This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project to make the world's books discoverable online.

It has survived long enough for the Copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject to Copyright or whose legal Copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that 's often difficult to discover.

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the publisher to a library and finally to you.

Usage guidelines

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken Steps to prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying.

We also ask that you:

+ Make non-commercial use of the file s We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for personal, non-commercial purposes.

+ Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's System: If you are conducting research on machine translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the use of public domain materials for these purposes and may be able to help.

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countries. Whether a book is still in Copyright varies from country to country, and we can't off er guidance on whether any specific use of any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner any where in the world. Copyright infringement liability can be quite severe.

About Google Book Search

Google's mission is to organize the world's Information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the füll text of this book on the web

at|http : //books . google . com/

f

lillllF%

Kl

Hl

i

9

« >äfiii ■■♦^

i

• #	H
' • -	l'üH
S 4

/

B-'S'I''^

% *

Q(^rO>\Z5* I

6	1 ii	1	1
1	1	3	f

HARVARD COLLEGE LIBRARY

Digitized by

Google

Digitized by

Google

google

SCHLESWIfl-HOLSTEIN-LADENBtlRGISCHE

REGESTEN UND URKUNDEN.

Digitized by

Google

Digitized by

Google

SCHLESWIG-H0LSTEIN-LAÜBNBÜRGI8CHE

REGESTEN UND URKUNDEN.

IM AUFTRAGE

DEB

GESBLLSGHAFT FÜE SGHLESWIQ-HOLSTEIN-LAÜENBÜBQISOHE GESCHICHTE BEARBEITET UND HERAUSGEGEBEN

D» P. HASSE.

DRITTER BAND.

(1801-1840.)

HAMBURG UND LEIPZIG,

VEELAG VON LEOPOLD VOSS. 1896.

Digitized by

Google

Harvard CoJlepe Library ^ OD Maurer C<.Mectlou

HOÜENZOLLERN

Alle Rechte vorbehalten.

Dniek der TerlagsantUU nnd Draokerei A.-G. (Tormalt J. F. Biohter) In Hunborg.

Digitized by V:iO 'ViK^^

Vorwort.

Bevor der Text dieses Bandes unserer Regesten and Urkunden im Druck fertiggestellt war, siedelte ihr verdienter Herausgeber, Herr Professor Hassb, von 'Kiel nach Lübeck über, um dort die Leitung des Staatsarchivs zu über- nehmen. Amtsgeschäfte erlaubten es ihm nicht, durch Anfertigung eines Begisters den Band zum Abschluss zu bringen. Deshalb übertrug der Vorstand der Gesellsehaft diese Arbeit dem Assistenten an der hiesigen Königlichen üniversitäts- Bibliothek, Herrn Dr. Johann Sass. Das von ihm angefertigte Register ist mit Fleiss und Sorgfalt gearbeitet und wird durch Vollständigkeit und Zuverlässigkeit die Benutzer befriedigen. Eine Fortsetzung des Werkes wird vor der Hand nicht beabsichtigt, da es der Gesellschaft z. Z. an geeigneten Arbeitskräften mangelt.

Kiel, September 1896.

Der Vorstand der Gesellschaft für Schleswig-Holstein-Lanenbnrgisclie Geschichte.

W. Ahlefeld. Dr. Wetzel. H. Eckardt.

Digitized by

Google

Digitized by

Google

1301. Jan. 8- Febr. 10.] [1—2.

1301. Jan. 8. 1.

Adolf und Joluxun, Grafen von Holstein und Stormarn, übereignen dem Nonnenkloster zu Harvstehude einen halben Wispd Weizen aus der alten Mühle zu Hamburg.

Adolfus et Johannes dei gratia Comites holtzatie. et stormarie. vniuersis presentia visuris in Saluatore omnium gaudium cum salute. Licet in karitate dei radicati ad subueniendum omnibus et benefaciendum sint debitores. precipue tarnen hiis qui omne presentis seculi tarn et si altum videatur pro nichilo culmen ducant. deoque pre ceteris per religionis introitum desiderant propinqnare. Hinc est quod nos intuitu remunerationis diuine. dimidiom chorum siliginis in antiquo molendino nostro in ciuitate hamborch. quem Hoge quondam dilecti patris nostri beate memorie famulus. Conuentui ancillarum cristi in valle virginum vendiderat. dictis virginibus vt deuotionis orationi eanindem participes mereamur effici. libe- raliter sub appensione sigillorum nostrorum in hiis scriptis dimittimus et appro- priamus. perpetuis temporibus pacifice possidendum. Datum Anno domini M®. CCC^. I. dominica post epiphaniam domini.

Cop. Harvstehud. im Hamb, Archiv, fol. 5 b .

1301. Febr. 10. 2.

Adolf, Graf von Holstein und SeJiauenburg, verkauft dem Noyincnklostcr zu Harvestehude 4 V2 Wispel Weizen und ein Pfund Ff aus der neuen und 4 Wispel Weizen aus der alten Mühle in Hamburg.

In cristi nomine amen. Omnibus ad quos presens scriptum peruenerit. Adolphus dei gracia Comes holtsacie et de schowenborch, in saluatore omnium. gaudium cum salute. Ne ea que geruntur in tempore, processu temporis euane- scant. humane memorie prouide consulitur. si que fiunt. litterarum testimonio designentur. Sciat igitur fidelis etas presencium. et discat felix successio futurorum. nos accedente maturo consilio nostrorum fidelium vendidisse racionabiliter. Prepo- sito. abbatisse. et conuentui. sanctimonialium monasterii. vallis virginum. Quatuor choros siliginis et dimidium et vnum talentum denariorum in nouo molendino in hamborch. et quatuor choros siliginis in antiquo molendino eiusdem ciuitatis. Annis singulis percipiendos. quemlibet chorum pro Quadraginta marcis denariorum hamburgensium. cum omni iure, vtilitate. et libertate. qua nostris progenitoribus*) et nobis soluebantur. perpetuis temporibus iure hereditario possidendos. Nos tamen et nostri successores dictos reditus infra XX**- annos proximos. ad proprios vsus. pro memorata pecunie summa reemere poterimus in octaua pasche, quandocumque durantibufl hiis viginti annis. nostre fuerit uoluntatis quam reemptionem si non

Schlcsw.-HoUt. Rcgestcn und Urkunden. III. ]

Digitized by V:iOOQlC

lyOl. Febr. 19—26.] _ 2 — [3-4.

fecerimus isto modo, extunc dictum cenobium dictos redditus possidebit. in eccle- siastica libertate. et eos per se retinere aut vendere poterit. cuicumque sibi placuerit. et quicquid in hoc fecerit. nostro et omnium successorum nostrorum nomine semper stabile permanebit. Si uero quod absit. tempore procedente. prefate cenobii virgines. in predictis reditibus a quoquam molestari contigerit vel grauari. Nos et nostri successores. ipsas a quolibet defensabimus infestatore. easdem cristi virgines et earum prouisores in omnem libertatem anobis datam. et supradictorum red- ditunm possessionem pacificam reducendo. Testes sunt Johannes prepositus dicti cenobii. Bertrammus Kule Mites. aduocatus noster. Hartwicus de erteneborch et Johannes de monte Consules hamburgenses. et alii quam plures fide digni. In cuius rei testimonium presens scriptum sigilli nostri appensione. fecimus communiri. Datum hamborch. Anno domini. M°. CCC®. primo. In die Scolastice virginis.

•) Corrigirt ata: nostri progenitores.

Cop. Harvstchud. im Hamb, Archiv, fol, 7a, Sdteidt, Vom Adel L S. 119.

1801. Febr. 19. 8.

Hartivichj Pfarrer zu Ilagcn, die Bitter Hermann Hake, Conrad von Win- ningehusen, Eohert von Cersne und der Knappe Dietrich von BroJce bezeugen dm Verkauf von sieben Hufen in üpdorpe seitens der Gebrüder Friedrich U7id Her- mann von Eönnow an das Kloster zu Rinteln.

Nos hardewicus sacerdos et plebanus indaginis, hennanus hake, conradus de \Vinningehusen|| rotbertus de cersne, milites, et thidericus de broke, famulus, vni- uersis presentia uisuris et audituris|| recognoscimus et appensione nostrorum sigillorum publice protestamur quod fredericus et hermannus fratres dicti de ro|| nowe bona eorum in vptorpe cum omni iure et fructu adherente, campis, pratis, pascuis, siluis et ceteris|| vtilitatibus conuentui sanctimonalium in rintelen possi- denda perpetuo iuste uendicionis titulo uendiderunt|| Ergo in huius rei cautelam prenominati fratres una cum Johanne famulo dicto de merbeke et thiderico dicto|| de broke fide data unanimiter promiserunt, quod quandocumque ftierint requisiti predicti fratres prefata bona|| claustro in rintelen. amoto quolibet inpedimento totaliter resignabunt. vel si placuerit conuentui || jam dicto alicui prefata bona') sepedicti fratres ad manus ecclesie porrigent titulo pheodali, Cuius || facti testes sunt, iohannes de golteme, conradus holtgravius et thidericus ßtuve milites, thide- ricus || de golteme. iohannes de bodeke, lentfridus de ghele, clawe, albertus de howede, reyn||hardus de Westendorpe, iohannes de monekendorpe, Johannes grifo famuli. et alii quam plures || fide digni, Datum anno domini M®. CCC®. primo in prima dominica quadragesime inuocauit.

1) Zu erguntcn: allenare.

Original im Archiv zu Buckeburg, zwei Siegelfragmente, drei Siegelstreifen.

1801. Febr. 26. 4.

Johann, Graf von Holsteifi, bestätigt dem Kloster Reinfeld die neu erworbenen Einkünfte aus Neuenbrok, Süderau und Croyismoor.

Nos dei gratia Johannes comes holtsacie presentibus recognoscimus et pro- testamur || custodem uel sacristam monasterii in Reyneuelde nostra licencia et bene- uolo|| consensu conparasse in districtu dominii nostri vndecim marcarum et decem solidorum|| redditus ad luminaria ipsius ecclesie conparanda. videliced in villa

Digitized by

Google

1301. März 13-17.] _ 3 _ [5-7.

nieii||broke quatuor. in suderowe Septem, et decem solidos in Cronesmore. Si vero qnodll absit illi homines ad quos spectat predictos redditus erogare, distulerint aut noluerint|| hoc certis et statutis temporibus adimplere. tunc nostra licencia et auxilio extorqne||bitur abeisdem. et ne officium predicti custodia in hoc a quoquam hominum inposterum|| inpediatur. dedimus ei hoc scriptum sub sigillo nostro in testimonium predictorum. || Datum Reyneuelde in quadragesima dominica qua cantatur Reminiscere. Anno domini M^. CCC^. primo.

Origiruüim Geheimarchiv zu Kopenhagen. Beiter Siegel des Grafen, S. H. U. S. IL 1.

1301. Hftrz 18. 6.

Gerhard, Erzbischof von Mainz, JErzl'anzler des Beichs in Deutscldand, schließt ein Bündnis mit den Herzogen Johann und ÄlbrecM von Sachsen, Engern und Westfalen für den Fall einer König.^nvahh

Datum apud Confluenciam anno domini niillesimo trecentesimo primo tercio idus Marcii.

Sudendorf y Begistrum IL 84 nach dem Original, jetzt im Staatsarchiv zu ScMcsii^ig.

1801. Harz 16. 6.

Adolf und Gerhard, Grafen von Holstein und Stormarn, bestätigen demKhstcr Harvstehide seine Einkünfte ans den Hamburger Mulden.

Adolfus et Gerardus dei gracia comites holtzacie. et Stormarie. vniuersis presentes litteras inspecturis salutem et omne bonum. Quoniam claustrum sancti- monialium et ancillarum cristi quod a progenitoribus nostris in herueshuden fun- datum et constructum est intendimus quantum possumus promouere. volumus quod prefatis dominabus et ancillis cristi redditus quos habent in molendinis hamborch. secundum conuentionem primariam. certis quatuor anni temporibus persoluantur. Quod si factum non fuerit et redditus predicti soluti non fuerint committimus aduocato nostro in hamborch et consulibus prefate ciuitatis quod de regimine molendinorujn se intromittant donec vniuersum debitum sepe dictis dominabus fuerit persolutum. Datum hamborch. Anno domini M®. CC^ V^}) in uigilia beate Gertrudis virginis.

») L : MO. CCCO. P.

Cop. Uarvstehud. im Hamb. Archiv, fol. 4 a.

1301. Hilrzl7. I4

Adolf, Graf von Holstein und Schauenburg, genehmigt den Verkauf von sieben Hufen in Updorpe seitetis der Ritter Hermann und Friedrich von Rönnow an das Kloster zu RirUelen.

Adolfus dei gracia Comes holtsacie et de schowenborg Omnibus presens scriptum visuris salutem in eo qui neminem wlt perire propter labiles hominum memorias oportet vt ea que fiunt per homines perpetuo litterarum testimonio per- hennentur Nouerint igitur vniuersi ad quos presens scriptum peruenerit quod prepositus, abbatissa et Conuentus monialium monasterii in Rintelen emerunt a hermanno et frederico famulis filiis domini Thiderici militis dicti de ronowe Septem mansos cum agris, pratis, siluis, pascuis, aquis aquarumque decursibus ac tres areas ipsis mansis et duas curias eisdem annexas que omnia et singula in villa

1*

Digitized by V:iOOQlC

1301. April 4-Mai ß.] _ 4 _ [8-10.

vpdorpe sunt sita, et dicti famuli eadem a nobis in feodo tenuerunt. Nos igitur predictorum, videlicet prepositi, abbatisse ac conuentus in Rentelen humilibus precibus inclinati, examen eterni iudicii pre oculis habentes, proprietatem dictorum Septem mansorum ac omnium ipsis adherencium prout superins est expressum eisdem pure et liberaliter contulinius propter deum. Et ut huius modi laudabile factum a nobis et nostris posteris inviolabiliter obseruetur presentemj paginam sigilli nostri munimine fecimus roborari. Acta sunt hec hiis presentibus Johanne preposito in valle virginum apud hamburg, Johanne preposito in Rentelen hin- rico de wedele nostro capellano, clericis. Bertrammo kule milite. hartwico de Erteneborg. Johanne de monte consulibus hamburgensibus. et alii^) quam pluribus fide dignis. Datum hamborg In die Gertrudis virginis anno domini M^. CCC^. primo.

1) /. : aliis.

Aus dem Binteler Copiar im Staatsarchiv zu Münster.

1301. April 4. 8.

Adolf, Graf von Holstein und Stormarn, ühereigmt dem Knappen BudoJf Eghele Land im Hammerhrooh.

Adolfus dei gracia comes holtsacie et stormarie vniuersis presentem litteram inspecturis in cristo salutem, Recognoscimus presentibus protestantes. nos contu- lisse dedisse. dimisisse radolpho famulo nostro dicto eghele et suis ueris heredibus. propter multa seruicia nobis sepius ab eo exhibita. vnum frustum situm in hammerbroke cum duobus aliis adiacentibus integraliter ea vtilitate et commoditate et eo iure quo ad nos iure hereditario pertinebant. Que quidem frusta predictug radolphus. vendere. obligare. dare potest iure predicto. cuicumque. quibuscumque sue placuerit voluntati. In cuius rei testimonium presentem litteram duximus roborandam. Datum segheberghe. Anno domini M®. CCC^. prirao. feria tercia infra octauam pasche.

lAh. cop. cap, im Hamh. Archiv, fol. 107 a.

1301. Hai 5. 9.

Petrus Pr(ypst, Thordo Archidialcon und das Kapitel zu Eoskilde transsumioeyi die UrJcunde Kaiser Friedrich U. 1214 Beehr. (Bd. L Nr, 295.), — „Notum facimus."

Actum et datum Roskildis anno domini M^. CCC®. primo in profesto beati iohannis ante portam latinam.

Origindltranssumpi im Geheimarchiv zu Kopenhagen von derselben Hand me

No. 10. Best eines Siegelstreifens, zwei Siegeleitischnitte. R. B. *807.

1301. Hai 5. 10.

Petrus Propst, Thordo Archidialcon und das Kapitel zu Boslcilde transsumieren die BuUe Papst Alexander IV., 1256, Juni 28. „Tenore presentium".

Datum et actum anno domini M®.|| CCC®. primo roskildis in profesto beati Johannis ante portam latinam.

Originaltranssumpt im Geheimarchiv zu Kopenhagen von derselben Hand wie

Nr. 9. Reste eines Siegelstreifens, zwei Siegeleinschnitte. B. D. 1506.

Digitized by

Google

1301. Juli 6— Aug. 15.] _ 5 [11—13.

1801. Juli G. 11.

Der Rat zu Lüneburg hcurJcmidet, daß der LUnehtirgcr Bürger Johann Bertolds Sohn mit dein Kloster Reinfeld einen Tamdi von Salineneinkünften vor- genommen liat,

Nos Consules Ciuitatis Lüneburg, Titmarus Magister fontis, Thidericus Zabel, Andreas, Alardu8 de salsteen, Nicolaus de Molendino Adheloldus, Johannes Beuc, Hermannus Albus, Albertus HoUo, Junior, Heyne de Lubecke, Bertoldus Longus, Johannes Huzenklet Recognoscimus presentibus publice protestantes Quod Johannes Bertoldi Burgensis nobis dilectus parili consensu vniuersoram haeredum suorum, quadam via permutationis dedit vnum chorum salis, quem Jure hereditario, quo- libet flumine in Salina Lüneburg in domo Huninghe in Sartagine, quae Wech- panne dicitur ad sinistrum mannm cum Domus ipsa intratur habuit Religiosis viris Dominis et Conuentui de ßeynevelde ordinis Cistertiensis Lubecenis diocesis recipiens ab ipsis unum Chorum salis, quem iidem cum domus predicta intratur in Sartagine que Wechpanne vulgariter dicitur pacifice tenuerunt vt autem talis permutatio hinc inde coram Aduocato nostro et nobis facta, in sua peiTnaneat firmitate, nee alicuius versutia in posterum valeat infirmari, presens scriptum, memoratis Dominis et Conventui de Reynevelde nostre Ciuitatis sigillo roboraii fecimus in testimonium perpetuum et munimen. Datum Lüneburg Anno Domini Millesimo Trecentesimo Primo. In octaua Apostolorum Petri et Pauli.

Copie aus dem 10, Jahrhundert im Geheimarchiv zu Kopoihageiij beglaubigt vom

Notar Albert Berner.

1301. Juli 13. 12.

OttOy Herzog von Braunschiveig und Lüneburg, überläfst dem Ritter Wibert von Stade sechs Acker Landes in Oorriesxverder,

Dei gratia nos Otto dux de Bruneswich et de Lunenborch, Omnibus quibus presens scriptum fuerit|| exhibitum volumus esse notum quod domino Wib. de Stadis. militi nostro dilecto. dedimus sine dimisimus sex iugera vel|| frusta in insula que goregeswerdere dicitur cum omni iure ac vtilitate quam habuimus in eisdem excepto Summe || iudicio quod nobis solum modo reseruamus Ratum ac gratum habentes cuicumque idem dominus wib. frusta siue iugera || vendiderit supradicta et hoc presentibus publice protestamur. Datum Tsellis. Anno gracie M^ Trecentesimo primo, in die beate|[ Margarete virginis.

Original im StaatsarcMv zu Hannover. Siegel am Pergam^ntstreifen, fragmentarisch.

Sudendorf, U. B. 1. 165.

1301. Augr. 15. 13.

Johann und Gerhard, Chrafen von Holstein und Stormarn, schliefsen einen GrenzvergMch mit dem Kloster Reinfeld und tauscJien einige Dörfer aus.

XJniversis praesentes literas inspecturis Johannes et Gerhardus Dei gratia Comites Holtzaciae et Stormariae sulutem in omnium Salvatore. Propter infirmas hominum memorias, ne ea, quae a nobis rationabiliter aguntur, oblivioni tradantur, non solum voce testium, verum etiam testimonio literarum ea duximus certa notitia perennare, quatenus a posteris nostra notitia et devotio conmiendetur, et ad opera Caritatis quique fideles exemplo consimili provocentur: Cum diutuma quaestio ex parte Monasterii in Cysmer nobis assidue moveretur super quibusdam

Digitized by

Google

1301. Aug. 25J -- 6 — [14.

terminis suis nondum signatis, juxta indaginem positis. Nos igitur pensantes, et utile et meritorium apud Deum et homines esse, finem tantae dubietati imponere, personaliter cum Domino Johanne, ejusdem monasterii Abbate et suis fratribus ad praedictos terminos accessimus, et quod fuerat dubium, certis signis duximus distinguendum. Fecimus enim grande fossatum, et "cumulos, ut evidentia signonim veritatem terminorum futuris temporibus demonsti'aret. Praeterea, ut nostri et haeredum nostromm perpetua memoria in dicta Ecclesia studiosius habeatur, ex consensu Gherardi et Woldemari, filionim Gherardi Comitis de nostro adjecimus in terminis praedicti Monasterii paludem sive pratum, quod Reedwische dicitur, jacens inter magnum stagnum et indaginem, et rivum stronum cum omni judicio et libertate perpetuo possidendum. In cujus rei recompensam praedicti Abbas et Conventus nobis et nostris veris haeredibus villam Cereze cum molendino et Om- nibus attinentiis suis, sicut hactenus habuerunt, resignaverunt perpetuo possidendam, et ne alicui in posterum de terminis praedicti Monasterii ambiguitas oriatur, decrevimus, singula loca ex praemissis nominibus declarare, incipientes a superiori parte piscinae, quae Crumedyk dicitur, magno acervo sign ata, inde ad paludem ciTice signatam, inde directe cum acervis et fossatis et lapidibus signatis usque ad rivulum acervo signatum: inde per descensum rivuli cum acervis usque ad paludem acervo signatum, inde directe cum acervis usque in rivum, qui dicitur Ciodevice, acervo signatum, quem rivum totaliter, quousque inflaat rivum, qui dicitur Galtnice, inde in terminis Smucekendorp acer\ds et fossatis ad locum, qui Donekenbrügghe dicitur, inde cum acervis et per ascensum rivi ad parvam paludem, inde cum acervis ad lapidem cruce signatum, inde cum acervis ad parvam paludem, et per decensuni rivi in tenninis Ratmersdorp, per Moresse usque ad grande fos- satum. Inde in eodem fossato procedendo per paludem 'inter Biscoppelbergk et Gutowe, et inter Stritrod et Gutowe, et ultra sive extra novale, quod Maselowe dicitur, plurimis acervis signatis usque ad rivum Stronum, et per descensum rivi usque ad mare salsum. Damus etiam praedictis Abbati et Conventui liberam facul- tatem praedicta signa renovare, meliorare, et reformai'e, cum spiritualibus sive secularibus personis, quandocunque ipsis videtur expedire, sine quacunque contra- dictione. Hanc autem emptionem et predictorum terminomm distinctionem volentes habere de cetero inconcussam, praesentes literas super hoc editas, sigillorum nostrorum munimine fecimus roborari. Hujus rei testes sunt Henricus, noster Capellanus, Henricus Plebanus in Oldenborgh, Henricus Plebanus in Hilgenhaven, Ludolfus, dictus Durenbergh, Emeke Hacke, Marquardus Zantbergh, Marquardus et Johannes Zolder, milites, Henricus de Quäle, Marquardus ßatlowe, Lambertus de Dame, Marquardus Spore, ac alii quam plures. Datum in Oldenborgh anno Domini millesimo tricentesimo primo in die Assumptionis Mariae Virginis. Neuere Copie im Geheimarchiv eu Kopenhagen. S. H. U. S. IL 8. 1.

1801. Augast 25. 14.

Adolf und Joliann, Grafen von Holstein^ stiften ein Jahresgedächtnis in der Hamburger Kirche für ihren verstorbenen Bruder, den Dompropsten Albrecht,

Adolfus et Johannes dei gracia Comites holtssatie, Omnibus presens scriptum visuris notum facimus protestando in hiis scriptis, || quod nos obdilectionem debitam et camalem qua dominum Albertum pie memorie nostrum iratrem quondam pre- positum hamborgensem amplecta||bamur prerogatiua speciali, in ecclesia hambor-

Digitized by

Google

1301 . Aug. 31- Octbr. 9.] _ 7 _ [15-16.

gensi iam dicta ordinauimus eidem memoriam in auniuersario ipsius quinque marcaruin annuatim || pro quibus videlicet quinque marcis assignauimus eidem ecclesie liamborgeusi duos ohoros siliginis in nouo molendino ciuitatis hambor- gensis, tali condicione|| interclusa, cum nos sepedicte ecclesie quinque mal:carum redditus presentauerimus in bonis certis et expeditis, et locis ipsi ecclesie com- petentibusll, quod dicti duo chori extunc ad nos libere pertiuebunt, de quibus quinque marcis prefati nostri fratris dilecti memoria peragetur, sicut inter cano||nicos et vicariüs est hactenus obseruatum, De duobus etiam choris siliginis prelibatis idem fiet in anniuersario eiusdem, quam diu inpossessione|| dicte ecclesie sub condicione fuerint memorata, Huius rei testes sunt, Honorabilis dominus, Florentius de brunchorst scholasticus bremensis, Hinri||cus comes holsatie noster patnielis, Marquardus solter, Svin, Timme bloc, Jobannes de rennov, Hermannus de bamme, Ber||toldus de borst, Eckehardus de dorne, Milites, et alii quam plures fide digni, In quorum omnium perpetui roboris firmamentum|| duximus sigilla nostra presen- tibus appendenda, Datum et actum in bamborg. YIII. kalendas septembris Anno domini, M^, 000° primo.

Original im Hamb. Archiv, Beitersiegel der beiden Grafen fragmentarisch.

1301. Ang. 31. 16.

Adolf, Graf von Holstein und Schattenhurg, üherirägt dem Hamburger Bürger Härtung Leo aus Artlenhurg zwei Niederungeti an der Elbe zioisclien dem Harv- stehuder Mülilenbruch und detn Fbttbek.

Adolphus dei gracia Comes Holtsacie et de scowenborg, vniuersis presencia visuris et audituris salutem|| et omne bonum. Ad firmam memoriam vniuersorum teuere presencium cupimus peruenire, quod nos Hartwico leoni|j dicto de Ertene- borg, speciali nostro Ciui Hamborgensi et suis beredibus legitimis, natis et nasci- turis donamus || et conferimus Duas valles vt site sunt in montibus iuxta albiam, inter fluuium Herwerdeshude pellens molendinum|| et fluuium vlotbeke, quarum vallium vna Duuels-Bomgardhe dicitur, et altera non longo sitaest a loco|| eodem, cum omni iure et libertate, quibus nobis pertinere noscuntur, Tiereditarie ac pro- prietarie perpetuo possidendas,|| addentes nicbilominus, vt predicti videlicet Hart- wicus et beredes cum predictis vallibus faciendi et dimittendi|| et pro omni eorum \ülitate et volimtate disponendi, absque vlla contrarietate, plenam et liberam babeanty potestatem. Vt igitur premissa omnia robur habeant perpetue firmitatis, presentia sunt sigilli nostri || robore communita. Huius namque nostre donacionis testes sunt, Bertrammus dictus kule noster aduo||catus Luderus de Tunderen Milites, dominus Hinricus de wedele noster capellanus, et alii fide digni. || Datum anno domini MP CCC^, primo in vigilia Sixti, Sinnicii et sociorum eins.

Original sehr beschädigt im Hamb, Archiv^ aus modemer Copie ergänzt. Better-

Siegel an gelbroter Schnur.

1301. Octbr. 9. 16.

Gotfried, Abt zu Stolp, und das Kloster daselbst schliefscn mit dem Kloster Cismar einen Brüder schaftsvertrag.

De fratemitate in Stolp.

Gotfridus diuina miseracione abbas monasterii sancti Johannis Baptiste in Stolp Jacobus prior totusque eiusdem ecclesie conuentus ordinis sancti Benedicti

Digitized by

Google

1301. Octbr. 9.] 8 — [IC

Camyoensis diocesis Omnibus Christi fidelibus ad quos presens scriptum peruenerit salutem in domino Jesu Christo. Cum sine sincera dilectione et ordinata caritate nichil Christo perfecte adhereat necessarium est vinoulum vere caritatis quo diuine legis amatores in domino fiimiter vniantur, Nouerint igitur vniuersi tenorem presencium inspecturi quod cooperante gracia Spiritus septiformis a qua cuneta bona influunt affluenter maturo tocius conuentus nostro rehabito consilio ordinem nostrum in Stolp secundum regulam beati Benedicti decreuimus in melius ordi- nandum vt si quid in preterito esset deperditum illud futurum in laudem diuini nominL8 restauraretur in hunc modum Ita videlicet quod nos et conuentus noster in Stolp ac reuerendus dominus abbas et conuentus in Cismaria in omnibus faciendo et dimittendo simus irrefragabiliter vnum corpus primitus in obseruancia regule vt sicut ordo secundum regulam beati Benedicti in Cismaria lubicensis diocesis die noctuque intus et extra in spiritualiura ac temporalium disposicione ab abbate ac fratribus ibidem existentibus obseruatur ita a nobis in Stolp iugiter obseruetur. Item quod nos et conuentus noster nullam potestatem habeamus sine consensu abbatis et conuentus in Cismaria possessiones ac omatum monasterii nostri vendendi alienandi seu obligandi Item quod possessiones nostre ecclesie cum possessionibus sancte Marie sanctique Johannis euangeliste in Cismaria quantum ad vsum ac vtilitatem vtriusque monasterii absque disgregacione qualibet in per- petuum sint vnita Item quod persone Cismariensis ecclesie cum nostris personis coniunctim et diuisim eedem reputentur ita videlicet vt cum frati*es de Cismaria Stolp ad commanendäm venerint sub obedientia abbatis Stolpensis vocem habebunt in capitulo et potestatem omnia alia faciendi que fratres nostri intra capitulum et extra facere consueuerunt Item si contigerit viduate ecclesie nostre de abbate prouideri abbas Cismariensis cum duabus personis sue ecclesie in litera a nobis transmissa nominatis abbatem nostre ecclesie cum capitulo nostro secundum formara eleccionis vocem habeant plenariam eligendi ita quod abbas primo eligat et post priorem nostrum fratres cum abbate venientes Item persone ydonee pro officiis regendis de Cismaria nobis quando necesse fuerit transmittantur Item abbas de Cismaria altemis annis in die beati Dyonisii cum duabus personis sue ecclesie sibi a suo conuentu deputatis et tribus seruis ad nos Stolp transire debet ut cuneta que ordinis sunt de communi consilio salubrius conseruentur numerum vero per- sonarum quotiescumque transiuerit non excedet. Item penitentes transmissi secun- dum discrecionem sui abbatis prout in litera eins exprimitur corrigantur Item omnes possessiones et condiciones nostre ecclesie in ecclesia Cismariensi debent diligentius a magno ad minimum registrari vt dum neccesse fuerit de eis defen- sionis ac conseruacionis copia habeatur Officiales vero nostre ecclesie in capitolio distinctis redditibus eligantur uel statuantur qui in eodem capitolio coram con- uentu racionabiliter resignent uel destituantur Dantes in scriptis statum officiorum suorum cum rebus annexis bursariis ecclesie videlicet priori custodi cantori qui successoribus eorum integraliter exibebunt dicti eciam bursarii priuilegia depo- situm ac sigillum capituli sub tribus clauibus fideliter conseruabunt Officialium vero computaciones ab abbate et conuentu debitis temporibus ne mora periculura inferat audiantur Item si abbas nostre ecclesie adeo fieret quod absit circa nos et res monasterii nostri negligens ac remissus quod ad hoc a nobis nulla possent remedia repperiri tunc ad nostram peticionem abbas Cismariensis cum duabus per- sonis in nostra litera nominatis qüantocius se transferet et quicquid aput nos correctioni dignum inuenerit salutifera correctione corrigat et emendet abbas vero

Digitized by

Google

1301. Decbr. 12.] _ 9 [17—18.

noster si incorrigibilis invenitur ad denunctiacionem abbatis Cismariensis ac vtrius- que conuentus ne ecclesia periclitetur per dyocezanum episcopum deponatur iure dyocesanorum in omnibus obseruato Super quibus ne allcui dubiuni oriatur pre- seutes dedimus litteras sigillorum nostrorum munimine roboratas. Datum in Cis- maria anno domini M^COC^ primo in die Dyonisii episcopi et martiris. Deo gratias.

Kopie in einem am Cismar stammenden Papieikodex aus der Zeit um 1490, die Bursfeldische Kongregation betreffend, im GeJieimarchiv zu Kopenhagen.

1301. Decbr. 12. 17.

G[iselb(rt], Erzhischof von Bremen, überträgt die streitige Pfarre zu Bends- btirg detn Caplan des Grafen Ileiyirich, Conrad, und behält sich eine endgültige Schlichtung vor,

G. dei gracia sancte bremensis ecclesie archiepiscopus, ad euidenciam rei geste vniuersis presencia visuris cupimus esse notum, || quod vacante ecclesia parrochiali in reynoldesborg nostre diocesis, per mortem bone memorie thiderici plebani ibidem, nobilis vir|| binricus comes holsacie discretum virum con- radum presbiterum capeilanum suum, in eadem ecclesia instituendum, et curam animarumjl petendum et recipiendum, honorabili viro domino lodewico hambor- gensis ecclesie preposito presentauit, qui scilicet prepositus|| ins patronatus pre- dicte ecclesie ad se asserens pertinere, prefatum conradum ad presentacionem comitis instituere recusauit, ipsis || igitur super iure patronatus dissidentibus, causa ad nostram audienciam est dilata, volentes igitur huius dissensionis|| materiam amputare, ac inter prefatos comitem et prepositum pacis et amoris vinculum forcius coUigere, libera resig||nacione a dicto conrado, iuris siquid sibi expresentacione comitis competere videbatur recepta ipsum conradum inprefata|| ecclesia de vtrius- que scilicet comitis et prepositi consensu instituimus per annulum nostrum in- Tiestientes eundem, ac||curam populi eiusdem ecclesie sibi canonice conferentes, nolentes autem dictis comiti et preposito aut alteri eorum|| per consensum dicte institucioni adhibitum aliquid noui iuris acquiri vel preiudicium generari, opor- tunitate quandoque|| accepta ipsos ad nostram presenciam euocabimus, et questio- nem iuris patronatus ad quem pertinere debeat causa cog||nita fine canonico de- fidemus^), Huic nostre ordinacioni interfuerunt gherardus nobilis comes de hoya. flo||rencius bremensis ecclesie scolasticus. manegoldus noster capellanus. hinricus miles dictus aluerstorpe, Datum || anno domini M®. CCCI®. in vigilia lucie vir- ginis in ciuitate bremensi.

>) l. : dcfiniomus.

Original im Hamb. Archiv. Ein Siegelsireifen, ein Siegeleinschnitt.

1301. 18.

Adolf, Graf von Schauenburg, überträgt den ihm von Conrad von Estorf und Frau abgetretenen Zehnten zu Weynedhe an den Bischof Friedrich von Verden mit der Bedingung, denselben an das Kloster Ebstorf zu überweisen,

Adolfus dei gracia. Comes in Schowenborcb omnibus hoc scriptum visuris siue audituris salutem in domino sempiternam. et gestorum negociorum noticiam

Rcblesw. -Holst. Regesten und Urkunden. II. 2

Digitized by V:iOOQlC

1301.] _ 10 — [19.

in mortalem, ambigtdtatis scrupulum et calumpniarum versucias a nostiis sequestrari aotibus desiderantes tarn presencium quam faturonim cupimus noticie propalaii. Quod cum ius pheodale decime weynedhe nosüis olim pertinens progenitoribüs ad nos duntaxat solos de ordinacione et beneplacito dilectorura fratrum nostrorum Gerhard! et Binrici Comitum Holtzacie Illustrium et non ad ipsos spectare noscatur. Idem ius pheodale nobis a Conrado milite de Estorpe qui a fratribua nostris et Dobis. quondam ius quod anwardinghe et Gyseldrude vxor Bertrammi militis dioti de Harboldessen que Jus quod lifghedinghe nuncupatui* tenuerat pheodaliter. secundum morem decimarum resignandarum libere resignatum Reuerendo patri et domino nostro karissimo Prederico verdensi Episcopo et Ecolesie sue quod Idem pheodum ab ipsis et ipsorum predecessoribus teuuimus et teuere debuimus resignamus per presentes et resignabimus ore et manu quando fuerimus requisiti. Haue tarnen condicionem adioientes, quod prefate Decime proprietas et vniuersum ius decimale ad prepositum et conuentum monasterii Ebbestorpe pro sustentacione ancillarum cristi ipsi cristo iugiter ibidem famulancium, eo quod ipsam decimam Empcionis tytulo comparauerint seu de manu layoa redemerint. a prefatis Episcopo et Capi- tulo Ecclesie sue perpetuo transferatur Preterea ad amputandum omnes impeticiones seu questiones a prefatis fratribus nostris super jure pheodali. preposito et Con- uentui memoratis mouendas et plenam warandie prestacionem nos litteris presen- tibus obligamus. Ad istius igitur resignationis et omnium premissarum perhennem memoriam nostro sigillo fecimus haue paginam oommuniri. Datum schowenborch Anno domini W, CGG^I^

Aus dem Ebsiorfer Copiar im Staatsarchiv zu Hannover,

1801. 19.

Adolf, Graf von Schattenhurg, überträgt den ihm von Conrad von Estorf und Frau abgetretenen 2^hnten in Weynedhe an das Kloster Ehstorf

Reuerendo in cristo patri ac domino suo kai-issimo friderico verdensis Ecclesie Episcopo necnon venerabilibus viris. preposito decano et Capitulo eius- dem Ecclesie Adolfus dei gracia Comes in Schowenborch cum dilectionis con- stancia debitam sue possibilitatis promptitudinem seruiendi. Cum Conradus miles dictus de Estorpe et Gyzeldrudis vxoi* Bertrammi militis dicti de Harboldessen. Deci- mam in weynedhe quam a nostris progenitoribüs et nobis in pheodo ^). Ita quod dictus Conradus ius quod anwai'dinghe et prefata Gyzeldmdis ius quod lifghe- dinghe nuncupatur tenuerunt, nobis prout decimarum resignatio fieri consueuit resignauerint libere et perfecte. Nos recepta huiusmodi resignatione predictorum prescriptam decimam quam nostri progenitores et nos a nobis et predecessoribus vestris iure pheodali teuuimus vobis et Ecclesie vestre in hiis scriptis resignamus et nichilominus ore et manu resignare parati erimus quandocumque fuerimus requisiti. obseruata forma subscripta videlicet quod prefate decime proprietas et omne ius decimale a nobis preposito et Conuentui monasterii Ebbekestorpe qui memoratam decimam. a prefato Conrado et Gyzeldrude empcionis tytulo compa- rauerunt de manu redimentes layca. iure hereditario perpetualiter assignemus. In huius nosti*e resignationis euidenciam presentem littemm nostro sigillo fecimus consignari. Datum schowenborch. Anno domini. M^. CCC^I*^.

>) fehlt: tenuerunt.

Aus dem Ebsiorfer Copiar im Staatsarchiv zu Hannover.

Digitized by

Google

1301—1302. Jan. 6.] — 11 — [20—23.

isai. 20.

Johann und Älbrecht, Herzöge von Sachsen, Engem und Westfalen^ bestä- tigen den Verkauf von sieben Hufen in Uptorpe seitens der Ritter Hermann und Friedrich von Bönnow an das Kloster zu Rinteln,

Jo. et al. dei gratia Duces Saxonie Angarie et westfalie Omnibus presens scriptum visuris salutem. in eo qui neminem vult perire|| Nouerint igitur vni- uersi ad quos presens scriptum peruenerit quod prepositus abbatissa et conuentus monialium monasterii in|| rintelen emerunt a hennanno et frederioo famulis filiis domini thi militis dicti de ronowe Septem mansos cum agris|| pratis siluis pascuis aquis aquarumque decursibus ac tres areas ipsis mansis et duas curias eisdem annexas|{ que omnia et singula in villa vptorpe sunt sita. nos igitur predictorum yidelicet prepositi Abbatisse ac conuentus in|| rintelen humilibus precibus incli- nati examen etemi iudicii pre oculis habentes proprietatem dictorum Septem man- sorum ac|| omnium ipsis adherencium prout superius expressum est pure et libe- raliter contulimus propter deum et ut buius modi || laudabile factum a nobis et a nostris posteris inviolabiliter obseruetur presentem paginam sigilli nostri muni- mine fecimus roborari Acta sunt hec Anno domini M® CCC° primo biis testibus presentibus videlicet henrico de crummesse et fratre suo Johanne Lupo de suartenbeke Detlewo lupo Ludolfo scacke. Detlewo de parkentin || militibus et quam pluribus aliis. Original im Archiv zu Bückeburg. Ein Siegel am Pergamentstreifen.

1301. 21.

Regel des h. Geist-Hauses zu Kiel. Gleichhut^md der des LübecJcer vom Jahre 1263, L, U, B, I. S, 256 — 59^), Zeile 5 von oben: sine consilio pre- dictorum. Dann folgt: Gyselbertus dei gracia sancte bremensis ecclesie archi- episcopus vniuersis presentem paginam inspecturis Salutem in domino sempiternam. Cum plurime traditiones plurimas u. s. tv. gleichlautend wiederum der UrJcunde des Bischofs Johann von Lübeck ebendort 8, 259 — 60 bis fecimus communiri. . . . „In nomine patris et filii et Spiritus sancti. Amen."

Actum et confirmatum. Anno dominice incamationis M°. CCC®. 1°.

») «. U. B. d. st. L. B. IL S. 1081.

Original im Staatsarchiv zu Schleswig. Ein Siegelstreifeyi. Westfalen^ Monum. ined. IV. S. 3277—81,

1801. 22.

Ludolphus von Negendanck verkauft sein Gut Wendisch- Tei-ncwitz im Stifte Ratzeburg an das Kloster Reinfeld für 600 wendische Mark,

Ängeß^^rt: Hansen^ Nachrichten von den Holstein-Plönschen Landen S. 124.

1802. Jan. 6. 23.

Adolf Graf von Holstein und Schauenburg, verkauft dem Hamburger Bürger Hartwich von Arüenburg 22 Mark Einkünfte aus ZoU und Äccise zu Hamburg für 222 Mark Kapital,

Adolphus dei gracia Comes Holtsacie et de scowenborg, vniuersis presencia visuris volumus esse notum|| quod Nos Hartwyco de Erteneborg dilecto nostro Ciui in hamborgb et suis beredibus viginti duarum|| marcarum redditus hambor-

2*

Digitized by

Google

1302. Jan. 16 ] _ 12 _ [24.

gensiura denariomm annuatim percipiendos de nostro Theloneo et vngeldo in hamborgll vendidimus pro Ducentis et XXTI. Marcis eiusdem monete, in quibus predictis soluere tenebamur, salvis|| tarnen et integris vendicionibus que sequuntur, videlieet quod in apertione eiste, in qua dictum Theloneum reconditur|| siue ro- colligitur, interceptione dictorum prouentuum, omnes alios antecedant, quibus de dicto Theloneo competit || participacio qualiscumque, illis tarnen exeeptis, quibus competit antiquum feodum in eodena, preterea si .qualiscumque || casualis euentus, predictos impedierit, a pacifica perceptione reddituum siue prouentuum predic- torum Nos in persona || propria cum aduocato nostro Bertrammo dicto knien et Ber dicto Motemeduuele Militibus Ciuitatem|| Hamborgensem sub permissione fidei intrabimus, nullatenus exituri, donec prenominatis, dictos prouentus ple||narie pro- curemus, Preterea eodem iure quo dictos redditus vt predicitur possident, cui- cumque horaini volunt|| possunt vendere, et nos ipsos ab eis, uelab aliis, quibus ipsi eos vendidenint reemere possumus|| quando nobis videbitur expedire, infra quadraginta annos tantum ex nunc proxime subsequentes|| quod si non faciemus, extunc dicti, Hartwicus et heredes dictos redditus iure perpetuo et|| hereditario absque contradictione omnium possidebunt, non tarnen licet nobis, dictos reemero redditus II omni tempore anni, scilicet in festis, beati Martini episcopi, aut in penthecostes tantum, Propter huiusmodi autem jj contractum uel condicionum appo- sitarum roboris firmitatem Nos dictus Comes et dicti Milites|| omnia predicta, data fide promittimus obseruare, et nostri sigilli munimine roboramus. Testes huius|| rei sunt, hartwicus de hummesbutle et hermannus de raboysen et helle- ricus de raboysen II Milites et cetera Datum anno domini Millesimo, Tricentesimo, IP, In Epiphania domini.

Original im ffamh. Archiv. Reiter s^iegel des Grafen, vom Streifen getrennt.

1803. Jan. 16. 24.

Johann und Älbrechty Hei'zögc von Sachsen, Engern und Westfalen, hestätigen der Stadt Mölln ihre Privilegien und das Lübsche Hecht.

Nos Johannes et Albertus dei gracia Duces Saxonie Angrarie et westfalie, Notum esse cupimus vniuersis audientibus || presens scriptum, quod nos dimitti- mus burgensibus in Molne Libertatem in agris in Lignis in pa8chuis|| in aquis in pratis quam antiquo, a parte nostro bone memorie habuerunt, et Iura etiam Ciui- tatis Lubycensis in|| causis suis terminandis et in sentenciis si necesse fuerit affe- rendis volentes etiam quod quicumque eos in Libertate et Iure|| eis a nobis dato offendere presumpserit, emendet in gracia aut in Iure Adicientes etiam quod hü qui ad huc Molne venturi sunt ad faciendam mansionem ibidem Libertate et Iure gaudeant supradicto Protestamur etiam quod Iura et|| Libertatem eorum nolumus diminuere, set eam vbi et quando possumus potius ampliare Ut autem || hec dimissio rata maneat et stabilis perseueret Presentem literam scribi fecimus et Sigilli matris nostre et nostri || muninime iussimus roborari, Presentibus militibus nostris Deth- leuo de parkentyn Ludeken Scacken hinrico et Johanne || de Crummesse Ottone wakerbart hardwico de Ritzerowe Alberto wlf de swartenbeke volrado de zule. hermanno|| de Tralowe Reynfrido Scorlemorle Dethleuo Lupo, et aliis quam pluribus fide dignis Actum et datum|| in Castro Louenborg In die Marcelli mar- tiris et confessoris Anno gratie Millesimo Trescentesimo Secundo.

Original im Staatsarctiiv zu Schleswig. Ein Siegel an seidener Schnur. • v. Meyern, Gründliche Nachricht von Stadt und Vogtey Mölln, Beil. S. 10 Nr. 8.

Digitized by

Google

1302. Jan. 16— Sept. 26.] — 13 — [25—28.

1302. Jan. 10. 25.

Johann und ÄJbrecht, Herzöge von Sachsen, Engern und Westphalen, schenken der Stadt Mölln das, Dorf Pinnau.

Johannes et Albertus Dei gratia Duces Saxonie Angarie et westfalie Vni- uersis quibus hoc scriptum exhibitum|| fuerit, in perpetuum Ne facta potentum que memoria digna fuerint simul cum lapsu temporis euanescant|| dignum est vt apicibus literarum et proborum virorum testimonio commendentur Nouerint itaque presentes quod posteri|| non ignorent Quod nos de maturo consilio et voluntate hominum nostrorum, ad emendacionem Ciuitatis Molne villam Pinnowe cum Om- nibus terminis suis prout disterminati sunt et distincti et certis limitibus|| circum- scripti cum omni Iure quod in ea habere videbamur tarn in proprietate quam in aliis pensionibus quibusj|cumque dicte ciuitati donamus liberaliter porpetuo possi- dendam, eo Iure quod wicbeldesrecht wlgariter nuncu||patur Ut autem hec do- natio stabilis et inconwlsa perpetuo perseueret presentera cedulam testimonialem|| exinde conscriptam cum appensione sigilli matris nostre et nostri, sepedicte Ciui- tati cum inscriptione testium|| iussimus presentari Hü sunt testes et nobiscnm intererant Dethleuus de parken tyn Ludeko Scacko|| Hinricus et Johannes de Crummesso. Otto wackerbart. hardwicus de Ritzerowe wlf de Swartenbeke|| vol- radus de Tzule. hermannus de Tralowe Reynfridus Scorlemorle. Dethleuus Lupus milites et alii quam plures fide digni, Actum et Datum in Castro nostro Louen- borg Anno domini CCC® secundo|| In die Marcelli martiris et confessoris per manum vlrici notarii Curie nostre.

OrigiiMÜ im Staatsarchiv zu Schleswig, Zwei Siegelschnüre, v. Meyem^ Gründ- liche Nachricht von Stadt und Vogtey Mölln, Beil. S. 8, Nr. 6.

1302. Mai 1. 26.

Bundo Suyr ühciirägt dem Kloster Loco Dei einen AcTcer hei der Miilüe zu Amdrup, zwei Nyding groß. — Datum anno domini MCCCII. in dio beatorum Apostolorum Philippi et Jacobi.

Langebeck, Scr. rer. Dan. VIII. 148. B. D. 1578,

1302. Hai 19. 27.

Adolf, Graf von Holstein und Schauenhur g, einigt sich mit dem Bischof Lu- dolf von Minden, die Burg Arnem zu schleifen und nic/it wieder aufzuhauen, auch, falls sie den Grund und Boden gemeinsam veräufsern können, den Kaufpreis zu theüen. — „Noverint universi."

Datum et actum in campo apud Velden Anno domini Millesimo trecen- tesimo secundo sabbato ante Dominicam Cantate.

Würdtwein, Nova subsidia IX., S. 107, Wippermann, Begesta Schauenburgensia,

Nr, 275,

1802. Sept. 26. 2S.

Adolf, Graf von Holstein und Schauenhiirg, verkauft dem h, Geisthause zu Samhurg ztvei Wispel Weizen aus der alten städtischen Mühle für 80 Mark üblichen Geldes,

Adolphus dei gracia Comes Holtsacie et de scowenborg, vniuersis presentia visurisll et audituris, teuere presentium volumus esse notum quod Nos liberaliter,

Digitized by

Google

1302. Sept. 29.] _ 14 _ [29.

vendidimus, || et dimisimus, Domui sancti Spiritus Ciuitatis Hamborgensis, Duo choros|| Siliginis, in antiquo Molendino nostro, dicte Ciuitatis, pro octoginta Marcis|| denariorum monete vsualis, singulis annis percipiendos, in qua quidem venditione|| nobis banc legem et graciam reseruamus, vt, dictos Duos cboros sili- ginis, a festo sancti II Mychaelis proximo, hino inde, infra quadraginta annos, pro pretacta pecunia reemere[| valeamus, quod si minime feceriraus, post predictos quadraginta annos immediate[| computandos, Hü Duo cbori, ad prefatam domum, sine omni contradictione, hereditario|| Jure, et vigore proprietatis, perpetuo per- manebunt In cuius testimonium, presens scriptum || cum appensione sigilli mei facio communiri, Testes, Ber, dictus knie, miles|| Hart, de Erteneborg, Jobannes Miles, et Jobannes de bergen, et plures alii fide digni|| Datum Anno domini M^, CCC®, IP. feria tercia ante festum sancti Mycbabelis arcbangeli. Original im Hamb. Archiv. Beitersiegel des Grafen.

1302. Sept. 20. 20.

Adolf, Graf von Ilohiein und Stormarn, sclienht Hartwig Leo ans ArÜmburg und seinen Erlen Einkünfte aus den Mühlen, dem Zoll und de^' Accise zu Hamhurg,

Adolphus dei gracia. Comes Holtsacie et Stormarie. omnibus presentia uisuris seu audituris salutem in domino. Cum gesta temporalia ab bumana memoria || faciliter elabantur. que nee litteris nee testibus eternantur. nostris actibus sie pre- cauere uolumus. ut robur debite ualitudinis non amittant. Noscat igitur|| in per- petuum etas presentium et futura, quod de matura nostra prouidencia. et heredum nostronim consensu. ac fidelium nostrovum consilio. dilectis nostris. Hartwico|| uidelicet Leoni. dicto de Erteneborcb. vxori eins legitime, domine yden. ac pueris eorum filiabus et filiis. necnon filiorum filiarumque beredibus omnibus. nunc|| natis. et perpetuo nascituris, bona omnia inferius nominanda. donauimus et contulimus liberaliter. et sine cuiuslibet contradictione et impedimento. feodali|| iure perpetuo possideuda. Primo uidelicet singulis annis triginta cboros. wiscepel wlgariter dictos. in nouo molendino nostro bammenborcb. quorum|| octo sunt triticum. seu triti- ceum brazium. et uiginti duo sunt siligo. et duos porcos siue duas marcas dena- riorum. in eodem molendino. Item || in antiquo molendino unum chorum triticei brazii. quem idem Hartwicus emit a domo leprosorum foris ciuitatem eandem. Item censum decem marcarum|| de area annuatim in ipsa ciuitate nostra bam- menborcb in nostro tbeloneo et vngeldo, verum cum bene racioni congruat. ut digni dignis respiciantur|| premiis. propter multa grata obsequia aretroactis tem- poribus impensa nostris progenitoribus a parentibus eiusdem Hartwici. et postea nobis ab eodem || cum fidelitate exbibita. et amplius exhibenda. supradictis bart- wico. uxori eins, pueris eorum filiabus et filiis. necnon filiorum filiarumque || bere- dibus omnibus perpetuam facere uolumus libertatem. ipsos ab armorum seruiciis. que heruart dicuntur et ab omni expedicione et simpliciterjj ut nicbil excludatur. a cunctis seruiciis que de bonis feodalibus nunc et in posterura fieri solent [li]beros esse uolumus a nobis et a nostris successoribus et solutos. Damus insuper et concedimus sepedictis. Hartwico. uxori eins, pueris eorum filiabus et filiis. necnon filiorum et filiarum beredibus omnibus || plenam et liberam potestatem uendendi prenominata bona, cuicumque seu quibuscumque uoluerint in parte seu in toto. et nos eidem seu eisdem cui uel|| quibus sie uendita fuerint. eadem bona feodaliter conferre tenebimur. omni occasione negandi exclusa. qui extunc ipsis bonis libere

Digitized by

Google

1302. Sept. 30 (?).] - 15 — [30.

perfruentur || prout prefatus Hartwicus aut eins heredes ipsa possederunt iure nichilominus feodali. Et hec omnia que superius dicta sunt inuiolabiliter iii|( perpetuum conseruentur. presentem litteram cum posicione testium. scilicet Johanne de Slamerstorpe. Johanne de Renuowe. Hermanne de Wigersrode. et|| Hermanne pe hamme. nostris militibus. necnon aduocato nostro. Johanne de Rennowe famulo. sigilli nostri robore confirmamus. Datum Seghber||ghe. Anno domini. M^. CCC®. secundo. in festo sancti Mychahelis Archangeli.

Originai im Eamb. Archiv. Eeitersiegel des Grafen an roth-grüner Schnur.

Bestätigt von Adolf, Ghaf von Holstein und Schauenhurg, 1303, Jan. 21. — „Precogitantes."

Zeugen: hartwico de hummersbutle, Bertram mo kulen et aliis plurimis laude

dignis Datum hamborg anno domini M^. CCC^. Tercio, agathe virginis ac

martiris.

Original im Ilamb. Archiv. Eeitersiegel des Grafen an roth-grüncr Schnur.

Bestätigt von Gerhard, Graf von Holstein (Holtzatie), 1303, Jan. 22. — „Precogitantes."

Zeugen: domino Hinrico de Aluerstorpe. Jo de stade. Ludero de Tunderen|| Bertrammo kulen. militibus. Jo. de Luttekenborch nostro notario. domino Hin- [rico] capellano nostro. Dracone aduocato nostro. ac aliis quam plurimis fide-

dignis Datum et actum plone. anno domini M^ CCC^.|| tercio. sequenti

die sancte agate uirginis et martiris.

Original im Hamb. Archiv. Eeitersiegel an roth-grüner Schnur.

Bestätigt von Johannes, Comes Holtsacie, 1303, Jan. 24. — „Precogitantes." Zeugen : Bertrammo dicte kulen. hartwico de hummersbotle. militibus. Hel-

linghbo. Jo. Datum et actum kil. Anno domini M^. COC^. tercio. in uigilia con-

uersionis beati pauli apostoli.

Original im Hamb. Archiv. Eeitersiegel an roth-grüner Schnur.

1302. Sept. 80 (?). 80.

Die Brüder zu Halle von der Observanz der Minoriten nehmen das Kloster zu Bordesholm in ihre Brüderschaft auf.

In Christo Jhesu sibi dilectis, religiosisque viris, domino priori ceterisque patribus et fratribus ordinis sancti Augustini, Monasterii, sanctissimaeque geni- tricis Dei, Mariae in Borsholm Prater, Ludovicus Anhalt ordinis fratrum mino- rum de observantia, Conventus Hallensis, Provinciae Saxoniae, guardianus. Nee non reverendi patris, fratris Martialis Boulier vicarii generalis Cismontani super omnes. eiosdem ordinis fratres et observantiae in provincia Daciae cum plenaria potestate visitator ac commissarius, salutem in domino ac bonis perfrui sempitemis. Licet omnium salvandorum optando salutem precibi^ jnutuis, operibus et e;?cemj)lis uni-

Digitized by

Google

1302. Novbr. 11.] _ 16 _ [31.

versos ad tleuin diligeudum provocare debeamus, illis tamen louge amplius obli- giimur, qui dilectione praecipua statu! nostro afficiuntur et eleemosynarum largitione aut benivolentia singulari eundem statum nostrum prosequuntur. Quia vero sie singulariter, ut fertur, dictae familiae nostrae afficimini, auctoritate praefati reve- rendi patris et vice generalis michi in parte specialiter commissa vos ad con- fraternitatem recipio in vita pariter et in morte specialem et singularem partici- pationem omnium bonorum spiritualium, videlicet missarum, divinorum ofiiciorum, orationum, ieiuniorum, abstinentiarum, poenitentiarum, praedicationum caeteromm- que bonorum ac operum virtuosorum, nee non deo acceptorum, quae per fratres dictae familiae, sorores sanctae Cläre fratresque et sorores de poenitentia sub obe- dientia saefacti ^) reverendi Patris vicegeneralis Cismontani degentes operari digna- bitur bonitas salvatoris, quantum mihi conceditur et quantum divina dementia acceptare dignabitur, prout quoque vestra desideria sive opera promerentur, vobis gratiose conferendo et peculiater tenore praesentium elargiendo, ut multiplici suf- fragiorum adiuti praesidio et bic augmentum gratiae et in futuro beatitudinem gloriae valeatis adipisci, vicemque charitati vestrae et si non temporaliter saltem spiritualiter dicta familia observantiua possit recompensare laetarique in aeternum possitis, super charitate impensa propter Deum fratribus et sororibus praedictae familiae. In huius autem eoncessionis fraternalis participationis testimonium, sigillum guardinatus mei officii evidenter duxi praesentibus appendendum, signumque manuale subscribendum. Datum in conventu nostro Hallensi, Anno domini 1302. prid, Kai. Octobris. Fr. Ludwieus Anhalt, Commissai-ius indignus, manu propria.

0 l. : saepefati.

Westfalen IL 69. Muhlius, Histor. cen. Bordeshohn, S. 595. Die Datierung wird nicht allein wegen der Benennung: „Bordeslwhn^ zu bean- standen sein.

1302. KoYbr. 11. Sl.

Adolf\ Graf von Holstein und Stormarn, heurhindef, dafs Hartwig von Htim- mershüttel zur Dotierung eines Altars in der St. JacoUUrche zu Haniburg 8 Mark Pf. jährlicher EinJciinfle aus dem Borfe Fartmen an HaHwig Leo^ Johann von Berge und Johann von Harburg ve^'kauft hat.

In dei nomine amen. Nos dei gracia Adolphus comes holtzaeie et stormarie vniuersis presentes litteras visuris et audituris cupimus esse notum. quod fidelis noster hartwicus de hummersbutle miles et ipsius legitimi heredes. hartwico leonis. Johanni de monte et Johanni de horborghe ad dotem altaris a nicolao nannonis fundati in eeclesia sancti Jacobi in hamborg. censum octo marcarum de- nariorum hamburgensium percipiendum annis singulis in mansis ville vermersim vt sitis in agris cultis et ineultis. siluis. lignis. pratis. paseuis. aquis. aquarumque decursibus. iudiciis maiori et minori libere vendiderunt. quibu« tamen ex gracia conceditur speciali vt hine inde infra quatuor annos ex nunc proximos quando decreuerint censu soluto prius. eundem censum pro centum marcis denariorum diete monete reemere valeant expedite. Quam si infra dictum tempus reempeionem facere neglexerint, dictus census cum omni iure et proprietate ut predicitur ad prefati altaris dotem hereditarie et proprietarie perpetuo permanebit. Nos vero dictam vendicionem de nostro eonsensu factam gratam et ratam habentes presen-

Digitized by

Google

1302. Novbr. 23-29.] _ 17 _ [32—33.

tibus stabilimus et sigilli nostri robore confirmamus. Testes hermannus de hamme. Jo de slamerstorpe. Jo de rennowe et hinrious de wedele milites et plures alii fidedigni. Actum anno domini M°. CCC^. ü. in vigilia sanoti martini episcopi et confesoris.

Lib. Cop. Cap. föl. 124 a im Hamb. Archiv.

1302. Norbr. 28. 82.

Adolf, Graf von Holstein und Stormarn, überträgt auf Ansuchen des Räters Heinrich von Wedel deni Domkapitel zu Hamburg die Vogtji des Dorfes Spitzerdorf

Uniuersis cristi fidelibus presentem paginam inspecturis, Nos Adolfus, dei gratia Cornea holtzacie, et Stormarie, in vero salutari|| salutem, Recognoscimus, et ad plurimorum noticiam cupimiis peruenire, quod Nos ob reuerenciam kari- tatiue dileetionis quam ad Ecclesiam || beate virginis in hammenborg gerimus, et ad peticionem Hinrici militis de Wedele, Reymberni filii Militis, dicte Ecclesie confe||rimus, damus, dimittimus omnem Jurisdictionem Aduocacie super villam Spetserdorp, cum omni iudicio maiore pariter et minore, cum|| omni vtilitate ac commoditate, in albea extra albeam, acquis, pratis paschuis lignis tam in arido quam palude quam possi||debit, Jure heriditario, et libertate pei-petuo sine con- tractu aliquo uicioso, Item dicta Ecclesia quodam Juris arbitrio perfruatur, quod patrueles de wedele a nobis tenuerunt, et actenus inter se concorditer seruaue- runt, videlicet, si coloni de Spet||serdorp excessum in villis wedele et Lyt faciunt uel committunt, sepe dicta Ecclesia talem excessum iudicabit in villa|| Spetser- dorp antiqua consuetudine perdurante, Ne autem hoc factum racionabile a nobis uel a nostris successoribus uideatur|| nimium uel iniringi hanc paginam nostri sigilli munimine fecimus roborari. Testes huius sunt nostri fideles, Johannes, de Slamerstorp II Johannes de Rennowe || hinricus' de wiersrode hinricus de hamme, Otto, de Golenbeke, et quam plures alli fide digni. Datum et actum Stegen || Anno domini M°., CCC^IP In die Giemen tis martiris.

Original im Geheimarchiv zu Kopenhagen, Ein Siegelstreifen, Lib. cop. capituli

im Hamb. Archiv, fol. 104 a,

1302. NoTbr. 29. 83.

Adolf G-raf von Schauenburg, verJcauft für zwölf Mark Bremischer Münze dem St. Moritzkloster in Minden die Vogtei über den Domhof in Webeke.

Nos Adolphns dei gracia nobilis vir Comes in Schowenburgh, vniuersis presentia visuris et au||dituris cupimus es[se n]otum, et publice protestamur, quod de consensu omnium heredum nostrorum, uendidimus pro duodecim marcis Bremensis argenti, et libere resignauimus aduocaciam. Curie dicte || Domhof in webeke religiosis viris Gerlaco Abbati et toti Conuentui Monasterii in Insula|| extra muros Mindensis Ciuitatis, Tali condicione quod nos, aut heredes nostri legitimi, eandem Aduoca||ciam quandocumque voluerimus, pro duodecim marcia Bremensis argenti ab Abbate et Conuentu pre||notatis reemere ualeamus, presentes autem huius facti fuerunt Adolphns de holthe Johannes et Rutgherus de ßarde- lefe. Justacius de Slon. Ludolfus de Eckersten. Henricus de Rolthorpe|| Thide-

Schlesw.-Holst. Rcgesten und Urkunden. lH. 3 ^^^

Digitized by V:iOOQlC

1302. Decbr. 21.] _ 18 — [34.

ricus de B . . . ke. milites, Johannes de Eckersten. Amoldus de Bardelefe famuli et alii quam|| plures fide digni. In cuius rei testimonium, fidem et memoriam presentes litteras fieri fecimus, et nostro sigillo communiri Datum B-entellen Anno domini M^ CCC®|| Secundo In vigilia beati Andree Apostoli||. Original im Staatsarchiv eu Münster, Ein Siegelstreifen.

1802. Decbr. 21. 84.

Heinrich von Wedeln der jüngere, Johann von Tremsbüttel und Reinhern von Wedel, Söhne des Ritte^^s Nicolaus Wedel, soivie Heinrich, Beinbem und Hasso von Wedel, Söhne des Jüngern Reinbern, bezeugen den Verkauf der Vogtei in Spitzer- dorf seitens des altern Heinrich von Wedel an das Hamburger Do^nkopitel.

Uniuersis cristi fidelibus presentem paginam inspecturis, Nos hinricus de Wedele miles, junior, Johannes de tremetesbotle, et Reybernus|| fratres filii domini Nicolai Militis de Wedele, hinricus Reybernus et hasso. fratres de Wedele, domini Reynbemi iunioris filii militis, recognos||cimus et ad plurimorum noticiam cupimus peruenire, quod dilectus patruelis noster. dominus hinricus miles de wedele senior, domini Reybemi senioris fi||lius, nobis presentibus et plenum atque firm am assensum prebentibus, vendidit hereditario et proprietario iure, ecclesie hambiirgensi et canoniois ibidem || villam spetzerdorpe. et iuridictionem aduocacie super eandem uillam totam, cum omni iudicio. maiore pariter et minore,' cum omni vtilitate et com||moditate, ac quodam iuris arbitrio, quod nos cum dicto domino, hinrico, nostro patrueli pepigimus, et hactenus possedimus. et inuicem concorditer,|| seruauimus videlicet, si coloni in spetserdorpe excessum aliquem in villis wedele vel lyt. vel aliqua predictarum facerent vol committerent, || sepe- dictus noster patruelis huius modi excessum iudicabat, in eisdem villis, et dicti canonici, vel quos ad hoc deputauerint iudicabunt dubio quolibet|| pretermoto, Et econuerso, scilicet si coloni de wedele vel lyt in villa spetserdorpe excesserint huiusmodi excessum iudicabimus, sicut de ca||nonicis superius est expressum, Si uero extranea persona in dicti s villis wedele, spetserdorpe vel lyt excessum committeret II tercia pars huiusmodi excessus cedet canonicis memoratis, nobis autem relique due partes, huiusmodi excessum tamen iudicabunt in quorum jj iuridictione fuerit perpetratus, Cuius conditionis arbitrium dicti canonici nobiscum mutuo libere possidebunt, et sine quolibet impedimento|| in albea et extra albeam. in aquis. pratis. pascuis. lignis. et ceteris. terminis tam in arida quam in palude, sicut in priuilegio domini, A||dolfi oomitis continetur, Preterea protestamur in hiis scriptis, quod eines de spetserdorpe cum dictis canonicis concorditer et vnanimi || consensu, pro se et suis heredibus in odinge perpetuo conuenerunt, quod eisdem dabunt pro excessibus qui wlgariter nuncupanturjj vare wedde octo marcas denariorum hamburgensium annuatim, quos tempore solucionis hure eomm soluere tenebuntur, Si uero aliquis ex||cessus notorius et manifestus fuerit perpeti^atus, eum dicti canonici iudicabunt secundum consuetudinem ibidem hactenus obser- uatam, Super||premissis omnibus inuiolabiliter obseruandis fidem manualem dedimus ad warandum per annum et diem, et inperpetuum pro nobis || et pro nostris iustis heredibus, sicut fieri solet et hactenus est consuetum, Ne autem hec rationabilis uenditio, et noster favorabilis assen||sus a nobis vel a nostris iustis heredibus videatur subtrahi vel infringi, vel modo quolibet immutari presentem paginam, ego hinricus || miles de wedele junior pro me, pro Johanne et Reyberno

Digitized by

Google

1302. Decbr. 31.] _ 19 _ [35-36.

meis fratribus et iustiß heredibus, meo sigillo, Ego autem hinricus|| Reybernus et hasso famuli. filii domini Keyberni junioris, domini hartwici de hummersbotle militis sigillo, quia per nos|| caruimus fecimns communiri, Ego uero hinricus miles de wedele senior, domini Reyberni senioris filiiis, in reoogni||tionem uen- dicionis premisse. et tamquam uenditor principaliß, pro me et meis iustis here- dibus menm sigillum duxi etiam presentibus ap|{ponendum, Datum In die thome apostoli, Anno domini M^CCC^ secundo . . .

Original in zwei Ausfertigungen im Geheimarchiv zu Kopenhagen, Zwei Siegel,

ein Siegelstreifen, drei Siegel. lAb. cop. capituli im Hamb, Archiv, fol 129 a, Hamb,

ünparih. Nachrichten und Urtheile 1780 Nr, 20.

1302. Decbr. 81. 85.

Adolfe Graf von Holstein und Schauenburg, verkauft dem Ritter Hamann von Raboysen und Genossen die Fähre zu Blankenese für 170 Mark Ff,

Nos adolphus dei gratia Comes holtsacie. et de Scowenborch. tenore pre- sentinm protestamur ac vniuersis hanc litteram inspecturis. oupimus esse notum. quod cum hennanno militi de raboyse. et hermanno filio patrui sui. et eorum sociis in centum et septaginta Marcis denariorum. pro stipendii obsequio nobis prestiti teneremnr vecturam in Blankinese sen prouentus vecture. videlicet X. et octo Marcas annuorum reddituum. cum omnibus iuribua et attinenciis suis eisdem vendidimus. ac contulimus. ac etiam dedimus pro prefatis centum et septuaginta marcis. in quibus eis fuimus obligati. talem condicionem ac legem, seu pactum iam dicte venditioni de nostro et ipsorum consensu libero apponentes. ut prefatam vecturam seu prouentus vecture. nobis reuendant. in die Sancti Martini confes- soris tantum. ita ut quotquot annis predictos prouentus habuerint. nullo alio tem- pore anni. quam in die Sancti Martini, nobis reemere valeamus. In cuius rei inviolabilem firmitatem, presentem litteram dedimus. sigillo nostro fideliter commu- nitam. Acta sunt hec bamborgh. Anno domini. M^. CCC^. 11. in vigilia Circum- cisionis domini. presentibus testibus infra scriptis. Huius rei testes sunt. Bertrammus aduocatus noster. Hartwicus de humerbutle. Bertrammus de koldinhove. Milites et quam plures alii fide digni.

Copiar. Harvsted, im Hamh, Archiv, fol. 9 b.

1802. 86.

Adolf, Graf van Holstein und Schauenburg, bestätigt den Verkauf von drei Hufen in Bennessen seitens der Gebrüder Helmold und Johann HoUgreve an das Nonnenkloster zu Rinteln.

Adolfus dei gracia Comes holtsacie et in Schowenborg Omnibus presencia visuris salutem in domino Ne ea que fiunt in tempore simul labantur cum tem- pore expedit, vt perpetuo litterarum testimonio perhennentur Nouerint igitur vniuersi ad quos presens scriptum peruenerit quod prepositus abbatissa et con- uentus sanctimonialium in Rintelen emerunt a . belmoldo et Johanne fratribus dictis holtgrauiis tres mansos cum agris pratis siluis pascuis et vnam aream ipsis mansis et vnam curiam eisdem annexam que omnia in villa Bennessen sunt sita et eadem a nobis in feodo tenuerunt Nos igitur predictorum videlicet prepositi abbatisse et conuentus in Rintelen humilibus precibus indinati examen etemum iudicis preoculis haben tes proprietatem predictorum trium mansorum ac omnium

Digitized by

Google

1302-1303. Febr. 11.] _ 20 — [37—39.

ipsis adherencium pro ut superius est expressum pure et libej'aliter contulimus propter deum Et vt huiusmodi laudabile factum a nobis et a nostris posteris inviolabiliter obseruetur presens scriptum sigilli nostri munimine fecimus roborari Acta sunt heo hiis presentibus Adolfo de holte Johanne dicto de bardeleue Ludin- chero de bardeleve Henrico de rottorpe Ludolfo de eckersten militibus Con- rado de eckersten Johanne de dhecbere. borchardo de helleke famulis et aliis quam pluribus fide dignis Datum in Scowenborg anno incarnacionis domini W CCC« secundo.

Aus dem Binteler Copiar im Staatsarchiv zu Münster.

1802. 87.

Adolf und Johann, Grafen von Holdein, vcrJcaufen dem Kloster Reinfeld das Dorf Badendorf für 600 Marie.

Angeführt: Hansen^ Nachricht von den Holstcin-Plönschen Landen, S. 125.

1808. Febr. 10. 88.

Adolf Graf von Holstein und Schauenburg^ beurkundet, dafs Hartwig von Artlenburg dem h. Geisthause zu Hamburg von den ihm überhssenen 22 Mark Rente aus dem Hamburger ZoU und Ungeld 7 Mark jährlicher Einkünfte für 70 Mark Kapital übertragen hat

Coram omnibus presentia visuris et audituris, Nos adolphus dei gracia Comes Holtsacie et scowenborg || rocognoscimus publice protestantes, quod Hartwicus de Erteneborg, dimisit et resignauit, domui 8ancti|| spiritus nostre Ciuitatis Hammen- borgensis, Septem marcas denariorum annuatim, pro septuaginta marcis|| dena- rioram redimendis, de viginti duabus Marcis, denariorum, quas habet pro ducentis et viginti Marcis denariorum, ex parte || nostri, in Ciuitate hammenborg, in theloneo et vngeldo, quam quidem resignationem ratam habentes|| eandem, nostri sigilli munimine confirmamus, ob maiorem euidentiam et cautelam, Datum et actum anno II domini M^, CCC^, HI^. Scolastice virginis. Original im Hamb. Archiv, Eeitersiegel des Grafen,

1803. Febr. 11. 89.

Adolf Graf von Holstein und Schauenburg, schenkt dem Hamburger Bürger Johann Ridder Einkünfte aus den städtischen Mühlen, ZoU und Accise.

In nomine domini amen. Adolphus dei gracia Comes Holtsacie et de Sco- wenborg, Omnibus presencia visuris et audituris || salutnm in domino Jesu cristo, Noscant vniuersi tam presentes quam futuri temporis successores, quod nos dilecto 1 1 nostro Ciui Hammenborgensi, Johanni dicto Militi et eins veris heredibus, natis et naÄcituris, subscripta|| bona concedimus et donamus iure feodali perpetuo possidenda, primo videlicet in Nouo Molendino nostro || Hammenborgensi, vnum Chorum Siliginis annuatim, et in antiquo Molendino dimidium Chorum tritici seu triticei|| Brasii, et dimidium Chorum Siliginis, quos Choros quondam Fredebernus et wedekinus dicti de erteneborg || predicto iure a nobis tenuerant. Item quatuor Marcas denariorum annuatim, in Theloneo nostro et vngeldo, quas|| aliquando Hasso Miles dictus de Herslo tenuit et possedit, in Ciuitate nostra superius nominata. De prefatis|| quidem bonis, dictus Johannes et heredes, nobis et nostriß

Digitized by

Google

1303. Febr. 25— April 11.] l^ 21 — [40-41.

successoribus nuUam expedicionem, aut arinorum|| seruicia exhibebunt, quod autem Luiusmodi contractus, pei'petuis temporibus inuiolabiter obseruetur, hano|| cartulam nostri sigilli munimine in snffioiens testimonium roboramus. Actum et Datum Anno domini|| M^ CCC® III, In Crastino Scolastice virginis. Orignal im Hatnb. ÄrcMv. Siegel ausgerissen.

1308. Febr. 25. 40.

Ädolfy Graf von Holstein und Schauenburg, schenkt deni Lünehurger Bürger Johann Bischoping den Hof MiddeJhove.

Adolfus Dei gratia domicellus Holtzacie et Scowenborgh Comes uniuersis presencia visuris vel audituris sinceram in domino caritatem. recognoscimus tenore presencium firmiter protestantes, quod de pleno consensu et uoluntate dilecte matris nostre domine Helene comitisse Holtzacie et Scowenborgh ao fi'atnim nostromm fideliumque vasallorum diligenti prehabito consilio ad Johannem Bischoping einem in Luneborgh et suos veros heredes natos et nascituros Jus proprietatis, quod nos hucusque possedimus et habuimus et nostri progenitores hone memorie multis annis possederunt in Curia Middelhove dicta, sita in villa Oden, propter instancias peti- tiones et amicitias Hildemari de Oden famuli nobis factas, presentibus transferimus et donamus, Ita ut prefati Johannes Bischoping et sui heredes dictam curiam in Oden cum omni iure libertatis possunt et debent libere pacifice absque nostra et nostromm Heredum succedentium impeticione pei'petue possidere. Insuper si dictum Johannem vel suos heredes dictam curiam vendere contingeret, extunc ille vel illi frui et uti debet et debent dictis libertatibus per nos concessis in eadem. Ut autem haec translatio et donatio a nobis nee a nostris heredibus nee per quem- cunque nomine nostro reuocari infringi seu mutari queat. presens scriptum inde confectum et nostro Sigillo munitum eidem et suis heredibus in euidens testi- monium duximus conferendum. Datum et actum Hamborch anno domini mille- simo trecentesimo tercio feria secunda proxima post dominicam Invocauit.

(Sigillum equestre originali appendet.) SMrHoUt ü, Ä IL, S, 3 nach GebhardCs Kopie auf der königl Bibliolhek zu

Hannover.

1303. April 11. 41.

Cfhristian], Bischof von Bipen, schenkt eine von den Minoriten in Luiden- tondem gekaufte Wiese zu Föhr mit dreifsig Schilling Sterling Einkünften zur Haltung seines Jahresgedächtnisses.

Vniuersis presentes litteras inspecturis. C. dei gracia B;ipensis episcopus salutem in vero salutari Notum|| facimus vniuersis. quod Nos de consensu et deliberacione, Capituli nostri donauimus, deputauimus|| ac iusto titulo scolacionis assignauimus, pratum quod dicitur komhemse in for Sleswicensis|| dyocesis quod pratum emimus, a fratribus minoribus in lytlsetunder. pro Nongentis marchis dena- riorum, ad tenen||dum et faciendum. anniuersarium nostrum. in ecclesia nostra Ripensi, Ita quod in die anniuersarii|| nostri canonici B;ipenses, qui vigiliis et missis interfuerunt. de pensione dicti prati. trigenta solides 1| sterlingorum habere debeant, fratres minores B;ipenses. tres solides sterlingorum. et sanctimoniales Eipenses tres solides sterlingorum. et|| residuum dicte pensionis, inter pauperes ipso die diuidatur. In cuius euidenciam sigillum nostrum et sigillum capituli

Digitized by

Google

1303. April 24-25.] _ 22 — [42-43.

nostri presentibus suut appensa. Datum Ripis Anno domini. M°. COC®. tercio|| tercio ydus aprilis.

Original im Geheimarchiv zu Kopefihagcn, Siegel verloren.

1303. April 24. 42.

Isarnus, Ergbischof von Ltmd, und Clmstian, Bischof von Ripen, vidimiren König Erichs von Dänemark ürJmnde (R. D. 1594) über die Immunität der dänischen Geistlichkeit,

Isarnus permissione dinina lundensis archiepiscopus 8wecie primas electns Crifltiamus eadem permissione Ripensis episcopns, Omnibus presens|| scriptum cementibus, salutem in domino sempiternam, Notum facimua vniuersis, Nos litteras infrascriptas non rasas, non suspectas, neo in aliqua|| parte sui visiatas, vidisse in bec verba. E. dei gracia danorum sclauorum que Rex. vniuersis prin- cipibus, baronibus, fidelibus, et aduocatis suis in|| regno dacie constitutis, salutem et graoiam, Cordi nobis esse noueritis, quod reverendi patres episcopi, prelati, ecclesie et alia pia loca diuino cultui et|| et necessitatibus pauperum deputata*), ab indebitis exactionibus oppressionibus et quibuslibet grauaminibus sint immunes, et antiquis consuetudinibus, ac iusta|| gaudeant libertate Ideoque predicta*) que nos ob Reuerenciam dei et anime nostre remedium seruare velimus, et tueri volentes similiter|| ab aliis obseruari, vobis vniuersis et singulis districte preci- piendo mandamus quatinus ab omni inquietacione, et molestia personarum et locorum predictorum pe||nitus abstinentes, ipsas et loca predicta et libertates eorum nicbilominus defendatis, ab iniuriis et violenciis manifestis et incuxsibus ma- lignorum|| prout nostram euitare volueritis vltionem, In cuius Rei testimonium sigillum nostrum presentibus est appensum, Datum ottonie|| anno domini M. CCC®. tercio in profesto beati Marcii ewangeliste.

>) Au/ Rasur. *) Au/ Ramr.

Original im Geheimarchiv zu Kopenhagen Zwei Siegeleinschnitte. Eegg. Dan. 1598.

1303. April 25. 43.

Junker Adolf Graf von Holstein und Scliauenburg, verkauft der Stadt Hagen mehrere Acker siwischen der Stadt und Projpsteihagen,

Dei gracia Nos domicellus Adolfus Holtsacie et Schowenborg Comes vniuersis ad quos peruenerit presens scriptum cupimus esse notum et tenore presencium recognoscimus publice protestando quod nos nuper ex omnium heredum nostrorum beneplacito et consensu quosdam agros dictos vppe deme ryssghe sitos inter oppidum nostrum Greuenaluesbagen et Indaginem Prouesteshaghen et patibulum dUeotis nostris consulibus et ciuibus opidi supradioti vendidimus cum omni iure et pertinentiis singulis agrorum eorundem tytulo perpetue proprietatis pro quadam summa pecunie nobis integre persoluta. Nunc vero prefati consules et eines nostri sepedictos agros cum omnibus et singulis iuribus ac pertinenciis eorundem ex nostro beneplacito et assensu fideli nostro Jobanni Gryph seniori Alheydi uxori sue et veris heredibus eorundem pro quadam summa pecunie uendiderunt nos igitur dictam vendicionem ratificamus approbamus et in bis litteris confirmamus pro nobis et nostris heredibus perpetue post futuris In huius testimonium sigillum nostrum

Digitized by

Google

1303. Mai 23.] _ 23 — [44.

presentibus est appensum. Datum et actum Greuenaluesliaglien in nostra presencia Anno domini millesimo trioesimo tercio ipsa die beati Marci evangeliste. Aus Capauns Kopien im Archiv eu Bückeburg.

Mal 23. 44.

Ritter Heinrich Motemeduvele, Eiberg, seine Gattin, und Bertram, sein älterer Sohn, verkaufen dem Beguinenpropste Heinrich zu Hamburg ihre Fischerei- gerechtigJceit am Gorrieswerder für 50 Mark Hbgr, Pfg,

Omnibus has litteras inspecturis. Hiuricus Motemeduuele miles, domina Elberch yxor ipsius, Bertrammus senior || filius eorundem in perpetuum. Quia ea que fiunt inter presentes a memoriis hominum persepius elabuntur nisi scripturarum testi||monio perhennentur, Huius rei gracia tenore presencium recognoscimus. publice protestantes quod nos vnanimi consensu et accedeute|| uoluntate omnium heredum nostrorum unam noctem nostram, singulis septimanis et in perpetuum in magno were apud Hamborch uersus || billam et dimidietatem bracliii, cum buno uersus aggerem insule que dicitur Gorieswerder situati, cum lingnis, et retibus, fundo et II aquis et cum omnibus attinenciis et fructibus, que ad nos et heredes nostros usque in hunc diem dinoscuntur pertinere domino. Hinrico|| sacerdoti qui dicitur prepositus baghinarum racionabiliter uendidimus pro quinquaginta marcis denariorum Hamburgensium et manua||liter resignauimus libere perpetualiter et iure hereditario possidendam nobis, heredibus nostris et successoribus nostris in dictis bonis|| nichil iuris reservantes, vt hec singula placita, ante dicto domino Hinrico cuicumque quibuscumque personis. ecclesie uel ecclesi||is pio loco siue locis, donauerit vel uendiderit, et quod a nobilibus Comitibus Holtsacie dominis nostris, a nobis, heredibus nostris || et successoribus nostris, perpetualiter irreuocabiliter, et inuiolabiliter observentur et a nuUo omnino hominum infringantur || et quod predicta|| bona sint libera et hereditaria sepedicto domino Hinrico et omnibus ad quos eadem bona fuerint deuoluta, emptionis|| vel uendicionis siue donacionis tituloy nos Hinricus Motemeduuele miles et Bertrammus filius noster, famulus, Hinri||cus de wedele senior, Hartwicus de Hummersbotele H[inricus] de wedele iunior milites, Reymbertus de w[ede]||le, Hinricus Couot, Thidericus Couot, Johannes de Col[denhou]e filius Bertrammi militis fa[muli] in perpetuum obli|| gauimus fide manuali et pro warandia dictorum bonorum [stabimus inper]petuum, ita ut si aliquod dampnum siue impedi||mentum vel obstaculum sepedicto Hinrico sacerdoti et [suis successoribus] a nobilibus comitibus Holtsacie a nobis here||dibus nostris et successoribus nostris vel ab aliquo hominum [illatum fuerit] ciuitatem Hamburgensem intrabimus, a tempore || noticie infra quindenam, inde non exituri, nisi damp[no restjaurato, inpedimentis obstaculisque s[emotis] Preterea|| recogno- scimus nos supradictam pecuniam [a domino] Hinrico [rec]episse et in emptionem meliorum bonorum, scilicet wolt||dorpe et aliis uillis et agris [utiliter] expendisse. Item fidem nostram manualem dedimus super eo quod si aliquis ex no||bis mortuus fuerit alium in locum mortui ponemus cum condicionibus supradictis eque digni«. Item fide data pro||misimu8 super litteris optinendis a nobile Comite Holtsacie domino nostro Adolpho de Segeberge, si antedictus Hinricus || desiderauerit, in quibus recognoscat quod ipse et sui progenitores nichil iuris in sepedictis bonis habuerint ab antiquo^)|| Insuper ad manus supradicti domini Hinrici et suorum successorum Helligberno, Johanni Horeborch, Johanni fransoyser consulibus|| Ber-

Digitized by

Google

1303. Mai 25-nach Juni 2.] _ 24 — [45-46.

trammo filio Helligberüi fidem dedimus manualem ad obseruanciam singulorum premissorum, presentibus Conrado de|| Boyceneborcb, Gotscalco de Billa consulibus, Lamberto de Gronighe, Johanne de Dannenberg, Thiderico laswalc, Thi|lderico in eqno, Johanne bnc, Godekino de Rhode, Thiderico de vitzikendoi-pe Bernardo aduocato Johanne filio || fransoyser, Johanne de Lubeke, Johanne bardun sacerdo- tibus et aliis astantibus pluribus fide dignis, et quia|| singuli ex nobis propria sigilla non haben t, pariter usi sumus sigillis Hinrici de wedele senioris et Har- wici de Hummers||botele militum Acta sunt hec Hamboroh tercia feria ante festum pentecostes in ecclesia sancte Katerine virginis circa || nonam, anno domini M^ CCC« tertio.

^) B aetzl hintu: Et quin supradictam pccnniam recepimus pro bonis nostris, igitnr dominum Hinricnm deobligamus et protcstamnr osso qnitum a promisso.

Original im Hamh. Archiv in zwei Ausfertigungen mit geringen Abweichungen, Die Siegel gut erhalten an rot-gelber Schnur.

1308. Mai 25. 45.

Adolf, Graf von Holstein und Schauenhurg, und seine Gemahlin Helene ver- pfänden deni Kloster zu Uinteln den Zehnten zu Wid<ni für 60 Mark Bremer Silbers,

AdolfüS dei gracia Comes holtsacie et in Schowenborg vna cum domina seu vxore nostra Elena vniuersis presencia visuris uel audituris salutem in domino llecognoscimus publice protestantes quod decimam nostram in widen cum omni fructu ei adhereute de maturo consilio et consensu voluntario heredum nostroram ecclesie siue conuentui in ßintelen obligauimus pro sexaginta marcis bremensis argenti iuste obligacionis titulo pacifice possidenda eamque in ipsius conuentus possessionem potestatem presentibus dimittentes sub hac fonna quod omnem annonam quam idem conuentus singulis annis perceperit quolibet festo sancti michaelis conputabunt et quantum tempore iam dicto annona soluerit tantum relaxabitur de pecuuia memorata Ceteri vero fructus qui wlgariter ochtmunt dicuntur huic decime adherentes quos idem conuentus tollet non debet in dictam summam pecunie conputari. In cuius rei testimonium presens scriptum ecclesie iam dicte siue conuentui contulimus sigilli nostri munimine roboratum Testes huius facti sunt Conradus de winingehuse. adolfus de holte. Johannes de bardelage Borgardus de helbeke Justacius de sclon Henricus de rottorpe. Ludolfus de eckersten milites. et alii quam plures fide digni. Datum in Schouwenborg anno domini M^CCC^. tercio in vigilia pentecostes.

AtAS dem Rintelner Copiar im Staatsarchiv zu Münster,

1303. Nach Juni 2. 46.

Ritter Heinrieh von Borg verMitft seine Güter in Hafsflet an das Kloster Harvstehude,

Nos hinricus Miles dictus de Borch vniuersis presencia visuris fiecognoscimus quod consensu et voluntate nostrorum heredum. Conuentui Sanctimonialium in valle virginum. bona in halstenvlete. que nobis et nostris heredibus per obitum nostri Domini Danielis Militis de Bliderstorpe felicis memorie iure hereditario cessenint cum omni libertate. quemadmodum nos et nostri progenitores posse- dimus. perpetue possidenda vendidimus. et de dictis bonis plenam warandiam pre-

Digitized by

Google

1303. Juni 3—24.] — 25 — [47—48.

stabimus veluti ius requirit. Sed si medio tempore dictus Conuentus prefata bona cuperet alicubi vendere. nobis et nostris heredibus. vt condictum est. primitus emenda exibere debet. que si tunc emere üolumus vendat libere cui cupit. Super dictomm autem bonorum warandia. si quem defectum infra annum et diem fieri contingeret. hie sub notati vna nobiscum fide data, in solidum promiserunt. vide- licet nostri duo filii hinricus et daniel. Atque hü Milites Johannes et GotMdus aduocati stadenses. Heydenricus vicemarschalcus. Bertoldus et fredericus sculteti. Ericus marscalcus. Hinricus de ochtenhusen. et hü famuH. Johannes et Hinricus de osta. quod quandocumque prefatus Conuentus in dictis bonis. pro aUquo defectu legitime nos incausauerit. Stadensem ciuitatem intrabimus inde non exituri. nisi sepedicto conuentui plenius de singuUs fuerit satisfactum. In cuius rei testimonium Sigillum nostrum presentibus est appensum. Datum stadis. Anno domini M®. CCC®. m^. post festum sancte trinitatis.

Cop. Harvsteh. fol. 16a im Hamb. Archiv.

1808. Jnni 8. 47«

Giselbertf Ershischof von Bremen, betirhmdet, dafs Ritte)' Heinrich von Borg dem Kloster Harvstehtide 24 Acker zu Hafsfleth für je 16 Mark Hamb. Pf, ver- kauft hat,

Ghiselbei*tus dei gratia Sancte bremensis ecclesie Ärchiepiscopus . . Vniuersis presentia visuris. salutem in filio virginis gloriose. Ad tocius ambiguitatis et questionis materiam eliminandam et ueritatem rei geste futurorum memorie fideliter inserendam. tenore presentium facimus manifestum, quod fidelis noster hinricus de borch Miles. pro se et suis heredibus vendidit tradidit et cessit iure proprio et in perpetuum. honorabiU viro Johanni preposito sanctimonalium vallis virginum prope ciuitatem hammenborch ementi et recipienti. vice et nomine abbatisse et conuentus eiusdem. XX!!!!®' iugera terre aratorie in villa halstenvlete seu eins terminis situata cum agris. pratis. pascuis et arenis. viis et inuiis. exitibus et regressibus. cum omni censu. vtiUtate. et commodo. et libertate. quemadmodum dicta bona a felicis memorie Daniele de blidersdorpe. milite ac fideli quondam nostro ad eins filiam vxorem videlicet prefati hinrici de borch ac eonim liberos iuro hereditario deuenerunt. quodlibet iugerum predictorum emit idem prepositus pro XVI. marcis denarionim hamburgensium pecunie numemte. ad habendum. tenendum. possiden- dum. et quidquid sibi dictisque abbatisse et Conuentui placuerit perpetuo faciendum. Promisit quoque dictus hinricus pro se et suis heredibus. pretactis abbatisse et conuentui in dictis bonis. litem uel controuersiam uUo tempore non inferre aut inferenti consentire. verum ab onmi homine et vniuersitate legitime defendere. et disbrigare seu warandiam prestare. Vt autem hec venditio rite facta inviolabilis perseueret. in signum ratihabitionis. et confirmationis nostre huic contractui appo- site. Hanc litteram sigilli nostri munimine fecimus roborari. Datum Stadis teroio nonas Junii. anno domini M'^. CCO®. III®.

Cop. Harvsteh. Fol 16 h im Hamb. Archiv.

1308. Jan! 24. 48.

Heinricüh, Herr von Mecklenburg , verkauft mit Zustimmung seiner Mutter Änastasia dem Kloster- Cismar das Dorf Warkstorf für 816 Mark Lübsch.

Schleaw. Holst. Regesten unti Urkunden. UI. 4

Digitized by

Google

1303. JuH 1.] ._ 26 — [49.

In nomine domini Amen. Vniuersis cristi fidelibus, presencia visuris, Hin- ricus dei gracia dominus Magnopo[lensis] salutem in domino sempiteröam, Ne ea que genintnr in tempore simul cum lapsu temporis euanescant et pereant|| poni solent in ligua testium, uel scripture memoria perhennari, Ea propter notum esse cupimus Omnibus et con9tare|| quod nos de consensu et beneplacit[o] dilecte matris nostre domine anastasie vendidimus Domino Johanni abbati, totique|| conuentui ecclesie sancte marie [sanctique] Johannis ewangeliste, in scismaria, ordinis beati benedicti, lubicensis dyo||cesis, villam nostram warickesdorpe, pro octingentis et sedecim marcis denariorum lubicensium, cum|| terminis suis hactenus habitis et optentis, cum omnibus suis prouentibus, pratis, paschuis, aquis aquarumque|| decursibus, lignis, agris, cultis et incultis, et minora iudicia, usque ad solides sexaginta, de maioribus uero|| iudiciis, videlicet, manus et colli, terciam partem predictis vendidimus duas [uero] partes, nostris vsibus reservantes, || libertamus eciam Colones predicte ville ab omni onere exactionis, et seruiciis qu[e dicuntur] brug- wercb, borgwerch,|| ceterisque seruiciis [quibus] populus [terre nostre nobis] obligatur que quidem bona [ea libertate] vendidimus, qua priora bona sua, in nostro dominio dinoscuntur hactenus habuisse Si eciam peticionem in terra nostra recipere|| decreuerimus generalem coloni memorati nuUam precariam nobis dabunt, Huius rei testes sunt, Johanoes de|| cernin, Marquardus de lo heyno de stralendorpe, Echardus de quiczowe Nicolaus de chutowe, Conradus de cremun bermannus de modentin, Rauen de wozsten, Hinricus stenhus, Rosendal de plesse, Milites, Gherardus de terpe^) Jordanus de platea piscium, eines lubicenses, et alii quam plures fide|| digni In [cuius rei testimonium sigilla] nostra presentibus sunt app[ensa D]atum AVismarie An||no domini. M®. CCC. IIP In [die n]atiuitatis beati Johannis baptiste . .

Original im Nordischen Museum zu Kopenhagen^ ergänzt aus einer modernen Kopie im dortigen Geheimarchiv. Best eines Siegelstreifens, ein Siegeleinschnitt

In dorso von einer Hand des 14. Jahrhunderts: Ista duo non ostendantur sed aliud require secundum tenorem in registro. SchL-Holst. U. S. IL, S. 4. M. ^- ■^- ^- ^^73.

1808. Jnli 1. 49,

Heinrich, Herr von Mecldenburg, verpfändet unter Zustimmung seines Oheims Nikolaus von Werte seinem Oheim Graf Gerhard von Holstein istvölf Hufen in Rolffshagen, siehenzehneinhalb in StelOiagen, achtzehn in Schmachthagen, drei in Dunkerstorpe für 200 Mark Stendaler Müme.

Nos dei gracia Dominus Hinricus Mangnopolensis recognoscimus tenore presencium et protestamur quod sano ducti|| consilio cum consensu patrui nostri karissimi Nicolai domini de "Wenden vendidimus awnculo nostro karissimo IIlustri|| Domino Gherardo Comiti holtsacie et de schowenburgh et suis heredibus pro Ducentis mai'cis stendaliensis|| argen ti nobis integraliter persolutis. In viila Roleueshaghen duodecim mansos. in villa stellereshaghen|| Decem et Septem mansos cum dimidio In smaghthaghen decem et octo mansos et in Dunkerstorpe || Tres mansos, quando vacuerint primo a nostris vasallis quibus obligati sunt, cum omni proprietate|| Iure et homagio sicut nos habuimus tarn diu pacifice possidendos qu[o]usque nos uel nostri heredes seu|| successores eosdem mansos reemere poterimus pro ducentis marcis argenti stendaliensis superius iam predictis et in||terea quod awnculo nostro predicto uel suis heredibus hos mansos in dictis villis non assignauerimus,

Digitized by

Google

1303. Juli 3-Septbr. 8.] _ 27 — [50—51.

sibi aut|| suis pro quibuslibet Centum marcis argenti. duodecim raarcas argenti supradicti dabimus annuatim, quod si iioii|| fecerimus Nos vna cum nostris militibos fidelibus. videlicet. Johanne de Cernin Marquardo de lo heynone de|{ stralendorp. hermanno de modentin hinrico pren dicto stenhus Nicoiao de Thuchow. Ottone et heyden||rico de Lu. Wismariam Ciuitatem in Crastino martini intrabimus adiacen- dum non exituri nisi fuerit sibi|| aut suis anno quolibet de redditibus summe principalis satisfactum Capitali pecunia non soluta Quod|| autem Nos uel aliqui ex parte nostri dictum awnculum nostrum et suos heredes ante reemptionem in prenominatis II mansis impedire non debeamus pro eo Nos et nostri milites iara dicti stare volumus awnculo nostro fidetenus|| memorato In Cuius testimonium sigillum nostrum et patrui nostri Domini Nicolai de werle presentibus sunt|| appensa. Datum anno domini. M. C^C^C. Tercio. in octaua sancti Johannis baptiste. Original im GeJieimarchiv zu KopenJMgen. Zwei Siegelstreifen. ScJU.-Holst. ü. S, IL 8. 5. Meckl ü. B. V. JS876.

1803. Juli 8. 50.

Peter, Aht von Herevady und Gtmner^ Abt loci dei, heurJcunden^ dafs Herr Jon Baliy Mönch 8u LygumMoster, demselben etliche Ländereien in Löttwedt Marck videlicet IUI gamle Marck a Nicoiao Hseregstedt gekaufl, geschenkt habe: ad torticia smgulis altaribus apponenda. — „Cum dominus."

Actum anno domini M CCC III in crastino beatorum martirum Processi et Martiniai.

B, D, 1599.

1808. Septbr. 8. 51.

Das Kloster zu Himmelsthür beurkundet^ daß Mangold Knop und sein Bruder Bertold dem Kloster Harvstehude den Zehnten in Hafsflet für 200 Mark Stadischer Pf, verkauft haben.

Bertoldus prepositus. Elizabeth abbatissa. Totusque conuentus sanctimonialium Monasterii porte celi. Omnibus presens scriptum cementibus salutem in eo qui miraculose condidit vniuersa. Ad omnimodam dissensionis materiam. ne in posteros seu presentes contingi uideatur cautius deponendam. Noscant yniuersi presentes litteras inspecturi. quod Manegoldus dictus cnop et frater suus Bertoldus. hono- rabili viro Domino preposito et suo conuentui in valle virginum uel dominarum decimam in halstenvlete. quam a nobis habent in pheodo pro ducentis Marcis denariorum stadensium cum nostro consensu et consilio obligarunt tali conditione interposita quod suprascripti fratres decimam supradictam redimere possunt in natiuitate domine nostre vltra duos annos pro pecunia supradicta. Dummodo dicto preposito et suo conuentui notum prius faciant tribus mensibus. quod si ipsos decimam supradictam in natiuitate domine nostre supradicte redimere tunc non contingerit. ex tunc vltra duos ad annos in die supradicto redimere possunt pro pecunia prenotata. cum conditione supradicta. quod si tunc non redimerent. ex- tunc redimere possunt quandocumque eis placet. reuoluto nichilominus tarnen anni circulo et die prefixo semper cum conditione iam sepius recitata. In cuius euidens testimonium nostri conuentus sigillum. vna cum nostri reuerendi patris prepositi sigillo presentibus firmiter est appensum. Testes huius rei sunt. Dominus Jo. Dominus Gode£ridus aduocati stadenses. Dominus Hinricus de borch. Dominus Jo.

4*

Digitized by

Google

1303. Septbr. 8.] _ 28 — [52-53.

de blomendale. Milites et alii quam plures fide digni. Datum anno domioi.

M^. CCC®. teroio. In natiuitate beate virginis marie.

Cop. Harvstekud. Fol 14 h im Hamh, Archiv. Fol. 15 a folgt ein Vidimus des Ham- burger Bats V, J. 1312, In crastino Diaisionis apostolorum, welches diese Urkunde und die des Erzbischofs Giselbert von demselben Datum iranssumiert. Hübbe^ Das Hammer- broker Recht, S, 171.

1808. Septbr. 8. 62.

GfiseJbert], Erzbischof von Brcmeti, beurkundet den Verkauf der Zehnten in Hafsfkt seitens der Gebrüder Knap an das Kloster Harvstehude, •

In nomino sancte et indiuidue trinitatis. G. dei gratia sancte bremensis ecclesie Archiepiscopus. ad perpetuam memoriam rei geste. ad rei geste declara. tionem et totius ambiguitatis exterminationem. Omnibus cristi fidelibus presen- tibus et futuris tenore presentium faciraus manifestum, quod fideles nostri Mane- goldus et bertoldus fratres dicti knope pro se ac suis heredibus vendiderunt. tradiderunt. et cesserunt iure proprio, honorabili uiro Johanni preposito sancti- monialium monasterii vallis virginum. prope ciuitatem hamborch. nostre Dyocesis. vice et nomine eiusdem monasterii ementi et recipienti decimam ville in halsten- vlete de consensu et uoluntate prepositi. abbatisse. et conuentus monasterii porte celi. nostre dyocesis. a quibus pretacti fratres eandem deciman\ in feudum obtinebant. pro ducentis Marcis denariorum hamburgensis monete. pecunie nume- rate. Fuit autem tempore contractus initi apposita talis condicio. siue pactum, quod dicti venditores prefatam decimam. lapso biennio reemere valeant. dummodo id prenominato emptori. ante lapsum biennii denunciet et summam pecunie. restituat supradictam. Hec autem denuntiatio fieri debet. ad tres menses yltimos. ante biennium circumductum. Quod si dicti fratres eandem decimam infra iam dictum biennium. non reemerint. ad huc in fine sequentis biennii restituto precio pretaxato. reemere et recuperare valebunt eandem saluia denunciatione et conditio- nibus de primo biennio. superius iam expressis. Porro quadriennio reuoluto. si dicta decima reempta non fuerit. extunc prenominati venditores. ipsam decimam singulis annis. restitutis ducentis Marcis triumque mensium denuntiatione premissa. reemere et recuperare valeant quandocumque. Si vero dicti fratres. ipsam decimam omnino vendere seu alienare aliquando decreuerint. firmiter promiserunt eum in nuUum coUegium aut quamuis aliam transferre. aut alienare personam. sed pro iusto precio Jobanni preposito. et abbatisse et conuentui monasterii vallis virginum vendere et relinquere memoratis. Testes huius rei sunt. Amoldus de Stade. Hin- ricus de Rutowe milites. Johannes vicecomes in haseldorpe. Manegoldus et binricus de bardborpe. capellani nostri. et alii quam plures clerici et layci fide digni. Datum anno domini M.'^ CCC®. III^. in natiuitate gloriose virginis Marie, a qua die tempus reemptionis erit continuo numerandum. Cqp. Harvstehud. fol. 13 b. im Hamb. Archiv.

1808. Septbr. 8. 58.

Adolf, Graf von Holstein und Stormam, bestätigt der Familie von Bergen die Gerichtsbarkeit eu Ohlsdorf und sswei Hufen eu Hamm,

In nomine domini amen. Adolphus dei gracia Comes Holtsacie et stormarie, Omnibus presentia visuris et audituris in domino salutem|| Necesse est actus, qui fiunt a mortalibus. taliter fulciri. vt ad noticiam perueniant futurorum, propter

Digitized by

Google

1303. Septbr. 29— Octbr. 5.] — 29 — [54-55.

quod scire volumus|| vniuersos, quod mediante, vasallorum nostrorum consilio, donamns et confirmamus, dilectis nobis, videlicet Johanni filio Johannis de Berghen|| necnon Johanni et Hinrico filiis Hinrici de Berghe, eorumque legitimis heredibus, tarn filiis quam filiabus, natis et nascituris || iure feodali, maius et minus iudicium, ville Odeluestorpe empte a Militibus de Herslo, quibus proprietas per- tinuit dicte|| ville, Duos eciam Mansos in villa nostra Hamme, quas Braut ipsis vendidit, cui eosdem pro quadam pecunia pignori|| obligauimus, eisdem libere donamus et conferimus feodaliter, cum iudicio maiore et minore, necnon cum agris cultis et incultis|{ lignis pratis pascuis aquis, aquarumque decursibus et prorsus cum omni vtilitate et fructu, prout supradicti mansi fuerint 8ituati|| Quia vero prefati, et eorum progenitores, nobis et nostris ab antiquo semper fauorabiles extiterunt, ipsis, vt dignum estimamus|| libertatem et graciam, damus et con- cedimus, pro meritis subsequentem, videlicet vt ipsi et heredes filiorum et filiarum, ab omni seruicio armorum|| sint exclusi, necnon liberi penitus et soluti, que omnia, vt premissum est, in euidens testimoniura, sigilli nostri|| munimine robo- ramus, Sunt autem testes huius facti, Johannes de slamerstorpe Hermannus de hamme, Hermannus wyersrodhe et|| Johannes de Kenne we Milites, et plures alii fide digni, Datum Anno domini, M, CCC^ III®. In Natiuitate beate Marie virginis. Original im Hatnb. Archiv. Vom Beitersiegel des Grafen an grüner Schnur der VorderteUer losgelöst

1808. Septbr. 29. 54;

Adolf, Graf von Holstein und Stormarn^ üheHrägt eine Hufe zu Hamm an Hartivig von ArÜenburg.

Adolphus dei gracia Comes Boltsacie et Stormarie, Omnibus hanc litteram inspecturis in domino salutem|| Ex diuersis seruiciis, que nobis Hartwicus de ertene- borg fidelis noster Ciuis Hamborgensis sepius|| fecit et amplius faciet domino con- cedente, dignum censemus et congrvum racioni, vt pro suis seniiciis debitam|| excipiat recompensam, obhoc igitur omnibus presentibus et futuris presenti Scripte innotescimus|| quod nos eidem, et suis legitimis heredibus filiis et filiabus, natis et nascituris imperpetuum|| libere donamus et conferimus, vnum Mansum in villa nostra Hamme, prout situs est, cum agris cultis || et incultis, lignis, aquis, aquarum- que decursibus, et prorsus cum omni iure, iudicio, vtilitate || ac proprietate, quibus ad nos pertinuit dictus mansus, hereditarie pogsidendum, addentes, vt cum|| ipso faciant sine contradictione, quod eorum placuerit voluntati, verumtamen nomi- natim exprimimus|| vt iidem videlicet Hartwicus et heredes, occasione huius mansi, sint ab armorum seruiciis liberi || penitus et soluti, Hec etenim omnia, vt perpetue robur obtineant, sigilli nostri munimine confirmamus || Datum anno domini, M^ CCC^ m^ Michahelis archangeli.

Original im Hamb, Archiv. Grüne Siegelschnur. Hübbe: Das Hammerbroker

Becht, 8. 172,

1808. Oetbr. 5. 65.

Heinrich, Graf von Holstein und Schauenburg, bestätigt die Frivüegien der Stadt Itzehoe.

In nomine sancte et indiuidue trinitatis. Hinricus dei gracia comes Hol- saoie et de Schowenborch Omnibus hoc scriptum visuris salutem in omnium || sal-

Digitized by

Google

1303. Octbr. 7.] _ 30 — [56.

natore. Notum esse aolumus tarn presentibus quam futuris quod nos ad emendacionem oppidi nostri Ethzeho. ciuibus eiasdem{| ciuitatis litteras nostras patentes contulimus. Gontinentes looa et terminos in quibus pastum et paschua habere debent suorum pecorum ac iu||mentorum. nee non et terminos per circuitum ciuitatis in quibus ius babent ciuitatense ac Lubicenso. Sunt autem bec loca dictis ciuibus ad pascua assignata. A via concaua que Holewech dicitur. et Grotenwoldemersbolt. Honer- beke. cum Lancghenacker et quicquid ibidem fuerit solitudinis. et que per locum dictum Scholtbrok continentur. Ceterum a ciuitate Etbzeho. per montes dictos Bolcheii. viam latam habere debent que Vetrade dicitur vsque ad pontem Oyse- brukke. Et solitudines a dicto ponte ad uillam paruam Slotveit. A iam nominata villa solitudines ad locum dictum Gnooth. iuferius montibus Bolchen et ad montes Twiberche. Et solitudines iacentes infra dictos montes Twiberche et viam scleswicensem eis sunt ad pascua eorum assignata. In terminis autem subsequen- tibus per circuitum supradicte ciuitatis. habebunt ius ciuitatense ac Lubicense. Aput pontem Deine, quicquid fuerit inter duos aqueductus qui sylen nuncupantur. viam videlicet habent. et Septem morghen agrorum ad montes dictos wellen se exten- dentes. et Botenbrok usque ad locum dictum Wustemers. dictorum ciuium pro- pria et vera est hereditas. et ius habent Lubicense et ciuile. A loco dicto Wustemerz per antiquum fossatum ascendendo. penes locum Legencampe vsque ad aggerem dictum Dicstal. et a tali loco linialiter ascendendo ad extremitatem vie concaue. Inde vsque antiquum fossatum iuxta hospitale. A tali fossato et ab ista parte hospitalis per fossatum veterem. descendendo infra hereditatem nobilis viri domini Hinrici comitis supradicti. et Bertrammi. Et Bivulum descendendo infra alodium Burchardi militis. et montes Bischeberch vsque ad flumen dictum störe. Li iam dictis autem terminis foris ciuitatem ius sepedictorum ciuium fore recognoscimus lubicense et ciuile. extremitates autem terminorum dictorum in Signum per cruces signari volumus successorum. Ceterum in antiqua ciuitate foris oppidum. non habebunt mansionem aliqui mercatores ulla mercimonia venalia habentes. sed tantum Hortulani et Dolifici. nisi de dictorum oonsalum ac ciuium exstiterit uoluntate. Preterea dictorum ciuium libertates et priuilegia ipsis a nostris progenitoribus collata. Batificamus per sigilli nostri appensionem. Huiusmodi autem libertates pretaxatas. sepe dictis ciuibus erogauimus propterea. vt ciuitatem nostram Etzeho. Postibus et Plancis videlicet firmare studeant annuatim pro nostra vtilitate et ipsorum. In cuius rei testimonium presentibus sigillum nostrum est appensum. Testes sunt. Thidericus dictus Hokin. Hasso dictus de Otteshude milites. Guzstrow tunc aduocatus et consules eiusdem ciuitatis. Acta sunt hec anno Domini M^. C^C^C^ Tertio. Tertio Nonas Octobris.

Original im Stadtarchio zu Itzehoe. Ein Siegel an seidener Schnur, Corpus

Canstit Begio Holsat. IIL S. 513. Noodt: Beiträge IL S. 406. Westfalen IV. 3211.

Zeitschrift Bd. VII. Bepertorium S. 17 Nr. 4.

1308. Octbr. 7. 5G.

Ludolfy Bischof von Minden, die Ministerialen des Bistufns und der Rat der Stadt Minden teilen den Herzögen JoJmnn und Älhrecht von Sachsen mit, dafs das Gaugrafschaftsgericht zu Bogenstelle nicht, une der Graf von Hoya behauptet, ein diesem von den Herzögen zu mutendes Lehen sei, sondern in demselben freies von den fferzögen zu bestätigendes Wahlrecht der Gaugenossen bestehe.

Digitized by

Google

1303. Octbr. 9—28.] — 31 — [57-58.

lUustribus principibus Jo. et AI. Ducibus Saxonie. Ludolfus dei gratia episcopus, . . Capitulnm, . . Ministeriales et . . consules|| ecclesie et ciuitatis Myn- densis, cum omni qua possunt sinceritate paratam et beniuolam ad queuis beneplacita volnntatem. Penienit|| ad nos, quod Comes hoyensis, Nobilitati vestre insinuauerit, quod iudicium Gograuie in bogenstelle, ad ipsnm iure heredita||rio pertineat, et debeat de illo infeodari a vobis, Super quo Nobilitati vestre. per nostraa patentes litteras significare|| et declarare duximus veritatem quod in tali iudicio, populäres et pro- uinciales. qui wlgariter dicuntur Erfexen, judicem siue Gograuium eligunt, a vobis confirmandum. hoc usque nunc, a vestris progenitoribus est seruatum. Huius rei testes sumus et|| testificamur testimonio presentium litterarum. Nos quoque . . Mini- steriales. . milites et annigeri sigillis dominorum. . . Epi8copi,|| . . capituli, et . . Con- sulum contenti sumus. Datum Mynde Nonis Octobris. Anno Domini M^CCC® tercio. Origincd im Staatsarchiv zu Hannover. Drei Siegelstreifen.

1303. Octbn 9. 57.

CHselbert, Erzhischof von Bremen^ venvandeli die einst von Nikolaus Frede- wards Sohn gestiftete Vikarie im Hamburger Dom in eine Probende und genehmigt die Verleihung derselben an den Sohn Johanns von Bergen,

In nomine domini amen Gyselbertus dei gracia sancte bremensis ecclesie archiepiscopus. lionorabilibus viris Decano et capitulo ecclesie hamburgensis salutem in domino. Cupientes vota petencium laudabilia affectu prosequi gracioso, vicariam quam olim Nicolaus filius vordewardi in ecclesia vestra pro sua suorumque salute instituit, et competentibus redditibus. scilicet XIII. marcis in theloneo bambur- gensi. tribus marcis in Gorieswerdere. dimidio cboro siliginis. et vno porco. Vlil. solides valente in uilla Sasle dotauit. nunc per mortem bone memorie Willekini presbiteri. ad eam quondam instituti et aliquamdiu in ea laudabiliter conuersati vacantem. amicorum Nicolai fundatoris predicti instancia et precibus excitati. patronorum eciam consensu et beneplacito accedente. in prebendale bene- ficium commutamus et conuertimus. in numero et iure prebendarum ecclesie vestre perpetuis temporibus computandum. Dantes et concedentes vobis auctoritatem et liberam potestatem. filium Jobannis de monte ciuis bamburgensis in canonicum et fratrem recipiendi. eique nomine probende, dictum beneficium cum suis fruc- tibus et plenitudine iuris canonici assignandi. Saluo tamen in omnibus iure eorum. qui ante ipsum in vestra ecclesia in canonicos sunt recepti. quos eidem in assecucione maioris probende volumus anteferri. nee eis ex concessione buiusmodi aliquod preiudicium generari. In quorum omnium testimonium. boc scriptum sigilli nostri munimine fecimus roborari. Datum stadis. Anno domini M^. CCC®. tercio in die beati dyonisii martiris et sociorum eins.

Lib. cop. cap. fol 32 a. im Hamb. Archiv. Staphorst: Hamb. Kirchengeschichte

Bd. IL S. 226.

1303. (Jnli 8.) Octbr. 28. 58.

Gottschalk, Dekan, und das Kapitel zu Hamburg einigen sich mit dem Grafen Adolf von Holstein über die Besetzung einer Probende.

In nomine domini. Amen. Anno eiusdem. M®. CCC^. tercio. Quai'ta feria post festum beatorum Petri et Pauli apostolorum. Cvm nos Godescalcus dei gracia

Digitized by

Google

1303. Octbr. 28.] — 32 — [58.

Decanus et Capitulum ecclesie hammenburgensis, coDgregati essemus in loco ad hoc consueto, de diuersisH Ecclesie nostre negotiis tractaturi, et precipue de hoc quod Nobilis vir dominus Adolfns Comes de scowenborch asserebat prebendam per mortem domini Johann is Calui quondam nostri Concanonici hone memorie|| vacantem, auctoritatc qaarundam litteramm quas exhibuit et etiam consuetudinis secundum ipsas litteras optente vt dicebat, deberi de iure Domino hermanno de hylleghenstede similiter nostro Concanonico, in minori|| prebenda constituto. quam Idem Comes et sui antecessores conferre consueuerant, cum illa prerogatiua vt asseruit, quod quicumque eandem minorem prebendam ab eis presentatus haberet, ad maiorem prebendam || ascenderet, secundum ordinem sue receptionis sicut alius de nostris concanonicis in minori stipendio constitutus. Et quia olim etiam ecclesia nostra per Comitem supradictum, propter collacionem predicte|| minoris prebende, et ascensionem de ipsa ad maiorem, multas Aduersitates, turbationes et damna passa exstitit, et passuram in futurum verisimiliter timebamur, placuit omnibus nobis|| de tali coUatione nostram ecclesiam disbrigare, vnde tandem in hoc omnes conuenimus et consensimus, quod potestas conferendi dict-am prebendam maiorem per mortem dicti|| Johannis vacantem, incorporatam sub numero duodecim prebendaxum daretur ipsi Comiti ita quod ipse et sui legitimi successores eam perpetuis temporibus conferant, quandocumque vacauerit|| cui velit dum tamen persona sit ydonea et intra primum annum collacionis sibi facte in presbyterum ordinetur, et statim cum in perceptione fuerit residentiam nobiscum faciet per- sonalem || et collacione huius prebende tantum Idem Comes et sui successores de cetero sint contenti, Preterea consensimus quod ista vnica vice tantum sepe- dictus Comes conferat eandem prebendam {{ minorem quam dictus dominus hermannus habet et Nos eum cui coUata fuerit recipiemus in Concanonicum et in fratrem sine preiudicio prius electorum, taliter scilicet quod non ascendat ad maiorem prebendam, nisi iidem|| preelecti prius ascenderint ante ipsum, Cvm vero sepe- dictam minorem prebendam per ascensionem vt premittitur, vel per mortem vacare contigerit, ex tunc prouentus illius, Decem scilicet libre, dena||riorum annuatira cedent duodecim minoribus prebendis in subleuamen predicte prebende vt supra dicitur incorporate, Ceterum ad hoc omnium accessit assensus vt nuUus nostrum contra vnionem|| et resti'ictionem prebendarum quam in ecclesia nostra facere con- cepimus, et venerabilis pater et Dominus noster Dominus Gyselbertus sancte Bremensis ecclesie Archiepiscopus, confirmauit suis litteris, aliquo tempore veniat, sed omnes II et singuli, ipsas per fidem nostram totis viribus defendere debebimus et seruare, Sed ne per hoc aliquis dicere possit sibi preiudicium generari taliter inter nos extitit ordinatum, vt quilibet Concanonicorum|| nostrorum in minoribus prebendis existentium in presenti qui nobiscum personaliter residere voluerit de restrictis prebendis diuidendis tantum percipiat, quantum vnus nostrum perceperit in maiori stipendio constitutus, || Hiis quoque factis restrinximus et pro restricta habere decreuimus, prebendam per mortem domini Bckehardi scacken quondam nostri Concanonici, pie recordacionis, vacantem, similiter prebendam domini Syfridi|| de herslo, pie memorie vacantem modo restrinximus supradicto, Et Nos Gysel- bertus dei gracia sancte bremensis ecclesie archiepiscopus, suprascripta omnia et singula, quia racionabiliter ordinata, pro|| vtilitate nostre ecclesie hammenburgensis predicte, quam patemo prosequimur aflfectu, inuenimus, rata et grata habentes in hiis scriptis in nomine domini confirmamus, prohiben||tes sub interminacione anathematis nequis ausu temerario contra predicta vel aliquid predictorum venire

Digitized by

Google

1303. Novbr. IJ — 33 — [59.

audeat infuturum, Ad cuius euidenciam sigillum nostrum apponi|| fecimus huic scripto. Datum Anno domini predicto in vorda in die beatorum apostolorum Symonis et Jude,

Original im Hamb. Archiv. Siegel des Erzbischofs an rot-gelber Schnur. Eben- dort eine zweite gleichlautende Ausfertigung. Von dem Siegel des Erzbischofs an rot- gelber Schnur nur der ünterieüer vorhanden. Staphorst I. 2 S. 224, S. 228; I. 3 S. 836.

1803. NoYbr. 1. 59.

Adolfe Graf von Holstein und Schauenhurff, beurkundet seinerseits die mit dem Hamburger Kapitel geschlossene Einigung über die Besetzung einer Präbende.

In nomine sancte et indiuidue trinitatis amen. Adolphus dei gracia comes Loltsacie et de scowenborgh. Omnibus ad quos presens scriptum peruenerit salutem in omnium saluatore. Ad noticiam omnium ac singulorum cupimus deuenire quod nos de bona uoluntate ratihabicione et oonsensu fratrum nostrorum vnanimi ac heredum omnium cum uiris honorabilibus dominis Godscalco decano et capitulo ecclesie hamburgensis. super assignacione maioris probende per mortem domini Johannis calui bone memorie vaoantis. domino hennanno de hilghenstede nostro cappellano, nostri iuris necnon sui intuitu secundum ordinem perceptionis de iure debitum concordauimus in hunc modum. quod nos ac veri heredes nostri et successores dictam prebendam maiorem quam domino hermanno iam dlcto fecimus concorditer et canonice assignari aliis prebendis maioribus. in omni iure vtilitate. distribucione et incorporacione equalem persone ydonee in sacris ordinibus con- stitute quociens cumque vacauerit perpetuo conferimus. Que peraona in primo anno, ordinem recipiet sacerdotalem et residenciam faciet personalem, cum aliis suis concanonicis in maiori stipendio constitutis. Preterea prebendam minorem pro qua dictus dominus hermannus canonice intrauit. ista uice tantum leoni hartwici de erteneborch filio contulimus propter deum. et ipse leo erit equalis in capitulo. choro et omni iure aliis in minoribus prebendis constitutis et ascendet secundum ordinem sue recepcionis ad maiorem. Post cuius leonis mortem vel ascensum per- cepcionis melioris probende, eadem prebenda minor cassabitur et desinet esse prebenda, et ipsius prouentus yidelicet decem talenta denariorum in nostro theloneo situatos reemere possumus pro centum et viginti quinque marcis nummorum ham- burgensium. quando nostre placitum fuerit voluntati. Qui prouentus seu pecunia cedent in usus communes canonicis in prebendis maioribus constitutis. in restaurum et fulcimentum prebendarum maiorum si ecclesiam hamburgensem hactenus in aliquo dinoscimur offendisse. Nos vero et nostri heredes in coUacione ipsius prebende minoris nicbil iuris nobis de cetero poterimus vendicare. Ut autem hec ordinacio rite et racionabiliter facta a nobis et nostris fratribus et heredibus per- petuo maneat stabilis et inconuulsa. presentem litteram sigilli nostri munimine fecimus roborari. et nos gberardus et hinricus comites holtzacie in Signum rati- habicionis et plenitudinis nostre voluntatis omnium premissorum que per dilectum fratrem nostrum Adolpbum comitem antedictum facta sunt, sigilla nostra huic scripto duximus apponenda. Acta sunt hec. anno domini M^. CCC®. III^. in ham- borch in die omnium sanctorum.

Lib. cop. cap. fol. 117 a im Hamb. Archiv.

Schlesw.-Holst. Regesteu und Urkanden. TU. 5

Digitized by

Google

1303. Novbr. 1—11.] _ 34 _ [60—61.

1808. NoYbr. 1. 60.

Otto, Herzog von Braumchtveig und Lüneburg, schliefst mit seinen Oheimen, den Herzögen Albrecht und Erich von Sachsen, einen Waffenslillstand auf drei Jahre.

Dei gracia nos Ottho dux de Brunswik et de Lunenborch Recognoscimus in hiis soriptis Quod cum karißsi||mis awnculis nostris Alberto et Brico ducibus Saxonie vnionem concordie munimus sub hac forma Quod a feste sancti|| Micha- helis proxime nunc venture ad triennium propter nuUam causam nee propter aliquem erimus inimici nee aliquid dampnum vel periculura eisdem de|| terra seu munitionibus nostris in quantum precauere poterimus ab aliquo fieri per- mittemus vt autem hec premissa finniter obseruentur nos vna|| cum militibus nostris infra scriptis dictis awnculis nostris promisimus fide data videlicet Greue- hardo et hinrico de monte, wasmodo de|| knesbeke. item Jobanne et Wer. de ßodendike militibus et domino henrico de wendhen, Item Ottone Barvot. Henrico ßyben wembero|| de Medinghe, Gerharde de öden et Conrado de Estorp militibus promisimus eciam premissa fide quatuor militibus supradictis. Geuehardo scilicet|| de Monte, hinrico Scacken, Heinrico de parketin et wasmodo de knesbeke firmiter obseruare quicquid super omnibus causis inter nos ventila||tia siue ventilandis ordinauerint faciendum In Cuius rei testimonium sigillum nostrum presentibus est appensum Datum Eyslinghe|| Anno gracie Millesimo CCC** tercio in die omnium sanctorum.

Original im Staatsarchiv zu Hannover. Ein Siegel fragmentarisch, Sudendorf,

ü. B. I. 103.

1303. Novbr. 11. 61.

Adolf, Graf von Holstein und Stormarn, verkauft dem Hamburger Bürger Heinrich Blomenberg einen Wispcl Weizenmals und anderthalb Wispel Weissen aus der neuen Mühle isu Hamburg für 400 Mark.

In nomine domini amen Adolphus dei gracia Comes Holzacie et Stormarie, Omnibus presencia visuris et auditurifl|| salutem in domino sempiternam, Noscant vniuersi, tam presentes quam posteri, quod nos Hinrico Blomenberoh|| Ciui Ham- burgensi et suis iustis beredibus, liberaliter uendidimus, quatuor choros Tritioei brazii, et ynum|| chorum cum dimidio siliginis, percipiendos singulis annis, in neue Molendino nostro Hammenburgensi pacifice et quiete|| Nos uero dictos redditus in&a duos Annes, ex nunc sequentes immediate, pro Quadringentis MaroiB|| reemere possumus, prius solitis redditibus, yt in tempore competit, quod ex fauore et amicicia, nobis conceditur|| speciali, perpetuis redditibus tamen in principalem sortem minime computandis, Si autem in distinctis duobus|| annis, reemptionem herum reddituum minime faceremus, prefati, Hinricus et heredes nati et nascituri|| extunc ipsos in dicto Molendino hereditarie et proprietarie perpetualiter sine vUa contradictione libere|| possidebunt, Hec autem omnia, vt a nobis, et successoribus nostris firmiter et inuiolabiliter obseruentur, || hanc paginam Sigillo nostro duximus in testimonium roborandam, Testes sunt huius rei, Johannes || de Slamerstorpe, Hermannus de Hamme, Johannes de Rennowe, Hermannus de wiersrode, || Otto de Qolenbeke, Hermannus de Lasbeke, Milites, et Marquardus aduocatus, Actum et Da||tum, Anno Incarnacionis domini, Millesimo, Triscentesimo tercio, Martini episcopi et confessoris.

Original im Hamb. Archiv, Beitersiegel des Grafen an grüner Schnur.

Digitized by

Google

1303. Novbr. 22— Decbr. 21.] _ 35 _ •;62— 64.

1808. NoTbr. 22. 62.

Adolfe Graf von Holstein und Schauenburg, überläfst dem Kloster Fischhek die Vogtei über vierzig Joch Landes in Benessen und bestätigt die Schenkung seines verstorbenen Vaters j die Vogt^ über drei Hufen in Helpenhusen.

Adholplms dei gracia comes holtzacie et de Scowenborgh omnibus presens scriptum visuris salntera in doniino|| sempiternam Nouerint vniuersi presentis temporis et futuri, quod nos misericordia diuina inducti et ob nostre nostro||rum- qne progenitorum remedium animanim, dimittimus et donamus conuentui et sacer- dotibus in visbeke ad{|uocaciam snper quadraginta iugera in villa benessen sita, quam quidem aduocatiam dominus engelbardus eius|{dem conuentus canonicus a patre nostro dilecto domino Gerharde comite ad tempora vite sue tenuit perpetuis temporibus possidendam, Insuper, donationem aduocatie super tres mansos sitos in villa helpenhusen quam|| pater noster predictus bone memorie supra dicto con- uentui et sacerdotibus libere contulit, nos nostrique bere{|des gratam habebimus et ratificamus scriptis presentibus sigilli nostri munimine roboratis. Datum in die cecilie virginis et martiris anno domini M®. CCC®. tercio. Origiwü im Archiv des Klosters Fischhek.

1308. Decbr. 21. 68.

Otto^ Herisog von Braunschtocig und Ijüneburg, nimmt das Kloster Beinfeld und insbesondere dessen Sahgüter su Lüneburg in seinen Schutjs,

Vniuersis presencia uisuris otto dei gracia dux in luneborcb et de brunes- uich in domino salutem|| Nouerit Vniuersitas vestra quod diuine remuneracionis intuitu specialisque fauoris respectu|| quem ad ecclesiam Reyneueldensem semper habuimus bona ad eam spectancia siue in dominio|| nostro siue extra fuerint sub protectione nostra et tuicione suscepimus, et consilio et auxilio|| adherebimus ne violenciam et iniuriam aliquam paciantur precipue et maxime hoc no||tantes et omnino sie habere uolenles, quod nemo cuiuscumque dignitatis status et|| con- dicionis fuerit audeat et presumat bona que prefata ecclesia in salina nostra lune- borcb possi||det inpetere et occupare. eo quod nee nos uelimus nee posteri nostri amore nostri et iusticie|| debeant ipsos quocumque modo indebite grauare nisi prius omnis iusticia et omnis iu{|ris ordo quo salina de iure debet uti teneatur et seruetur. vt autem hec rata et inconuulsa permaneant presentem paginam sigilli nostri munimine duximus roborandam. Testes huius rei sunt dominus lefardus abbas in lucka. dominus hinricus prepositus sancti cyriaci in monte in brunesuich. ekkehardus et ludemannus tunc tempore notarii nostri et Rutche||rus miles dictus de gustede. Datum luneborcb anno domini M^ CCO®. III in die|| beati thome apostoli.

Original im Geheimarchiv zu Kopenhagen.

1808. 64.

Graf Johann vergleicht das Kloster Beinfeld mit den Einwohnern von Zarpen dahin, dafs letztere den frei betriebenen Holzhieb und die Veräusserung des Holzes auf die Klage der Mönche einschränken auf ihren eigenen Bedarf und für Holz zum Hausbau die EiniviUigung des Abtes einholen werden.

Angeführt: Hansen^ Nachricht von den Holstein- Planschen Landen S. U^5,

Digitized by

Google

1304. Jan. 13-26.] — 36 — [65-67.

1804. Jan. 18. 65.

Adolf j Graf von Hohtein und Stormarn, bestätigt den Verkauf etlicher Län- dereien in Billivärder seitens des Veseco und seiner Erben an Thider Junge und seinen Sckwiegersohn Johann Bomlwlt.

Nos Adolfus dei gracia Comes holtsacie et storraarie Omnibus presencia yisuris et aiidituris in perpetnum cupimus esse notum. quod quia veseco et teredes eins thidero iuueni et genero eins Johanni dicto bomholt ciuibus nostris in bam- borch. bona sua ut sita sunt in billenwerdere circa aquas vrenflet. videlicet dimidium mansum agrorum bereditariorum et decimas maiores et minores Septem raansonim vendidissent et coram nobis eisdem legaliter resignassent Nos predictis tbi. et Jobanni necnon eomndem veris beredibus. tam filiis quam filiabus natis et nascituris. necnon filiorum filiarumque beredibus in perpetuum. prefata bona conferimus et contradimus cum iudicio maiori et minori. piscatura aquis et pascuis. prorsus cum omni vtilitate et iure quibus ad predictos veseconem et beredes suos pertinere dinoscebantur iure pbeodali. sine omni impedimento perpetuo possidenda. Nichilominus ipsis de con- silio nostrorura vasallorum propter specialem amiciciam hanc conferimus libertatem ut ab armorum et omnibus aliis seruiciis. que nunc et in processu temporis de bonis feodalibus fieri solent et poterunt. perpetuo sint exempti. Potestatem eciara babeant. bec bona vendendi cui uel quibus placet. et bii quibus vendiderint. über- täte premissa in omnibus prescriptis articulis. sine contradictione et obstaculo per- fruantur. Vt igitur hoc factum, a nullo hominum infringatur. presentem litteram conscribi fecimus et nostri sigilli munimine roborari. presentibus nostris militibus et aliis fide dignis. Actum et Datum. Anno doraini M®. CCC^ IIII^ in octaua epypbanie. Lib. cop. cap. fol. 122 h im Hamh. Archiv.

1804. Jan. 18. 00.

Adolf Graf von Holstein und Siormarn, überträgt einen Hof zu Hamm an Hartwig von Artlenburg,

Nos adolphus dei gracia Comes holtsacie et stormarie, Coram omnibus presencia visuiis et|| audituris recognoscimus protestantes, quod dilecto Ciui nostro hamborgensi hartwico de|| Erteneborg et veris suis beredibus, tam filiabus quam filiis, donamus et conferimus cum Judicio|| maiori et minori vnam curiam siue ortum in villa bamme situm in quo quidam nomine || Bertoldus, quondain mora- batur, feodali iure perpetuo possidendum, addentes, vt ipsi ab|| armorum seruiciis, racione huius curie siue orti, sint liberi et soluti, In predictorum autem|| testi- monium, boc scriptum sigillo nostro dedimus roborandum, Testes Jobannes de Slamerstorpe et|| bermannus de bamme, Milites nostri, cum plurimis fide dignis, Datum anno domini M^CCC^IIIP, 1 1 prisce virginis.

Original im Hamh. Archiv. Heiter Siegel des Grafen an grüner Schnur. Hühhe,

Das Hammerhrokcr Recht S. 173.

1804. Jan. 20. 07.

Adolf Graf von Holstein und Stormarn, befreit das Kirchspiel Reilingen und die Bewohner des Moors vom Kuhschatz,

Nos Adolfus dei gracia Comes holtsacie et stormarie vniuersis presencia uisuris in domino salutem. Recognoscimus publice protestantes. quod nos deo auctore necnon ob salutem anime nostre. paupemm onera alleuiare volentes.

Digitized by

Google

1304. Febr. 13.] __ 37 _ [68.

iuiüsticie pro nostro modulo obuiare vniuersos colonos nostros. et eorum heredes legitimes natos et nascituros in parrocliia nostra rellinghe. et eciam vniuersos in iudicio nostro in terra que more dicitur natos et nascendos et omnes eonim succes- sores constitntos. a quadam violenta exactione que coschat dicitur constituimus et dimittimus liberos et excemptos. Mandantes aduocatis nostris ne huiusmodi exactionem scilicet coschat aliquatenus erigant uel requirant sed ipsi nostri coloni predicti a prenominato grauamine permanebunt a nobis et nostris successoribus liberi et exempti. Huius donacionis testes sunt nostri consiliarii. Johannes de slamerstorpe Johannes de renne we hermanus de wiersrode hermannus de lasbeke railites. Marquardus de hörst tunc noster aduocatus. Johannes de rennowe et alii quam plures fide digni. Datum Segeberghe anno domini. IP. CCC^. quarto iu crastino conuersionis Pauli apostoli.

Lib. cop, cap. fol. 105 a im Hamb. Archiv.

1304. Febr. 18. 6S.

Die Erben des Bitters Heinrich Motemeduvelc hetirhunden den Verkauf einer FischereigerecJitigkeit an der Bille und im Gorriesiverdcr an Heinrich, den Propst der Beguinen zu Hamburg.

Omnibus has litteras inspecturis, Johannes de Coldenhoue famulus Gesa mater eins et relicta. Bertrammi Motemeduuele militis, Hinricus Motemeduue||le miles tutor eorundem in perpetuum. Quia ea que fiunt inter presentes a memoriis hominum persepius elabuntur, nisi scripturarum testimonio perhennentur. Huius || rei gracia teuere presencium recognoscimus publice protestantes quod nos vnaulmi consensu et accedente voluntate omnium heredum nostrorum. vnam noctem siu- gulis seplltimanis et inpei^petuum in magno were apud hamborch versus Billam. et diraidietatem brachii cum buno versus aggerem insule que dicitur Gories||werdher. situati cum lignis et retibus, fundo et aquis et cum omnibus attinenciis et fruc- tibus que ad nos et heredes nostros, vsque in hunc diem dinoscuntur pertinere|| domino Hinrico sacerdoti, qui dicitur prepositus baghinarum racionabiliter veii- didimus, pro quinquaginta marcis denariorum hamburgensium ad aliam noctem in eodem brachio|| situatam sibi prius uenditam et manualiter resignauimus. libere perpetualiter et iure hereditario possidendum, nobis heredibus nostris et succes- soribus nostris in dictis|| bonis nichil iuris reservantes. vt hec singula placita ante dicto domino Hinrico, cuicumque, quibuscumque personis ecclesie vel ecclesiis, pio loco, siue locis, quibus|| donauerit vel uendiderit et quod a nobilibus Comitibus Holtsacie dominis nostris a nobis, heredibus nostiis et Successoribus nostris per- petualiter irreuocabiliter et inuiola||biliter obseruentur et a nuUo omnino hominum infringantur, et quod predicta bona sint libera et hereditaria, sepedicto domino Hinrico et omnibus ad quos eadem bona|| fuerint deuoluta emptionis, uel uendi- tionis siue donationis titulo Nos Johannes de Coldenhoue famulus, Hinricus Mote- meduuele miles, tutor II eiusdem et Bertammus filius noster famulus Hinricus de wedele senior Hartwicus de Hommersbotele, Hinricus de wedele iunior vette, Thy||dericus de indagine siue Stegis Thydericus de Campe milites, Johannes de Kennow famulus, Hinricus, Nycolaus de Campe fratres famuli|| in perpetuum obligauimus fide manuali et pro warandia dictorum bonorum stabimus in perpetuum, ita ut si aliquod dampnum siue impedimentum vel ob8taculum|| sepe dicto Hen- rico sacerdoti et suis successoribus a nobilibus com[itibus Holtsacie a] nobis here-

Digitized by

Google

1304. März 15-21.] _ 38 — [69-70.

dibus nostris et successoribus nostris uel ab aliquo bominum illatum|| fuerit ciuitatem Hamburgensera intrabimus a tempore noticie infra quin[denam] inde nunquam exituri, nisi dampno restaurato impedimentis obstaculisque seino||tis. Preterea recognoscimus nos supra dictam pecuniam a domino Hin[rico] reoepisse. Item fidem nostram manualem dedimus super eo, quod si aliquis ex no|{bis mortuus fuerit, alium in locum mortui ponemus cum condicionibus supra [dic]tis eque dignum. Item fide data promisimus super litteris optinendis a nobili Comite|| Holtsacie domino nostro Adolpho de Segeberge si ante dictus Hinricus de[side- raver]it in quibus recognoscat quod ipse et sui progenitores nichil iuris in sepe dicti&ll bouis habuerint ab antiquo. Insuper ad manus supradicti domini Hinrici [et suorum] successorum, Helligberno. Johanni Hosere consulibus. Jobanni sacer- doti de Lubeke|l fidem dedimus manualem, ad obseruanciam singulorum premis- sorum Nos Hinricus Motemeduuele prima uice, resignauimus domino Hinrico supra dicta bona in|| capella leonis presentibus militibus et consulibus gupradictis, altera uice ego Jobannes de Coldenhoue et mater mea Gesa eidem Hinrico sacer- doti in con[sisto]rio con||sulum in Hamborcb manualiter resignauimus bona superius memorata et ego Johannes de Coldenhoue fidem dedi manualiter eadem uice domino Hinrico || Helligberno, Johanni militi, Hinrico longo consulibus de obser- uancia premissorum. Presentibus Hartwico de wildestorpe Ludolpho Grimmeke, [Rauene]|| Thiderico in equo ciuibus in Hamborch et aliis quam pluribus fide d[ignis] et quia nos singula sigilla non habemus. usi sumus sigillis Hinrici dejl wedele senioris et Hinrici de wedele vette iunioris. Hartwici de Hommersbotelc, Thiderici de Campe militum, Acta sunt hec Homborch, Anno domini || M**. CCC®. quarto, feria sexta ante dominicam, qua cantatur. Inuocauit.

Original im Hamb. Archiv. Beachädigty ergänzt aus der Archivkopie. Die vier Siegel an rot-gelben Schnüren wohlerhalten.

1304. Mürz 15. 69.

Otto und Hermann, Markgrafen von Brandenhurg, versprechen den Herzögen Albrecht und Erich von Sacfisen, zu Icommenden Fßngsten eine Zalüung von 500 Mark zu Salzwedel zu leisten.

Nos. Otto, et Hermannus dei gratia Brandenburgenses Marchiones Tenoro presentium publice protestamur. quod Illustribus principibus|| dominis al. et Er. ducibus saxonie . . awnculis nostris karissimis ob specialem dilectionem et fauorem quo eos prosequimur. in proximo|| feste pentecostes eins quatuor diebus, dabimus finaliter in Ciuitate Soltwedele Quingentas marcas argenti|| puri vtique et soluemus. In cuius rei. Euidenciam presens damus scriptum nostris sigillis communitum. Datum in placitis snakenburch. Anno domini. M®. C^C^C^ IIII^ in dominica qua Cantatur Jvdica.

Original im Staatsarchiv zu Hannover. Zwei Siegel an Pergamentstreifen, Süden- dorf, ü. B. I. 104, 1. 8. VII. IL

1804. März 21. 70.

Heinrich, Graf von Holstein und Schauenhurg, verkauft dem Kloster Cismar das Dorf Malutekendorf für 300 Mark Lühscher Pf

In nomine patris et filii et Spiritus sancti. Amen. Vniuersis presencia visuris Henricus dei gracia Comes Holtsacie et Scowenborgh salutem in domino sempi-

Digitized by

Google

1304. März 22.] _ 39 _ [71.

ternam. Propter infirmas hominum memorias, ne ea que a nobis racionabiliter|| f^ntur obliuioDi tradantur, sed contra uarios futurornm euentus robitr obtineant perpetne firmitatis, non solum uoce testium, veram eciam testimonio litterarum ea duximus certa noticia perbennare, Huius rei gracia, notum|| esse volnmus vniuersis tarn presentibus quam futuris, quod nos de consensu Inclite vxoris nostre Helwigis, et fratris nostri dilecti Nobilis Domini Gerbardi comitis Holtsacie, ac beredum nostrorum, villam nostram Malutekendorp, || cum molendino, et restagna- cione piscine adiacente, cum omni iure, et vtilitate, qua nos possedimus, videlicet agris cultis et incultis, lignis, pratis, pascbuis, aquis, aquarumque decursibus, paludibus, et cum terminis suis bactenus babitis|| et obtentis, Hec omnia cum vniuersis eorum vsibus yendidimus Ecclesie sancte marie sanctique iobannis ewangeliste in Cyscemer ordinis sancti benedicti, Lubicensis dyocesis, pro trecentis marcis denariorum Lubicensium pecunie numerate, nostro|| iuri in dicta villaper

omnia renunciantes eciam vt predicte ville coloni, liberi sint ab omni

ditione et seruiciis, brugwercb, borgwercb, greuenscbatb . . . seruiciis,

quibus . . .te ville colon . . .||ri possent, abeque defensione terre tempore

lantbwer, communiter appellatur, Preterea ut nostra et vxoris nostre predicte, ac beredum nostrorum memoria, in prefata ecclesia perpetuis temporibus maneat stabilita, de iam|| dicta pecunia scilicet de trecentis marcis denariorum predictorum, quinquaginta marcas Dominis fratribus prelibatis duximus relaxandum, Vt autem hoc a nobis et cunctis nostris heredibus rata permaneant et inconuulsa,.|| Sigillorum nostrorum ac fratris nostri Domini. Gerbardi supradicti appensione, presencia decreuimus roborare, Testes buius sunt, Domini Conradus de Reygnoldesborch, Elerus de Haddebotbe, Jobannes de beveringhusen Capellani nostri, ar{|noldus de visbeke, Henricus de alverstorpb, Godscbalcus de porsvelde, Tedleuus de slescen milites, Amoldus de visbeke aduocatus noster, Leo et otto de dosenrode, Ber- trammus de daame castellani nostri, et alii quam pluresH fide digni, Datum et actum Beygnoldesborcb, anno domini Millesimo, trecentesimo quarto. In die sancti benedicti abbatis feliciter amen.

Original im Staatsarchiv zu Schleswig. Beitersiegel des Grafen fragmentarisch an roter Schnur, Eine gründete Siegelschnur. S. U. U. S. IL S. 10.

1304. März 22. 71.

Adolfe Graf von Holstein und Schau^nburg, entscheidet den Streit über die EinJcünfle des Crnadenjahres zmschen Hermann von Heiligenstedten und Leo von Artlenburg zu Gunsten des Letzteren.

Nos Adolphus dei gracia Comes Holtsacie et de scowenborg, Omnibus presentia visuris et audituris cupimus|| esse notum, quod postquam ab bonorabi- libus viris dominis . . Decano et Capitulo Hammenburgensi, domino Hermanne pleba||no de Hilgenstede, prebenda Maior in ipsa Ecclesia fuerit assignata, et Minorem prebendam in eadem Ecclesia || cuius coUacio siue presentacio de iure et antiqua consuetudine ad nos spectabat, leoni filio Hartwici de|| Erteneborg nobis dilecti, contulimus racionabiliter atque rite, inter dictos, videlicet Hermannum ex vna parte et|| Hartwicum, nomine filii sui predicti, ex alia, fuit de redditibus anni gracie scilicet Decem talentis denariorum || sitis in Tbeloneo hamburgensi, ad ipsara prebendam minorem spectantibus, aliqualis discordia ventilata,|| Tandem ipsi, nobis Capitulo predicto et plurimis aliis honestis et discretis viris, presentibus, super

Digitized by

Google

1301. April 4-17] _ 40 — [72-73.

dicta|| discordia, in nos, tamquam in arbitrum, voluntai'ie consenserunt, vtrobique gj-atum et ratum habituri, quicquid super || hoc ordinaremus, seu eciam diceremus Nos itaque super predictis, dictum et ordinacionem nostram, proferimus in hunc modum,!! quod dictus Hermannus nichil penitus percipere debet, de fructibus anni gracie, supradictis sed quicquid de eis prouenerit|| sine diminucione cedet, in vsum leonis superius nominati. In cuius noticiam, hanc litteram, nostri sigilli|| munimine roboramus, Datum Scowenborg anno domini M^, CCC^, IIII^, In vigilia pasche. Original im Hamb. Ardiiv, Beitersiegel des Grafen am Pergamentstreifen^ frag- mentarisch.

1304. April 4. 73.

Johann, Graf von Uolsicin, teilt mit seinen liefjhi Gerhard und Ileinrteh den Land^^sani^nl seines Brndcrs Adolf für den Fall von dessen unheerhian Ableben.

In nomine patris et Spiritus sancti amen vniuersis presencia visuris. Johannes, dei gracia Comes holtsacie et stormarie salutem in domino|| sempiternam, Cum teraporum mutabilitas omnia immutat et ea que fiunt sub tempore simul euanescant cum tempore nisi Scripte firmontur firmissimo, huius roi gracia tam presentibus quam futuris volumus esse notum, quod nos cum bona voluntate et mero|| con- sensu nostro, ac heredum nostrorum, dilectis patruelibus nostris Dominis Gerhardo et henrico Nobilibus Comitibus holtsacie et in sco||wenborch eorum ueris here- dibus de bonis fratris nostri dilecti adolfi Nobilis comitis holsatie et stormario post mor||tem suam si ipsum comitem adolfum iam dictum sine prole legitima descedere contigerit. dimittimus et contulimus|| terras infrascriptas videlicet paiTochiam trutowe. parochiam wlensich, paiTochiam steenbeke, parochiam radolf- stede, |] Insulam dictam bullen weider et insulam dictam ossenwerder, cum omnibus iuribus et pertinenciis suis in terminis hactenus|| habitis et oblentis sicut dilectus noster Comes adolfus et nos habuimus et possedimus libere et pacifico iure here||- ditario perpetualiter possidendas, tali apposita condicione, quod patrueles nostri presertim scilicet Comites Gerhardus et hen|]ricus ac heredes eorum a nobis et a nostris heredibus sint perpetuo separati, non valentes de cetero Ciuitatem hamborgh. 1| aut reliqua bona fratris nostri sepedicti ratione impoticionis vel diuisionis attemp- tare, Ceterum pro dimissiono et colIa||tione terre prescripte, ad auxiliandum nobis contra quoslibet, qui nobis aut heredibus nostris preiudicium aut grauamen|| aliquod in bonis prefati fratris nostri inferro presumpserint, patrueles sepedicti erunt et manebunty iugiter obligati, ad cuius rei euidenciam presencia fecimus sigilli nostri munimine roborari, presentibus dominis et sacerdo|jtibus henrico preposito in porez thiderico et stephano capellanis nostris, Elero sacerdote de hadebodhe. Item railitibus Dominis || Marquardo dicto soldeer, Johanne dicto swin, Timmone dicto blook, et henrico dicto de daam, Item Marquardo dicto catthes||croghe, et aliis quam pluribus fidedignis Datum et actum anno domini. M°. CCC^. quarto In die ambrosii episcopi.

Original im Geheimarchiv zu Kopenhagen, Siegel verloren. S. H. U. S. IL S. 9.

1804. April 17. 73.

Adolf Graf von Holstein und Schauenburg, schenkt dem Kloster zu Rinteln sehn Joch Landes in Alt-Rinteln.

Digitized by

Google

1304. Mai 1—19.] — 41 — [74—75.

Adolfus dei gracia Cornea Holtsacie et in Schowenborgh vniuersis ad quos preeens scriptum peruenerit tarn presentibus quam futuris salutem in domino sempi- ternam Ne ea que geruntur in tempore simul cum lapsu temporis euanescant 'oportet ea testibus uel scripturarum testimonio perhennari Ea propter ad vniuer- sorum, ad singulorum noticiam cupimus presentibus penienire quod ad peticiones osterlindis monialis munasterii Rintelen et pro remedio animarum nostrarum proprietatem decem iugerum in alden rintelen que inquam jugera Zeburgis soror Johannis sacerdotis et plebani in afforde de manu nostra in pheodo tenuit hanc itaque proprietatem eidem ecclesie et monasterio in rintelen contulimus propter deum ut autem istud firmum et inuiolabile a nobis et a nostris successoribus permaneat, presentem paginam nostro sigillo memorato claustro dedimus roboratam, Datum anno domini. M®, CCC^. IIII^. feria sexta post Misericordiam domini. Aus dem Rintelner Cup. im Staatsarchiv zu Münster.

1304. Mai 1. 74.

Adolf, Graf von Holstein und Stormarn, üherträgt dem Ifamhurger Bürger Johann vom Berge die Vogiei über das Dorf Borstel,

Adolphus * dei gracia Comes holtsacie et Stormarie Omnibus presencia visuris et audituris salu||tem et constantiam omnis boni, Ad noticiam vniuersorum tarn presentium quam futurorum, volumus presentibus 1| deuenire, quod dilecto nostro Ciui hammenburgensi Johanni de Berghe, et veris suis heredibus, natis|| et nasci- turis, liberaliter damus et conferimus, Maius et Minus ludicium, ville Borsteide dicte|| cum tali proprietate et iure, quibus ad nos pertinere dinoscitur, perpetuo possidendum Verumtamen|| propter eorum grata obsequia, nobis persepe facta et inposterum, concedente domino facienda, ipsis hanc gratiam donamus et libertatem, vt dictum ludicium siue bona possunt alienare donare vendere|l et transferre in quascumque personas si eis placet, In premissorum igitur testimonium, sigillum nostrumll presenti pagine est appensum, et sunt testes huius rei, Johannes de Slamerstorpe, her de wyersrodeH Johannes de Renne we et Hermannus de lasbeke Milites nostri, necnon Marquardus de hörst, aduocatus|| noster cum plurimis fide dignis Datum Segheberghe, Anno domini M^, CCC^ IIII^, In|| festo beatorum apostolorum philippi et iacobi.

Original im Hamb. Archiv. Grüiie Siegelschnur. Klefeker X. 132.

1804. Mai 19. 75.

Giselbert, Er^bischof von Bremen, verpfändet dem Orafen Heinrieh von Holstein das Kirchspiel Langenbrook.

In nomine domini Amen, Nos Gyselbertus dei gracia Archiepiscopus vniuersis presencia visuris cupimus esse notum,|| quod nos obligauimus et assignauimus Nobili viro Domino Hinrico Oomiti Holtsatie pro se et suis heredibus recipienti|| Par- rochiam langenbroke, cum decima dikschowing, excessibus de iudicio quod, hoch- dingh wlgariter dicitur proueni||entibus, cumque omni vtilitate et commodo iuribus et pertinenciis provt ad nos et nostram ecclesiam pertinebat, pro quingentis|l marcis denariorum hamburgensium quas sibi soluere tenebamur, ea condicione et pactis adiectis, quod si ante festum|| beati martini proxime venturum eidem Comiti vel suis heredibus dictas quingentas persoluerimus marcas prefata|| parrochia cum

Schlctw. -Holst. Regcatcn nivl Urknntlon. II f. (j

Digitized by

Google

1304. Mai 23-Juli 6.] _ 42 — . [76-78.

prescriptis attinenciis et fructibus ad nos et nostram ecclesiam libere reuertetur et nos dampnum quod|{ idem comes obpredictam pecuniam non solutam sustinuerit debebimus resarcire, verum post festum beati mar||tiiii predictum, eandem par- rochiam, pro eadem pecunie quantitate, redimere poterimus quandocumque nobis aut nostris successoribus videbitur expedire. In cuius rei testimonium presentem paginam sigilli nostri munimine sibi tradidimus{| roboratam, Datum haseldorpb, Anno domini. M^. CCC^. quarto feria tercia infra octauas pentbecostes, presen- tibus|| lUustri Duce. Jobanne de Saxonia, honorabili viro Domino lodowico preposito liamburgensi, Conrado milite de beterkesaa|{ et aliis quam pluribus fidedignis.

Original im Geheimarchiv zu Kopenhagen. Ein Siegelstreifen. S' H. ü. S. IL S. 6.

1304. Mai 23. 76.

Albrecht, König der Bömer, bestätigt das Privileg Friedrich IL Bd. L Nr. 295. — „Ex parte magnifici et potentis principis." —

In Constantia Anno Dominice Incaraacionis Millesimo treeentesimo quarto X. Kalendas Junii, Indictione secunda, Regni vero nostri anno sexto. — Begg. Dan. 1612.

1304. Jaul 18. 77.

Adolf, Graf von Ihhiein und SeJiauenburg, schenkt dem Kloster Loccum vier Hufen in Horsten, welche Bitter Johann von Bardelehen, und drei Hufen in Wertbeke, die der Knappe Ludolf von Bohren (domethe) zu Lehen trug. — „Nouerit vniuersitas."

Actum et datum in Scowenborg, presentibus adolfo de holte, Johanne de bardeleue militibus Rotchero sacerdote in Scowenborch Alberto et Jordano Monachis luccensibus. Anno domini M®. CCC^ quarto XHH. kalendas iulii.

V. Hodenher g, Calenb. U. B. IIL (Kloster Loccum) Nr. 568, nach dem Original,

1804. Jali 6. 78.

Vögte, Bathgeber und Gemeinde des Landes Dithmarschen verpflichten sich auf die Klage Hamburgs keinen Kaufmann zu überfallen und zu berauben bei Strafe der Verfestung.

Uniuersis presentes litteras inspecturis, Aduocati consules ac vniuersitas tocius terre Thitmarcie|| salutem et quicquid potuerint promocionis seruicii et honoris. Recepimus litteras Honorabilium|| virorum dominorum consulum Hamburgensium querulancium de quibusdam viris spoliatoribus|| albie nobiscum in teiTa nostra manencium, supplicantes per quendam suum Conconsulem|| dominum Gotscalcum dictum de Bilna, ut tales vires spoliatores vt a dictis spoliis|| omnino cessarent compesceremus. Nos vero annuentes peticioni dictorum proborum virorum || tales de quibus aliqua potuerit haben suspicio vocauimus ad presenciam terre nostre qui|| omnes vnanimiter extensis et sursum manibus erectis se firmiter constrinxerunt iuramen||tis quod nunquam aliquem mercatorem ouiuscumque terre violenter inuaderent aut suis rebus || de cetero spoliarent, obligantes se ut si qui ipsorum quod absit spolium uel excessum|| in aliquem mercatorem facerent bona et here- ditates ipsorum ad manus aduocatorum || et consulum debeant deuolui et in omnibus

Digitized by

Google

130-1. Juli 25- Aug. 3.] _ 43 _ [79-80.

terris ac ciuitatibus ut proscr^pti et|| malefici reputari. et per domiuum archi- episcopum et dictos aduocatos et consules dicte|| terre de suis excessibus finaliter iudicari. vt autem hec omnia supradicta iiiuioIabiliter|| et firmiter valeant obseruari presentes litteras fecimus sigilli nostri mummine|| roborari. Acta sunt bec in Meldorp Anno domini M®. CCC^. IUI. In octaua|| apostolorum Petri et Pauli.

Original im Hamb. Archiv. Siegel verloren. Schubak, De iure Uttoris S. 279. Hans. U. B. U ü2.

1304. Jnli 25. 79.

Adolf, Grraf von Holstein und Stormarn, verleiht dem Ilarhvig von Ärtlai- burg das Dorf BarmhecJc.

Adolpbus dei gracia, Comes Holtsacie et Stormarie. Omnibus hanc paginam visuris. salutem in eo qui est|| omnium vera salus, Estimamus dignum et racioni congruum, vt fideles seruitores, pro suis seruiciis, aliqualem interdiu|| excipiant recompensam, Tolentes autem intueri, multigena fidelitatis obsequia, quibus circa nos|| et nostros, fidelis noster Hartwicus de Erteneborg, hactenus se fideliter exhibere studuit, et cotidie non|| desistit, ipsi et veris suis heredibus, natis et nascituris, legitime damus et conferimus, villam|| que Bemebeke dicitur, vt sita est, cum agris cultis et incultis, siluis, lignis, pratis, pascuis, aquis|| et decursibus aquarum, iudiciis, Maiore videlicet et minore, necnon cum omni fructu nobis per- tinente, feodali|| iure perpetuo possidendam. In cuiiis donacionis euidens testi- monium hanc litteram, nostro sigillo iussimus|| roborare, De quo sunt eciam testes. Johannes de Rennowe. et Hen[ricus] de Hamme Milites nostri, Marquardus{| katteskrüch. et Marquardus de Horst, noster aduocatus, Datum anno domini M^ CCC^. im^ Jacobi maioris.

Original im Hamb. Archiv. Reitersiegel des Grafen an roter Schnur. HübbCy

Das Hammerbroker Hecht S. 173.

1304. Au?. 8. 80.

Adolf, Graf von Holstein und Schauenhurg, teilt mit seinen Brüdern, den Grafen Gerhard und Heinrich, die väterliehe Erbschaft.

Adolphus dei gratia Comes holtsacie et in scowenborgh, Omnibus presencia visuris salutem in omnium saluatore, Ad noticiam singulorum tam presencium quam futu||rorum cupimus peruenire, Nos cum fratribus nostris dilectis Gerharde et hinrico Oomitibus holtsacie, super diuisione hereditatis pateme in hunc modum amicabiliter|| ac fauorabiliter concordasse, videlicet quod nobis de mera et libera voluntate nostra in partem nostram assignauerunt terciam partem ciuitatis hamburgensis|| cum omni iure, vsu, fructu, et vtilitate, que exinde poterint nunc siue temporibus post- futuris aliquatenus prouenire, Item insulam que gorgiswerder|| dicitur, ac par- rochias eppendorph. et nygenstede cum omnibus attinenciis earundem et iure omnium vt superius est expressum, Preterea in hereditariam|| partem nobis addi- derunt villas infra scriptas, scilicet bobyce cum molendino, nouum swchele, berchowe, Sarowe[ cum molendino, glasowe, Swin||cule, Nuchele, gyslenrodhe, Citline cum omnibus terminis earum infra et supra prout in latum et longum se extendunt, hactenus habitis et obtentis|| preter stagnum et piscariam berchowe adiacencia, que ad vsus suos proprios sibi retinebunt, habemus eciam optionem quod possimus habere anti|lquum swchele dum vacauerit, si voluerimus, pro bonis

6*

» Digitized by V:iOOQlC

1301. Septbr. 1.] — 44 — [81.

similibus vel equiualentibus de bonis nobis nunc dimissis, Nichilominus in molen- dino|{ plone habemus quadraginta mesas siliginis mesam per duodecim modios computatam, Item in molendiuo Eeygnoldesborgh decem mesas siligi|{nis mensora simili nobis annis singulis persoluendas, Consenserunt etiam nobis vt prebendam in hamburch et vicariam ibidem instau||randum. liberaliter et perpetuo conferamus, dum ad id obtulerit se facultas, Statuimus etenim inter nos et ordinamus volun- tate vnanimi et consensu, si aliquis nostnim absque liberis et beredibus decesserit, aut mortuus fuerit, superuiuentes succedent eidem in vasallis munitionibus et bonis om|]nibus, que per mortuum postposita fuerint et relicta, adiecimus insuper quod nuUus nostrum bona sua ad terram holtsacie pertinencia vendat|| alicui peraone alienigene, nisi nobis et nostris heredibus similiter et nos ipsis ac eorum here- dibus vendemus pro tanta summa pecunie, quantam ali||quis pro eisdem bonis dare uel exponere vellet, vt eadem bona in feodum reciperet ab aliquo et teneret, quod si emere noUent vt dictum estjl vendat cuicumque velit licite et expedite, Obli- gauerunt eciam se, nobis fratres nostri per presentes nos adiuuare, munitionem vna construere et fir||mare versus albyam dum nobis uidebitur expedire, annuimus eciam ipsis fratribus nostris, quod si bona aliqua ad ciuitatem bambui'gh pertinen||tia distraximus per venditionem vel infeodationem vel inpignerationem illa redimemus et eisdem restituemus libera et soluta, Ne autem|| dubium aliquod de predictis futuris temporibus oriatur, sigilla fratris nostri Comitis Gerbardi et heredum Comitis hinrici fratris nostri cum sigil||lo nostro presentibus sunt appensa, Datum et actum plone, presentibus hartwico lupo. binrico de kurne et Elero, Ecbardo de dorne, militibus et|l domino bertrammo kvle. et aliis quam pluribus fidedignis. In inuentione stepbani prothomartiris anno domini M*'. CCC. quarto.

Original im Geheimarchiv zu Kopenhagen. Best eines Siegelstreifens, ein Siegel- einschnitt S. IL U, S. II. S. 8.

1304. Septbr. 1. 81.

Otto, Herzog von Braunschweig und Lüneburg, beurJcundet, daß sein Vater, Herzog AlbrecJd, dem Kloster Harvstehude zehn Acker Landes in Nest geschenkt hat und bestätigt seinerseits diese Schenkung.

Dei gratia Nos Ottho dux de brunswich et de Luneborcb. Omnibus presentia visuris seu audituris volumus esse notum. Quod illustris princeps. dominus dux Albertus de brunswich patruus noster dilectus. pie recordationis Contulit ecclesie beruerdeshude proprietatem decem iugerum. cum iudicio maiori et minori in loco qui Nesse dicitur. Renuncians plane omni iuri amore dei. quod habuit in eisdem. Nos vero visis litteris dicte ecclesie. nostro aprefato patruo datis. suam donationem pro remedio anime nostre. approbamus et ratificamus. dantes sepedicte ecclesie herwerdeshudbe. que nunc dicitur vallis virginum. presentes litteras nostri Sigilli robore communitas. Datum winssen Anno domini Millesimo CCC^. IIII.^ In die Sancti Egidii confessoris.

Cop. Harvstehud. fol. IIb im Uamh. Archiv.

Daselbst fol 12 a folgt ein Vidimus: lUustri principi. awnculo karissimo Ottoni. duci de brunswich. et Luneborch. Gerhardus dei gracia comes holtzacie et Scowenborgh. obsequii sui promittitudinem cum dilectione debita et sincera. Venit ad nos dominus Johannes prepositus

Digitized by

Google

1304. Septbr. 8 -11.] _ 45 _ [82-83.

sanctimonalium in herwerdeshudhe capellanus noster ostendendo nobis patentes litteras vestri sigilli appensione communitas et in hunc modum conscriptas:

(Folgt die obige Urkunde.) Cum ergo sepedicta ecclesia per vestros et nostros progenitores sit fundata et super dictis bonis vestris gaudeat priuilegiis. vestram intime rogamus dilectionem quatenus propter deum. et nostre peticionis interuentum. dicto preposito et ecclesie ab impetitoribus dictonim bonorum in nesse iniuriam seu violentiam aliquam irrogari nuUatenus permittatis. quia litteras uestras patentes in modum qui premissus est scriptas. saluas et integras vidimus. quod sigilli nostri appensione duximus protestandum.

1304. Septbr. 8. 82.

JoMnfij Graf von Holstein und Schauenlurg, hcstätigt, dafs Johann von Wtdversdorpe den Zehnten und die Grundhetwr von jzehn Viertel Landes im Kirch- spiel Süder au dem St. Johannisaltar in der Bonilcirche zu Hamburg verhau ft hat,

Johannes dei gmcia. Comes Holtsacie et de scbowenborg omnibus presens scriptum visuris notum facimus quod Johannes noster vasallus dilectus dictus de wluerdestorpe de consilio patris et assensu omnium heredum suorum legitimorum vendidit ecclesie hamburgensi decimam et grunthuram^) decem quadrantium terre qui dicuntur vertel et iarlant specialiter nominantur et siti sunt in parrochia suther- owe partim ad vicariam altaris sancti Johannis ewangeliste, quam dominus Johannes de luneborgh ipsius ecclesie hamburgensis quondam canonicus ördinauit, et partim ad memorias et ad alios ecclesiasticos pios vsus, et recognoscimus in hiis scriptis quod in eadem decima et grunthura nos et nostri veri et legitimi heredes nichil iuris habemus, nee in posterum nobis in eisdem aliquid iuris, nee feodo. aut in reempcione uel redempcione aut in aliqua proprietate possimus vendicare. Huius recognicionis et vendicionis testes sunt, Marquardus solder, Johannes swin de thethahelsdorpe Marquardus de westense et Timme bloc milites. alii quam plures fidedigni. In quorum omnium euidens testimonium sigillum nostrum huic Scripte duximus apponendum. et ego Johannes de wluerdestorpe memoratus pro me et meis veris et legitimis heredibus sigillum meum et aliorum meorum consangui- neorum videlicet domini hartwici wlf militis. Nothelmi et albemi fratrum de wisch. Hilleleui, Nicolai, Hinrici, Marquardi et Hartwici fratrum de brocdorpe sigilla. ad firmitatem perpetuam et irreuocabilem presentibus sunt appensa. Datum BuUeke in Natiuitate beate virginis. anno domini Millesimo CCC*^. quarto.

') fehlt in Lib, cop. eap.

Aus der Bestätigung des Grafen Johann v, J. 1337, heaii Geargii (23. — 24:. April) im Hamb. ArcJUv.

1804. Septbr. 11. 83.

Gerhard, Graf von Holstein und Schanenhurg, Heinrich von Reval und Olav, Bischof von Bosküde, transsumiren König Älbrechts Urkunde, 1304, Mai 23, — „Notum facimus."

Datum Nestwedis Anno Domini M. CCC. quarto. feria sexta infra octauam Natiuitatis Marie gloriose virginis. Begg, Dan. 16 U.

Digitized by

Google

1304. Octbr. IG-Novbr. 10.] — 46 — [84-86.

1304. Octbr. IG. 84.

Adolf, Graf von Holstein und Schauenhurg, verpfändet 60 Mark Einkünfte aus dein Zoll und der Accise zu Hamburg ßir 500 Mark an Herzog Joliann von Sachsen.

Nos dei gracia Adolfus Comes Holtsacie et in Scowenborch, tenore presen- ciumll recognoscimus publice protestantes, quod cum conseusu dilecti fratris nostri Gerhardi. Comitis|| ac fratruelium nostrorum, domino nostro Johanui. Duoi Saxonie. obligauimus quinquagiuta marcarum redditus|| Hamburgensium dena- riorum in dimidietate theolonii nostri et vngeldo in Hamborch, pro quingentis marcis|| denariorum. eorundem. talibus condicionibus interiectis, quod nos uel heredes nostri dictos quinquaginta marcarum || redditus possumus sine sui uel heredum suorum contradictione redimere pro pecunia memorata. Quod si dictus|| dominus noster redditus prehabitos alias obligauerit eodem modo quo sibi sunt obligati adhibebimus beneplacitum|| et consensum. Insuper sepedictus dominus noster dux, antedictos redditus, certis anni temporibus percipiet{| uidelicet medie- tatem in festo beati Martini, et aliam in feste Walburgis uirginis. Ceterum si aliquo|| annorum, quocumque casu contingente inpredictis redditibus defectus fuerit, annus subsequens defectum|| huiusmodi adimplebit. In cuius rei testimonium, presens scriptum nostro sigillo duximus roborandum. || Testes sunt Eotcherus sacerdos capellanus noster. Bertrammus knie. Gerhardus Hoken. Hartwicus|| de Hummersbutle milites. Hartwicus de Erteneborch. Johannes de Berge, et alii quam plures|| fide digni. Datum anno domini M^ CCC^ IUP in die beatorum Galli et Lulli confessorum.

Original im Hamh. Archiv. Beitcrsiegel des Gi'afen am Pergamentstreifen,

1304. Octbr. 28. 85.

Adolf Graf von Holstein und Stormam, verkauft drei Hufen zu Hamm für 100 Mark P/l an Johann von Buxtehude.

Nos Adolfus dei gi'acia Comes Holtsacie et stormarie. coram omnibus presencia uisuris et audituris recognoscimus et publice protestamur. quod de con- silio fidelium nostrorum vendidimus et dimisimus pro centum marcis denariorum. dilecto hospiti nostro Johanni de buxtehude et ueris suis beredibus natis et nascituris tres mansos in hamme prout siti sunt in agris cultis et incultis, pratis. pascuis. lignis. aquis. aquarumque decursibus. necnon cum maiore et minore iudicio hereditario ac proprietario iure in perpetuum possidendos Addentes ut cuicumquo sine quibuscumque hos mansos vendere uel dimittere decreuerint. iidem iure et libertate prehabita perfruantur. Quod autem premissa perpetuam firmitatem habeant et obtineant presentem litteram sigillo nostro duximus roborandam. Sunt eciam huius rei testes. Johannes de rennowe. Her. de lasbeke. Marquardus de slamers- torpe, Otto de golenbeke milites et Marquardus de hörst aduocatus noster. et quam plures alii fidedigni. Datum anno domini. M^. CCC^. HIV*. Simonis et Jude. Lib. cop. cap. fol. 106 b. im Hamb. Archiv.

1804. NoTbr. 10. 86.

Gerhard und Adolf Grafen von Holstein und Schauenhurg, stiften einen Altar und eine Vikarie im Hamburger Marienkloster zu Ehren ihres dort begrabenen Vaters Gerhard und ihrer übrigen Anverwandten,

Digitized by

Google

1304. Novbr. 10.] _ 47 _ [87.

Nos gerhardus. et Adolphus dei gracia Coraites Holtzacie et de scoweuborg. Omnibus presentes litteras inspecturis in Tero|| salutari salutem. Ad noticiam omniuni et singulorum cupimus denenire quod de consilio. auxilio et assensu dilectorum fratrueliiim|| nostrorum filiorum karissimi fratris nostri domini Henrici Comitis felicis recordacionis Altare et vicariam in medio monasterii beate|| virginis Ciuitatis Hamburgensis fecimus ordinauimus, et dotauimus ad honorem dei beatis- sime matris eins et memoriam|| dilectissimi patris nostri gerhardi Comitis ibidem sepulti, et Omnium nostrorum antecessorum et successorum suorum perpetuo duraturam. II Seruitori huius vicarie Nos omnes prefati assignamus in thelonio nostro Hamburgensi in solidum decem et octo marcarum redditus|| Hamburgensium denariorum et quatuor marcarum redditus in yillis Odinghedorpe et geleuelde eo iure quo Johannes de Odinghedorpe te||nuit singulis annis et more solito quiete et expedite percipiendos. Si vero dicto Seruitori aliquibus annis in perceptione suorum II reddituum thelonii in aliquo deperiret sequentibus annis sibi volumus plenarie restaurari. Vicarius vero huius vicarie equalis|| erit aliis vicariis in stallo. choro refectorio memoriis Sacrificio et missam ad altare suum de consensu capituli offertorio|| in cripta dicto immediate inchoabit Dictus autem vicarius de duabus marcis racione vicarie ad anniuersarium patris nostri || deputatis in quolibet suo anniuersario Canonicis solidum vicariis sex denarios in vigiliis et missa presen- tibus et residuum chora||libus et pauperibus erogabit et memoriam faciet omnium nostrorum antecessorum et successorum. Volumus insuper vt vicarie huius vicarii sintjl sacerdotes et residenciam faciant personalem. Nos vero Comes adolphus Omnia Altaris et vicarie necessaria racione coljjlacionis nobis et nostris legitimis heredibus a nostris dilectis fratribus assignate tenebimur procurare et redditus dicte vicarie expedite || promouere. In cuius rei testimonium presens scriptum Sigillorum nostrorum munimine duximus roborandum. Datum Hamburg || Anno Domini. M^. CCC®. quarto In vigilia beati Martini confessoris. Original im Hamb. Archiv. Siegel verloren.

1804. NoTbr. 10. 87.

Adolf, Graf von Hdlstdn und Schaucnburg, setzt Nikolaus von Ärnesfelde für jsnvei Jahre als Vogt in Hamburg ein,

Adolfus dei gracia comes holtzacie et de Scowenborgh omnibus presencia visuris in domino salutem. Nouerint vniuersi|| quod nos de consensu et ratihabicione dilecti fratris nostri Gerhardi comitis ac heredum fratris nostri comitis henrici bonejl memorie. Nycolaum de amesuelde aduocatum inciuitate nosti-a hambur- gensi constituimus ad duos annos proxime|| nunc sequentes, qui faciendi et dimit- tendi habebit nostro nomine plenum posse, Ipse eciam nobis quadraginta|| marcas denariorum hammenburgensium nobis mutuo erogabit, et singulis annis quinquaginta marcas denariorum eorundem|| hominibus inpheodatis in eadem aduocatia de ipsa ministrabit, et sibi ipsi ex parte nostra pro suis anno quolibet expen||sis retinebit, preterea idem nycolaus de iam dicta aduocacia semel computabit in anno et si- quid lucratus super quin||quaginta marcas inpheodatis dandas. et decem marcas expensarum suarum, id inquadraginta marcis nobis || mutuo datis defalcabit, Si vero medio tempore duorum annorum predictas quadraginta marcas non receperit|| ipsum destituere non debemus, quin eidem Nycolao suas quadraginta marcas integre persoluamus. et si predictis|| duobus annis reuolutis, sepedictus nycolaus rehabere

Digitized by

Google

1304. Novbr. 24.] _ 48 — [88—89.

voluerit suos deaarios antedictos. nobis infesto pasche inti||mabit. et infesto beati martini ipsi suam pecuniam dabimus expedite, Concedimus nichilominus eidem|| nicolao quod dictara aduocatiam eo iure quo sibi commisimus potest dimittere cui placet. Incuius testimonium pre3en||tem litteram nostro sigillo duximus commuDiri Datum anno domini M®. CCü®. quarto in die sancti martii|ni episcopi.

Original im Hamb. Archiv. Jlcitersiefjel des Gi'afen am Pergamentstreifen.

1304. NoTbr. 24. 88.

Heilwigj Gräfin twn Holstein^ Witwe d^ Grafen Heinrich^ ühericeist ztvci Hufen hei Mihisterdorf zum Bau der Kalandskapellc hei Wella,

Heylwigis dei gracia. Comitissa holtsacie Relicta Nobilis viri. hinrici quondam Comitis bone memorie. Omnibus presens scriptum cementibus. salutem in omnium{{ saluatore. Cum quidam sacerdotes et Laici viri discreti et honesti, existentes in quadam confraternitate. que proprie kalant dicitur ad laudem dei omnipotentis|| supra Wellam, penes Ciuitatem Etzeho. capellam edificare desiderant de ipsorum et aliorum bonorum elemosinis. nostroque consilio et auxilio mediante|| Nouerint igitur vniuersi, tarn presentes quam futuri. quod nos vna cum consensu filiomm nostrorum Gherardi videlicet et Ghyselberti ad ipsius capelle constructionem|| locum ibidem et mansum vnum penes villam Munsterdoi'p pro salute anime precordialis domini. ac quondam mariti nostri predicti recognoscimus con||tulisse, Ceterum mansum alium ibidem fideli nostro militi Thideiico dicto hoken vendi- dimus capellam adeandem. dictos autem duos mansos ipsi capelle || assignauimus cum Omnibus eorum tam in pallude quam et alibi attinenciis et prouentu. Recognoscimus etiam per presentes quod dicti viri videlicet sacerdotes et|| Layci sepedictam capellam libere conferre poterint pro ipsorum beneplaciti voluntate. In Cuius Rei testimonium sigillum nostrum cum sigillis filiorum nostrorum predictorum|| est appensum. Datum Etzeho Anno domini M^. CCC^. quarto, In vigilia sancte Katherine virginis et Marthiris.

Transsumpt von 1322^ Juli 26 im Archiv des Klosters Itzehoe. Westfalen II I. 549

(zu 1305). Zeitschrift Bd. VIII, Heperiorium S. 2, Nr. 9.

1304. Novbr. 24. 89.

Johann, Herzog von Sachseti, Engern und Westfalen, überträgt 50 Mark aus ZoU und Äccise zu Hamburg, die ihm Graf Adolf abgetreten hat, an dw Ham- burger Bürger Hartwig von Artlenhurg und Johann vom Berge.

Jo. dei gracia Dux Saxonie Angarie et Westfalie Omnibus ad quos presens scriptum peruenerit salutem in dominof Ne presentis temporis negocia consumat obliuio, solent autentico scripti stabiliter roborari. ut|| ad posterorum noticiam tmnsmittantur, Hinc est quod nos dilectis nostris, Har de Erteneborg, et Johanni|| de Berghe, ciuibus in Hamborg assignauimus et dimisimus quinquaginta Marcas reddituum in Thefloneo et vngeldo in Hamborg, singulis annis percipiendas, quem- admodum dilectus gener noster, Noljbilis vir, Ad[olfus], Comes Holzacie et de Schowenborg, cum consensu, et uoluntate Nobilis fratris sui, G, Comiftis eiusdem terre, necnon fratruelium suorum, scilicet, filiorum Comitis, H, bone memorie, nobis assignauit et dimisit, Concedentes eisdem, Har et Jo, vt sicut predictas quinqua- ginta Marcas a nobis || tenent annuatim, ita liberaliter assignare et dimittere

Digitized by

Google

1304. Novbr. 29.] _ 49 _ [90.

posBnnt, cuicumque Tel quibuscumque ipsasf diixerint dimittendas, Dimidietatem istarum quinquaginta Marcarnm in die beate walburgis toUentf reliquam uero medietatem in festo beati Martini confessoris, quousque Quingentas Marcas deha- riorum{| ipsis expedite persoluemus, persolntis vero quingentis Marcis, antedicte quinquaginta Marce reddi||tuum ad vsus nostros libere reuertentur, Ne igitur oriatur dubitatio in posterum de hoc facto, || ipsum conscribi fecimus et Sigilli nostri appensione iussimus roborari, Testes buius facti sunt, Albertus! lupus et Hart- wicus de Hummersbudle Milites, Datum et Actum in Hamborg, Anno domini|| M®, CCC^ quarto, in vigilia beate katerine virginis.

Original im Hamb. Archiv. Beitersiegd des Herzogs am Pergamentstreifen.

1304. NoTbr. 29. 90.

Vogtj Bat und Gemeinde zu Lübeck beurkunden das mit der Stadt Hamburg geschlossene Münz-- und Oehitsbüfidnis.

Omnibus ad quos presens scriptum peraenerit Aduocatus. consules et com- mune ciuitatis Lubicensis salutem in omnium saluaftore. Ad vniuersorum tarn presencium quam futurorum noticiam volumus peruenire quod cum dilectis amicis|| nostris. consulibus et vniuersitate ciuitatis Hamburgensis, conuenimus in hunc modum Nos enim et ipsi vnum|| habebimus monetarium, qui vtrobique denarios sie seruabit, quadraginta solidi et decem et octo de||narii vnam marcam ponderabunt, que marca per dimidium fertonem pura erit, quicquid eciam|| lucri seu perdicionis inde prouenerit ipsi et nos equaliter sustinebimus, hinc et inde, Argentum quoque ad mone||tam presentendum vno signo signabitur et erit eque bonum, Preterea nos sub expensis nostris triginta|| duos tenebimus viros cum equis totidem et dicti consules Hamburgenses sub eorum expensis octo tenebunt|| cum octo equis, ad pacificandam yiam inter nostram et eorum ciuitates et defensionem cuiuslibet mer- catofris, propter quod quilibet currus de bonis in ipso locatis et sub defensione tali traductus vnam marcam |1 denariorum dabit qualibet sub reysa nee minus quam decem currus taliter deducantur, nisi forte minor eorum|| fuerit numerus qui decem marcas denariorum stipendariis velit dare, quod autem de curribus sie re||cipitur, ex eo nobis quatuor cedent denarii, et eis denariis cedet quintus, Si vero nos aut ipsi in sti||pendiariis. hoininibus, equis, seu rebus aliis dampnum aliquod sumpse- rimus, is qui tale dampnum passus fuerit || toUerabit, sed si lucrum, hoc diuidetur, ita quod nos quatuor partes et ipsi quintam percipiant partemf Insuper si nobis aut ipsis' ex hiis que ad pacificandam viam spectant, aliqua causa propter quam sump||tus vel expense fieri debeant, orta fuerit, Ad hoc nos quatuor denarios dabimus et ipsi ciuitatis |{ sue nomine dabunt quintum, quicquid autem ipsi sine nostro et nos sine eorum consensu facturi sumus de eo quifuis per se faciat suos sumptus, et dampnum seu lucrum solummodo sustinebit, quelibet eciam|| ciuitatum nostrarum in expensis suis nunciis prouidebit. Hec autem exnunc vsque in festum pasche proxijlmum et ab illo festo ad duos annos immediate sequentes plenius perdurabunt. sed si durante isto{| termino aliquid questionis siue grauaminis, occasione pacificacionis vie predicte [nobis] et ipsis, consur||geret quod reuoluto termino eodem minime sopiretur, ad id remouendum seu [compouen]dum, nos qua||tuor denarios dabimus et ipsi dabunt quintum vt superius est expressum, prouiso tamen, ne nos in|| predictis sine eorum consensu vel ipsi sine nostro debeamus aliquid attemptare, In quorum omnium testimonium || sigillum ciuitatis

Schlesw.-Holflt. Regosten und Urkunden. III. 7

Digitized by V:iOOQlC

1304. Decbr. 10-30.] _ 50 — [91-93.

nostre appendi fecimns huic scripto, Datum et actum anno domini M^. CCC^ quarto, In vigilia sancti Andree apostoli.

Original im Hamb. Archiv. (Schiff s-) Siegel der Stadt Lübeck fragmentarisch am Pergamentstreifen. Urkundl. Geschichte d. Hansa IL 232. Hans. ü. B. IL 62.

1S04. Decbr. 10. 91.

Burchard, Bischof von Lübeck, hezeugi, dafs dem Grafefi Gferhard) van Hol- stein nach der Aussage des Pfarrers Johann von Lütjenburg der Bilckkauf von 20 Mark Einkünfte im Dorfs Klingstein freistehe.

Borgardus dei gracia lubicensis ecciesie episcopus. Omnibus presencia visuiis. constare yolumus et notum|| esse. Dominum Johannem rectorem ecciesie in Lutken- burgh in nostra constitutum presencia recog||nouisse. publice protestando. quod dominus Gh. comes Holtsacie suique veri heredes. viginti marcarum|| redditus in villa klinkensten. reemere possint pro ducentis marcis denariorum lubicensium|{ cum placuerit. et eis visum fuerit expedire. Que pecunia per plebanum ecciesie predicte. secundumll consilium lubicensis episcopi tunc temporis. totaliter expendetur. vt uicaria per eandem pecuniam{{ ecciesie lutkenburgh instaurata et memoria illius cuius interest plenius obsenietur. prout in|| priuilegio nostro super premissis edito perfectius continetur. Datum et actum. In Cismaria. quinta feria|| post nicho- laum. anno domini. M^. CCC®. quarto.

Original im Geheimarchiv zu Kopenhagen. Ein Siegelstreifen.

1804. Decbr. 80. 92.

Das Kloster Neumünster beurJcundet^ dafs die Kirche 2u Brügge für vier Hufen in Blumenthal das halbe Dorf Schönhorst eingetanscJU hat.

Omnibus presencia visuris seu audituris flinricus dei gracia prepositus egg- hardus prior totusque conuentus nouimonasterii ordinis sancti augusüui bremensis diocesis Salutem in domino sempitemam ßecognoscimus tenore presencium et publice protestamur quod de consensu nostro commutacio facta est bonorum quatuor videlicet mansorum in villa que dicitur blomendal quos dominus Thymmo miles dictus de bisticzee bone memorie ad vicariam uel ad altare perpetue officiandum in ecclesia parrochiali brugge nostre diocesis donauit cum bonis dimidia scilicet villa que dicitur schonehorst cum mansis siluis pratis pascuis iudicio maiori et minori et prescise cum omni vtilitate et fructu sicut in terminis suis sita est vide- licet quod plebanus in predicta ecclesia brugge quicumque pro tempore fuerit predictam dimidiam villam cum omni proprietate vtilitate seu fructu in perpetuum possideat et vicariam predictam seu altare per sacerdotem sibi conueuientem officiaii faciat et procuret Quod si non fecerit eundem condicta seruare requisiti per censuram ecclesiasticam monebimus et cogemus In euidenciam igitur et testimonium premissorum sigilla nostra presentibus sunt appensa Datum et actum Anno domini M®. CCC®. IIII^. tercio kalendas noüembris. Cop. Bordesh. fol 22 b. Westfalen IL 116.

1804. 93.

Sophie^ Wittwe des Ritters Konrad von Oste^ schenkt dei^ Kirche zu Wilstorf (bei Harburg) eine dort erworbene Wurth.

Digitized by

Google

1304—1305. März 6.] — 51 — [94-95.

Nouerint vniuersi presentia vistiri. quod nos Sophia relicta quondam pie memorie conradi dicti de oste|| militis. aream sitam apud cimiterium sancti Nicolai in willesdorpe quam libere emimus nostris|| denariis donauimus ob remedium anime mariti nostri, et nostre, dicte ecciesie in willesdorpe et|{ plebano ibidem per- petuis temporibns possidenda^). Ita videlicet quod iurati pefati ecciesie de medietate|| prouentuum que ad ipsam ecclesiam speotat procurent oblatas et vinum ad diuinum officium celebmndum. Ädiecit eciam predicta domiua Sophia quod tem- poribus yite eius homiues tarn vir quam mulier in ipsa area|| modo residentes, pro pensione quam dant memoratam aream possidebunt. . Post mortem aleheydis et suorum|| heredum^) plebanus de willesdorpe sepedictus. cum iuratis eiusdem ecciesie aream supradictam locabuntjj secundum quod eis tunc videbitur expedire, Datum bucstehude. Anno Domini. M^. CCO®. Quarto.

*) l.: possidendam. ') die Worte: aleheydis — heredum au/ JtcMW mit hellerer TinU nachgetragen.

Original im Hamb. Archiv. Ein Ptrgamentstreifen.

1305. Febr. 22. 94.

Ludwig, Propst der Hamburger KirckCy genehmigt die Errichtung einer KcdandsTcapeüe hei Münsterdorf,

Lodwicus dei gracia Hamburgensis £cclesie prepositus. Omnibus presens scriptum visuris salutem in domino sempitemam. Nouerint vniuersi quod nos ad instanciam dilecte sororisf nostre domine Heylwigis comitisse Holtsacie et filiorum eius. decani. ac fratrum kalendarum in pallude et arido iuxta Etzeho et hilgen- steden conmorancium de consensu|| capituli nostri. et monialium in Etzeho. quibus nullum fiet in hoc casu preiudicium. dei intuitu. et ob reuerenciam beatissime matris eius propter aucmentacionemf diuini cultus. erectionem altaris et capelle. in parochia Etzeho. iuxta villam Munsterdorp. in antiquo cimiterio ibidem habito. annuimus. fauemus et licen||ciamus. quiete et pacifice perpetuo permausuras. Quam capellam dicta nostra soror cum filiis. vna cum predictis fratribus kalen- darum. cum duobus mansis dicte {| capelle adiacentibus plenius dotauerunt. Et decani dictarum kalendarum qui pro tempore fuerint sine omni contradictione kalendis durantibus capellam huiusmodif conferent sacerdoti quotienscunque vacauerit de fratrum consilio et assensu. Si vero kaiende predicte quod tamen absit aliquo tempore deperirent. collacio eiusdem || capelle ad prepositum Hamburgensem deuoluetur. In Cuius rei testimonium presens scriptum sigillo nostro et sigillo nostri capituli duximus roborandum. Datum || Hamburg anno domini M®. OCO^. V^. in die sancti Petri ad Cathedram.

Transsumpt vom 25, Juli 1322 im Archiv des Klosters Itzehoe, Staphorst: Hamb.

Kirchengeschichte I. 2. S. 560 mit der Jahreszahl 1301, ebenso Westfalen III. 550.

Zeitschrift Bd. VIII. Eepertorium S. 2 Nr, 10,

1805. Mftrz 6. (1801. Aug. 81.) 95.

Adolf, Graf von Holstein und Schauenburg, schenkt dem Hamburger Bürger Hartwig Leo von ArÜenburg zwei Niederungen an der Elbe zwischen dem Harvste- huder MüMenbach und dem FlottbecJc.

Adolphus dei gracia comes holtsacie et de scowenborg vniuersis presencia visuris et audituris salutem et omne bonum|| Ad firmam memoriam vniuersorum

7*

Digitized by

Google

1305. März 7— April 22.] — 52 — [96-97.

teDore presencium cnpimus peruenire, quod nos hartwico leoni dicto de ertene- borgll special! nostro ciui hamborgensi et suis heredibus legitimis natis et nasci- turis, donamus et conferimus duas valles{| vt site sunt in montibus iuxta albiam inter fluuium heruerdeshude pellens molandinum, et fluuium vlotbeke, quarum| vallium vna duuelsbomgarde dicitur et altera non longa sita est a loco eodem, cum omni iure et libertate || quibus nobis pertinere noscuntur hereditarie ac proprie- tarie perpetuo possidendas, addentes nichilominus, vt predicti|| videlicet Hartwicus, et heredes cum predictis vallibus faciendi, et dimittendi et pro omni eorum vtilitate et voluntate disponendi, abquef ulla contrarietate plenam et liberam habeant potestatem. Vt igitur premissa omnia robur habeant perpetue firmi||tati8 presentia sunt sigilli nostri robore communita, Huius namque donacionis nostre testes sunt. Ber[trammus] dictusf knie noster aduocatus lu[derus] de tunderen milites. dominus H. de wedele noster capellanus et alii fide digni.|| Datum anno domini M^. CCO*^. primo In vigilia sixti sinnicii et socionim eins. Nos vero prior et II conuentus fratrum predicatorum et nos. Gardianus, et conuentus fratrum minorum in Hamborg, presenciaf sana et immaculata recognoscimus nos vidisse, quod appensione nostrorum sigillorum duximus protestandum|| Datum anno domini M* CCC^ quinto feria in post reminiscere.

Transsumpt im Hamb. Archiv. Ein Siegelfragment, ein Siegelstreifen.

ISOß. MSrz 7. 96.

Ädolf\ Graf von Holstein und Schaucnhurg, belehnt den A'tnalung Hoc und seine Ehefrau Walburg mit einetn Hof vofi drei Hufen zu Cersnen, die bisher Hart- mami von Bennessen zu Lehen getragen Itat.

Datum Hameln In crastino perpetue et felicitatis. anno domini M CCC V. V. Hodenberg: Calenb. U. B. HI. (Kloster Loccum) Nr. 573 nach dem Copiar.

1805. April 32. (1363. Norbr. 10. 1372. Angr. 18.) 97.

Adolf Graf von Holstein, überträgt um seines^ seiner Eltern und seiner Gattin Eufemia Seelenheil mllen dem Khster Segeberg die Gerkhlsbarhrit in den Dörfern Schwisselj Högersdorf Mözen, Kükels, Eifferdinghen^ Wittcnbom, Fahren Jcrug, SchaeJcendorf WaMstedt, Osterbötel, Niendorf und Travenort.

Nos Harwicus dei gracia, Abbas in Reyneuelde vniuersis ad quos presentes littere peruenerint salutem in cristo perhennem. vniuersis notum fore cupimus nos vidisse et audiuisse litteras Incliti ac Nobilisf Comitis domini Adolphi, holtsacie ac Stormarie suo ac fratri sui Comitis Johannis sigillo perfecte sigillatas, omni suspicione carentes. Ac religiosorum virorum dominorum Abbatum quatuor mona- steriorum Oi8ter||ciensis, ordinis in hec verba: In dei nomine Amen. Adolphus dei gracia, Comes boltsacie et Stormarie, vniuersis presencia visuris. Salutem in domino. Ne ea que fuerint in tempore, labantur cum tempore, expeditf vt que aguntur, scripti testimonio roborentur. hinc est quod ad noticiam vniueraorum tarn presencium quam futurorum volumus peruenire, quod nos saluti anime nostre et dilecte coniugis nostre Eufemie necnon animarum parentum|| nostrorum salubriter consulere cupientes, iudicium maius et minus Ecclesie Zeghebergensis super bonis suis et villis videlicet zwitzel. boyeratorp. motzing. kykelze. Rifferdinghe. witten|- bome. varencroghe. Scbakkendorpe. Duobus Walizstede. Osterbotele Niendorpe et

Digitized by

Google

1305. April 25.] , _ 53 _:L- [98.

Orde. cum molendinis et omnibus possessionibus suis, uecnon super molendino sito in Tra||uena, quod monekemole dicitur et libertate, tarn opidanorum quam villanomm et omnium ibidem molere volencium, ac super omnibus bonis suis tam intra dictam Trauenam, quam vItra sitisl sicut in suis terminis continentur. quod quidem iudicium contra salutem anime nostre et dictorum parentum nostrorum occupantes aliquanto tempore detinuimus, de scitu consilio et pleno consensuj] dilecti fratris nostri Comitis Johannis, ob honorem gloriose virginis Marie et beati bartholomei apostoli eidem Ecclesie gratanter dimisimus, et si quid iuris in eodem iudicio, necnon in omnibus || premissis et quolibet premissorum habuimus et habere potuimus liberaliter et integraliter eidem donauimus pacifice et quiete perpetuis temporibus possidendum. adicientes nichilominus || et volentes vt Coloni dicte Ecclesie, nuUi omnino persone preter quam dicte Ecclesie vUa prorsus ministeiia cogantur impendere. et vt ab omni eciam exactione vel peticione quocumque nominell ccnseatur violenta vel precaria de cetero penitus excludantur. In Ouius facti euidentiam sigilla, nostrum videlicet et predicti dilecti fratris nostri presen- tibus sunt appensa. Testes sunt hii. Venera||bili8 pater et dominus Borchardus Episcopus. Johannes Decanus. Hellembertus scolasticus Ecclesie lubicensis. Hin- ricus prepositus sanctimonalium in Porethze. Johannes de Rennowe. hermannus de Tralowef hermannus de hammo Otto de gelenbeke. hartwicus de hummers- botle. hermannus de lasbeke. Bertholdus de wensine. Marquardus de slamerstorpe milites et Consiliarii nostri. et alii|| quam plures, Olerici milites et armigeri fide- digni. Actum et datum Zegheberge. Anno ab incarnacione domini Millesimo Trecentesimo quinto In die beati Martini Pontificis gloriosi.

(Ztoischenraum von einer Zeüe, das Folgende mit heller er Tinte.) Prater Thidericus abbas in lucka. frater Hichardus abbas in Heyneuelde. frater helmwicus abbas Riuuli sancte marie vniuersis hoc scriptum visuris deuotas orationes in domino|| Tenore presencium protestamur, nos audiuisse et iuterfuisse, vbi Comes Gherhardus, in sepultura fratris sui, pro remedio anime sue vberiori publice coram omnibus tam Episcopis|| quam Religiosis et secularibus. Canonicis Regularibus in Zegheberge, donauit vt quicumque ad Molendinum ipsorum molere voluerit tam de oppido Zegheberge quam de aliis adiacentibus|| villulis liberam habeant secundum velle ^) proprium licenciam et facultatem. Et nos quia testimonium veritati*) perhibere conuenit, appensioue sigillorum nostrorum necnon et Domini frederici|| de haselthorp factum taliter se habere protestamur, Actum Anno domini M^ CCC^. LXIII.^ In Ecclesia Reyneuelde X^. kalendas maii. Nos igitur harum litterarum tenore de verbo ad verbum| diligenter cognouimus et sigilli nostri appenßione duximus roborandum. Datum Reyneuelde Anno domini M^.CCC®. LXXn® feria sexta infra Octauas Assumpcionis beatej marie virginis gloriose.

*) folgt snum unterpunktirt. *) übergetchriehm.

Transsumpt im Geheimarchiv zu Kopenhagen. Ein Siegel am Pergamentsireifen.

1305. AprU 25. 98.

Albrecht und Erich, Herzöge von Sachsen, Engern und Westfalen^ schliefsen Frieden mit Herzog Johann von Sachsen.

Nos Albertus et Ericus dei gracia Duces Saxonie Angarie et westfalie. Becognoscimus et tenore presencium pupblice, quod sona et|| amicicia firma inter nos ex vna parte et predilectum fratrem nostrum Dominum Johannem Ducem

Digitized by

Google

1305. April 30.] _ 54 _ 99.]

Saxonie ordinata parte ex altera Dethlentisl de parkentyn Johannes de Crum- messe Conradus wackerbart milites. et consules in Jtfolne videlizet Nauno Danne- man Dusekop|| Johannes wUenpunt. koep. walterus sraylowe ex parte fmtris nostri Ducis Johannis ad hoc statuti, ab eodem fratre nosti'o Duce Johanne recepenintf in mandatis et a nobis in commissis et super, hoc fide data prestito iuramento deposuerunt quod si denuo quod absit cum fratre nostro predicto Johanne.!! Duce Saxonie inceperimus discordare hü omnes cum militibus nostris et Consulibus in Raceborgh ex parte nostra ad hoc statutis secundum|i Juris viam in ynum conuenient et nos reconponent in amicicia aut in iure et quod ipsis iustum visum faerit Juramento prestito, ordinabunt|| Quicunque vero nostrum ipsorum ordinacioni contentus stare noluerit in causa sua decidet et succumbet et tarn milites predicti quam vniuersitas|| Ciuitatis predicte alteri cuius causa iusta et approbata fuerit totis viribus communiter adherebunt, alteri cuius tam iniusta fuerit contrarii ex||istentes preterea cum opus fuerit et cum nobis placuerit Ciui- tatem Molne nobis intrare licebit cum armigeris quotquot place t{| ad nostram iusticiam exsequendam et in ipsa cibaria nobis necessaria comparando preterea si militum aut Ciuium predictorum aliquid decidere || contigerit, infra mensem loco eins equi- ualens statuetur Ceterum si Ciues dicte Ciuitatis Molne pro huiusmodi negotio aliquodf dampnum aut indignationem vel suspecionem alicuius incurrerint super hoc astabimus consilio et auxilio defendentes quantum|| possumus ne ipsis pro hoc aliquod incommodum iiTogetur Insuper predictos Ciues in omnibus iustis causis suis proplacitare debe||bimus et feuere Ad obseruantiam premissorum presens scriptum nostrorum Sigillorum robore consignamus Datum M^ CCC^ quinto In dominica Quasimodo geniti per manum vlrici. .

Original im Staatsarchiv zu Schleswig. Zwei Siegel am Pcrgamentsireifen.

1806. April 80. 99.

Gerhard, Graf von Holstein und Schauenburg, hestritigt die Freilieiten der Stadt Heiligenhafen,

Gherardus dei gracia Comes holtzacie et in scowenborch. omnibus presencia visuris salutem in domino sempiternam. Cum consue|;tudinis vsusque legum non vilis auctoritas hoc exposcat. vt que racionabiliter acta sint. scripturarum testi- monio roborentur. ne propter fragilem hominum memoriam siue per calumpnian- cium machinaciones maliciosas in dubium reuocata de via rectitudinis auertatur. Hinc est quod notum esse cupimus tam presentibus quam futuris. quod de con- sensu libero nostrorum heredum et consilio maturo fidelium nostrorum annuimus et consensimus volentes modis omnibus inperpetuum obseruari, vt opidani siue conciues nostri in hilghenhauene ea vtantur libertate et donacione in Iure ipsorum prout a nostris progenitoribus habent et hactenus habuerunt. contacuimus eciam eosdem conciues per presentes litteras habere lus lubecense in suis sentenciis et querimoniis incusando et de quolibet defendendo prout dictum lus lubicense libe- ralius se extendit. Adicimus eciam quod ipsos volumus in singulis instancÜB promouere ac defendere quantum in nobis est et specialiter obseruare. In cuius rei testimonium sigillum nostrum presentibus est appensum. Datum Anno domini M^. CCC®. quinto sexta feria post Dominicam Quasi modo geniti. Castro Grobe. Transsumpt v. J. 1360, Mai 13 im StaaUarchiv zu Schleswig. Westfalen IV. 3213.

Hans. ü. B. IL 65, s. III. S. 4Ji2,

Digitized by

Google

1305. Mai 25— Juli 17.] — 55 — [100—102.

1806. Mai 25. 100.

Crisdbert, Erzbischof von Bremeriy genehmigt den Bau einer Kapelle heim Dürfe Münsterdorf

Ghyselbertus dei gracia sancte Bremensis ecclesie archiepiscopus. Omnibus presens scriptum visuris in domino salutem. Edificationem capellule et altaris In parocliia Etzehof iuxta villam Munsterdorp. de nostra certa seien cia. domini Lod- wici prepositi. Capituli Hamburgensis. et sanctimonialium in Etzeho consensu et beneplacito. a fundatoribus|| videlicet kalendarum fratribus erectum. intuitu dei dotatum. auctoritate nostra duximus confirmandum. In cuius Rei testimonium presens scriptum nostri sigilli munimine duximus|{ roborandum. Datum Hamborgb. Anno domini M®. CCC®. V®. In die vrbani martbiris.

Aus dem Transsumpt v. J. 1322, Juli 25 im Archiv des Klosters Itzehoe, Stap-

hörst: Hamb. Kirchengeschichte L 2. S. 561 mit der Jahreszahl 1307, ebenso Westfalen

III. 551. Zeitschrift Bd. VIIL Repertorium S. 3 Nr. 11.

1805. Jnni 21. JOl.

Giselbert, Erebiscliof von Bremen, bestätigt die SchenJcung des JZehntefi aus Ober- und Nieder-FlotfbeJc seitens Hermanns von Hamme an das Kloster Uetersen.

Giselbertus, Dei gracia, Bremensis Ecclesiae Archiepiscopus, omnibus hoc scriptum visuris, Salutem in Domino sempitemam. Constitutus coram Nobis, Dominus Hermannus, dictus de Hamme, Henrico et Hermanno suis Pilus con- sentientibus vendidit Praeposito et Oonventui Monialium in Utersen, Decimam villarum superioris et inferioris Flottbeck, pro Centum et triginta Marcis Dena- riorum, resignans omne ins in manus nostraa ad utilitatem dicti Claustri, quod habuit in eisdem. Et nos praedictam emptionem gratam habentes, confirmamus, proprietatem earundem saepedicto Claustro iure perpetuo possidendam, concedimus, quae Decimae solvent, in Oedingo duos choros Siliginis et octoginta flimbten avenae, et unam Marcam Denariorum et viginti duos Lini, quam summam in festo Michaelis annis singulis erogabunt. Ut autem haec emtio in perpetuum perseveret, praesentem paginam sigillo nostro duximus muniendam. Huius rei Testes sunt Dominus Plorentinus, Scholasticus Bremensis, Mangoldus, noster Capellanus, Clerici, Conradus Monachus, Heydenricus, Marschallus noster, Bertholdus Schultetus, Arn'^ldus de Stadis, Milites et alii quam plures, Datum Hamburgi Anno Domini 1305. Feria secunda ante Festum S. Johannis Baptistae. Westfalen: Mon. ined. IV. 3490.

1305. Juli 17. 102.

Das Kloster Itzehoe gestattet den Bau einer Kapelle auf dem alten Kirchhof bei Münsterdorf.

Omnibus cristi fidelibus presencia visuris ac audituris 0[tto] dei gracia prepo- situB. Heylradis priorissa. Totumque CoUegium sanctimonialium in Etzeho oraciones deuotas in|{ omnium saluatore Ad noticiam onmium vestrum presencium tenore cupimufl peruenire. quod Nos de conmuni consensu. ex speciaü deuocione. et proborum hominum maturo con8ilio|| cappellam construi infra terminos nostre parochie permisimus videlicet in antiquo cimiterio apud villam Munsterdorp. Et eandem Cappellam conmisimus kalendarum fratribus per||petuo conferendam, hac

Digitized by

Google

1306. Juli 21—23.] — 56 — [103-104.

condicione addita. vt quidquid ad altare oblatum fuerit nostro preposito seu pro- uisori. quolibet mense fideliter presentetur. vt aatem hec ordinaciof siue permissio vtrobique a nostris successoribus firmiter obseruetur presentem paginam eisdem kalendarum fratribus contulimns sigilli nostri munimine roboratam. Testes || huius rei sunt Otto prepositus nouimonasterii. Thydericns dictus hoken. Hasso Nicolaus, et Borchardus de Otteshude milites. Elerus et Hinricus de Crum||meiidik. et alii quam plures fidedigni. Datum Etzeho. Anno domini M^. CCC® Quinto XVI®. kalendas Augusti.

Aus dem Transsumpt vom 25. Juli 1322 im Archiv des Klosters Itzehoe, West- faUn IIL 550, zum Jahr 1306. Zeitschrift Bd. VIIL Bepertorium S. 3 Nr. 12.

1806. Juli 21. 108.

Adolf, Graf von Holstein und Sckauenburg, bestätigt den Verkauf eines Hofes in Segelhorst seitens der Familie Redern an das Kloster Loccum.

Nos adolfus dei gratia Comes Holtzatie et Scowenburc vniuersis cristi fide- libus presentesll litteras visuris vel audituris notum esse volumus Quod constituti coram nobis Godefridus Statiusf fratres de rederen, et domina Lutgardis relieta quondam wemeri de rederen cum conrado|| et wernero filiis suis vendiderunt et in possessionem tradiderunt religiosis viris domino Lefhardo|| abbati et fratribus monasterii in Lucka Cysterciensis Ordiois. et mindensis dyocesis Curiam in Segelhorst propef ecclesiam cum omnibus mansis suis et agris cultis et incultis Casis piscinis riuis pratis pascuis|| Siluis et specialiter cum silua que sundere dicitur, ac cum omni alia iuris integritate liberam, ab omni onere seruicii vel aduocacie perpetuo possidendam, Recipientes iidem God., Stacius|| domina Lutgardis et ipsius filii ab eisdem abbate et fratribus nomine precii Sexaginta et vnam marcamf bremensis argen ti in pecunia numerata In hoinim omnium testi- monium presentes litteras ad preces predictorum conscribi|| fecimus et nostri sigilli munimine roborari. Actum et Datum in Scowenburg anno domini M®. CGC^.|] V®. In vigilia marie magdalene, presentibus nobiscum teatibus infrascriptis ad hec rogatis. Adolfe de|| holte et ludincgero de bardeleue henrico disch militibus Rothero capellano nostro Wilkino|| de holte Richarde post. Jo. de bardeleue faraulis et aliis quam pluribus viris lefgalibus et fide dignis.

Original im Archiv des Klosters Loccum. v. Hodevherg: CaJenb. U. B. III.

(Kloster Loccum) 579.

1806. Jnli 28. 104.

C(hristian), Bischof von Ripen, zeigt den Bewohnern der Tonderhnrde an, dafs €}' deni Johannes Tosti sen] VoUniaclit gegeben habe, seinen Hof in Gjerup an das Ripener Domkapitel zu versdiöten.

C. dei gracia Ripensis episcopus. Tundserheret inhabitantibus in domino salutem. Noueritis quod nos Johanni Tosti sen. ex parte || nostra auctoritatem plenam comittimus scotandi canonicis nostiis Ripensibus curiam vnam in ger- thorpll cum suis attinenciis omnibus quam de biom kalli sen. habuimus. iure perpetuo possidendam Ratum|| et gratum habentes quicquid super hoc duxerit ordinandura Datum Ripis anno domini M^ CCC® quinto In crastino beate marie magdalene.

Original im Geheimarchiv zu Kopenhagen. Ein Siegel fragmentarisch.

Digitized by

Google

1305. Aug. 1-Septbr. 27.] _ 57 _ [105—107.

1805. Augrnst 1. 105.

Propst und Konvent zu Itzehoe hewilligen den Bau einer KapeUe auf dem Kirdihofe zu Münsterdorf, den Kälandsherren das Besetzungsrecht der Vilcarie und dem Propste aUmonatlich die Einkünfte. A^. 1306. am 1. Tage Augusti. Regest im Archw für Staats- und Kirchengeschichte IL S. 93.

1305. Aagr. 15—22. 106.

Gerhard, Graf von Holstein und Schauenburg, bestätigt die Verschreibung seines Bruders Graf Adolf an Herzog Johann von Sachsen über 50 Mark Pf. aus dem Hamburger Zoll,

Gherardus dei gracia Comes Holtsacie et de Scowenborg, Omnibus presencia visuris et audituris salutem|| et plenitudinem omnis boni, Quia dilectus frater noster, Adolphus Comes, Elustri principi domino Johaniii,|( Saxonie duci, dimisit et resig- nauit, in dimidietate Thelonei et vngeldi Ciuitatis nostre Hammenburgensisf quin- quaginta marcas denariomm singulis annis percipiendas et pro qningentis marcis denariorum, redimendas, nos id quodf dictus frater noster, in eo fecit pro nobis et heredibus karissimi fratris nostri Comitis Hinrici clare memorie|| ipsi domino Duci, et cuicumque siue quibuscumque, ipse dimiserit, seu obligauerit, ratum seruabimus, et appenso sigillo nostro presentibus, stabilimus Datum Hammenburg Anno domini, M^, CCC^ quinto Infra octauamf assumpcionis virginis Gloriose.

Original im Hamb. Archiv. Beitersiegel fragmentarisch am Pergamentstreifen,

1805. Septbr. 27. 107.

IsarnuSj Erzbischof von Land, bestätigt dem Bischof Christian von Ripen und dem dortigen Kapitel die Zuwendungen des Johannes Walter.

Isamus miseracione diuina Lundensis archiepiscopus Swethie primas, vene- rabili in cristo fratri, Domino Cristiamo eadem promissione episcopo Ripensi ac honorabili capitulo eiusdem ecclesie|| salutem in domino sempitemam. Cum. discretus vir Johannes filius walteri ciuis Bipensis, circa diuini cultum ministerii pio motus affectu Terras quasdam in gesing markf decem marcas auri valentes, quas de kannte preposito arusiensi emit, que Reddunt annuatim centum viginti Marchas denariorum monete vsualis Item terras in eodem campo|{ Talentes quatuor marcas auri, quas de domino petro sleet, fratre eiusdem prepositi kanuti, emerat, que Reddunt annuatim octo marcas denariorum monete antedicte, necnon et prata quedamf quadraginta sex plaustratorum in wisbymark et hwitingbmark que Red- dunt ad censum annuum viginti plaustrata feni, ad capellam quam ipse constmxit In ecclesia Ripensi{{ ad Reuerenciam iesu cristi et beatissime matris eins necnon et beati lohannis apostoli, pro sustentacione capeUani, qui ibidem singulis diebus, missam celebrare debebit, ad Remedium animef Ipsius et vxoris sue belene donauerit et scotauerit iure perpetuo possidenda, volens et disponens, vobis, sibi, consentientibus quod ordinacio dictarum terrarum ad ipsum pro tempore vite sue|| perüneat, post dies vero suos presbiter siue capellanus qui predictam missam cotidianam celebrabit secundum consuetudinem dicte ecclesie easdem terras ad vsum sunm disponendi, ac|| gubemandi, Liberam habeat facultatem, Ita quod illas non commutet nee aliquatenus alienet, quodque presentacio seu electio capellani eiusdem capelle ad Ipsum lobannem pro|| tempore vite sue, et ed successores suos post eum, coUacio vero ad episcopum Ripensem, debeat pertinere, vosque adstrinxeritis

Schlesw.-Holst. Regcsten und Urkunden. III. 3

Digitized by V:iOOQlC

1305. Octbr. 2Ö-Novbr/22.] _ 58 — [108—109

vos ac successores vestros.ad ordinacionem huiusmodi || perpetuo et inuiolabiliter conseruandam prout In litteris vestiis, sigillis vestris consignatis, expressius con- tinetnr. Nos hec omnia prout Rite ao laudabiliter facta sunt auctoritate metro|| politica, quantum de iure possumus, perpetuo confirmamus, et presentis scripti patrocinio communimus, In cuius Rei testimonium et facti euidenciam sigillum nostrum|| presentibus duximus apponendum. Datum Aos anno domini. M®. CCC^ quinto, kalendas octobres XV P.

Original im Geheimarchiv zu Kopenhagen. Siegelstreifenfragment.

1305. Octbr. 26. 108.

Ludioig, Propst, Gottschdlk, Dekan, und das Kapitd zti Hamburg ernennen £nr Entscheidung über die streitige GericMsharheit des Pröpsten drei Schiedsrichter,

Vninersis presencia visuris Lodewicus dei gracia prepositus Gotscalcus decanus Totumque Capitulum ecclesie hani|[burgensis rei geste cognoscere veritatem. Orta nuper inter nos Lodewicum prepositum predictum ex vna, et decanum et| Capitulum parte ex altera materia questionis super iuredictione prepositure com- petenti in ecclesiis parroghialibus earumque rec||toribus ciuitatis hamburgensis talis inter nos amicabilis ordinacio intercessit, quod nos prepositus sepedictusj tres per- sonas de eodem Capitulo nomiuare et eligere deberemus qui sub debito iuramenti requisiti a nobis responderentf qua iuredictione hactenus vsi sint predecessores nostri de gracia, conswetudine, vel de iure in ciuitate predicta. Elegimus|| igitur vires discretos et dominos concanonicos nostros, hartwicum de herslo, henricura Cantorem, et hermannum de hili||ghenstede quorum dictis et assercione, nos prepo- situs, Decanus et Capitulum antedicti volumus mauere contenti, nee per hocf futuris prepositis nee capitulo post tempora nostra nee priuilegiis tam nostris quam capituli aliquod preiudicium generari In cuius rei|| testimonium nos prepositus antedictus sigillum nostrum vna cum sigillo Capituli predicti duximus apponendum. Datum anno domini || M^. CCC^. quinto feria tercia ante diem apostolorum Symonis et Jude.

Original im Hamh. Archiv. Siegel des Pröpsten und des Kapitels fragmentarisch.

1805. NoTbr. 22. 109.

Das Kloster Sonnenkamp nimmt den Grafen Johann von Holstein in seine Brüderschaft auf.

Nobili viro. domino Jobanni. comiti Holtsatie. AI. prepositus. priorissa totusque conuentus ancillarum Cristi in Campo]| solis cum obsequii promptitudine orationes in domino salutares, Ex quo vestra, sicut intelleximus nobilitasl pi[a] deuotione a nobis fratemitatem in domino affectauit, vesti'o pio et döuoto desiderio annuimusf in hac parte, concedentes vobis plenam participationem orationum, missarum. vigiliarum. castigationum.|| ie[iu]niorum ceterorumque bonorum operura, que per nos in ecclesia nostra omnipotens dominus perpetuo || dignabitur miseri- corditer operari, Et hoc sub sigillorum nostrorum munimine presentibus protestamur, Datum] anno domini. M®. C^C^C® quinto In die beate Cecilie virginis.

Original im Archiv des Klosters Preetz. Zwei Siegelstreifenfragmente. S. H. ü.

S. I. Ä 234.

Digitized by

Google

1305. Decbr. 6-1306. Jan. 1.] _ 59 — . [110-112.

1805. Deebr. 6. 110.

Johann^ G-raf von Holstein und Stormwrn^ genehmigt, dafs die Bauern zu Elskop ihre Naturalabgabe an das h. Geisthaus jsu Hamburg in eifie Geldleistung umwandeln,

lohannes dei gracia Comes Holtsacie et stonnarie, Omnibus presencia visnris et audituris salutem in perpetuum, Nouerint || vniuersi, tarn presentes quam posteri, quod ob reuerenciam sancti Spiritus, et anime nostre salutare remedium, ad hoc|| coDsensum plenum, adhibuimus, et fauorem, quod Coloni Colentes agros in Else- kop, de hura fundi, pro qua|| dare sueuerunt, annuatim quadraginta duas mesas auene, dominis sancti Spiritus in Hamborg, cum Consulibus ibidem, || prouisoribus domus predicte, quoddam fecerunt deputatum, quod Odyng potest wlgariter nomi- nari, videlicet quod singulis annis|| pro ipsa hura fundi, in deputatum, duodecim marcas denariorum monete Hamburgensis dare debeant, perpetuis temporibus|| semper in feste beati Martini episcopi, omni contradictione et obstaculo procul motis, quas si ipso die non dederint, ar|[bitrati, sunt, sequenti die, duplum volun- tarie se daturos, In quorum testimonium et cautelam, presens scriptum]! nostri sigilli munimine confiimamus, Datum et actum anno domini M^, CCC^ quinto, In die beati Nycolai episcopi.

Original im Hamh. Archiv. Eeitersiegd des Grafen an roter Schnur.

1306. 111.

Adolf, Graf von Holstnn und Schaucnburg, schenkt der Kirche in Rinteln fünf Hufen in Lachern,

Ädolfus dei gratia comes bolsacie et in scomburcb omnibus presens scriptum visuris seu audituris salutem indomino Ne ea que geruntur in tempore simulf cum lapsu temporis euanescant dictis solent testium uel litterarum testimonio perbennari. Hinc est quod ad noticiam omnium uolumus peioienirel quod ad laudem et honorem nominis iesu cristi ac beate uirginis et remissionem pecca" minum nostrorum et etenie retributionis intuitu proprieta||tem cum omni iure quod ad nos dinoscitur pertinere super quinque mansos inuilla lachem sitos qui fuerant conradi dicti dewelsede et filiorum suorum videlicet || rotcheri et henrici et conradi cum omnibus suis attinenciis scilicet in campis maioris et in pascuis cum consensu omnium heredum nostrorum et illorum|| quorum consensus deiure fuerat requirendus sanctimonialibus ecclesie in rintelen contulimus perpetuo possidendos Ne autem hoc factum in posterum aquo||quam ualeat attemptari presentem paginam con- scribi et sigilli nostri munimine fecimus roborari Testes autem huius actionis sunt. Ädolfus deholfte ludingherus de bardeleue. io. debardeleue. rotcherus de bardeleue heynricus de rottoi'pe. ludolfus de eckersten. io debroke. milites. Io de eckersten. io.| deobere, io. reymer. iordanus debroke. heynricus de rottorpe famuli et quam plures alii fide digni Datum in scomburg. Anno domini. iP. CCC^ V^.f Original im Archiv zu Bückeburg. Best einer Seidenschnur.

1306. Jan. 1. 112.

Adolf Graf von Holstein und Stormam, verkauft der Stadt Hamburg den vierten Teil der Alster für 250 Mark Hamb. Pf.

Adolphus dei gracia Comes holtsacie et Stonnarie Omnibus presencia visuris in domino salutem et noscere veritatem, Attendentes, quam miserj! et instabilis,

8»

Digitized by

Google

1306. Jan. 7.] — 60 — [113.

sit heu humani generis condicio, hoc scriptum confici iussimus, per quod presentes scire volumus et ad posterorum certam noticiam peruenire, quod|| fidelibus nostris Consulibus et vniuersitati Ciuitatis Hamburgensis, vendidimus dimisimus et resigna- uimus, quartana partem alstrie, vt site, pro Ducentisf quinquaginta marcis num- morum hamburgensium, cum omni iure, libertate, vtilitate ac proprietate, quibus nobis pertinet et sicut, ad nos deuenit, a nostris preces||soribus, libere ac pacifice possidendam in qua nobis et nostris heredibus, non debetur reempcio, quibus- cumque etiam casibus mediantibus, donec sex anni ex nunc|| integre reuoluantur, quibus reuolutis, in reempcione nobis hec/lex et gracia reseruatur, vt si ex tunc infra quinquaginta annos immediate sequentes, ipsam partem || pro Ducentis quinqua- ginta marcis denariorum predictis, reemere possimus, admittamur, plenario super illo, talis autem reempcio, semper debet fieri, in predictis quinquaginta annisf infra festa circumcisionis domini et diem sanctum purificationis intemerate virginis Marie, prorsus omni alio reempcionis termino pretermisso, quodsi forte in|| distincto termino reempcionem debitam minime faceremus, post reuolucionem annorum quinquaginta predictorum, ad reempcionem, nee nos nee nostri successoresf perpetuis temporibus admittamur, sed dicti, Consules, et yniuersitas, predictam partem alstrie, hereditario iure, ac proprietario vigore, liberaliter et absque onmif impedimento et obstaculo perpetualiter possidebunt Ceterum condicionaliter insertum est, quod cuncta impedimenta et obstacula quibus ipsa in hac vendicionef nostra disturbari possunt seu eciam disturbantur, talia nos et nostri successores reuocare teneamur, a qua- libet impeticione, partem eandem liberam faciendo,|{ Dicimus eciam quod eam partem licite vendere et obligare poterunt pro sua pecunia, quibus volunt et hü quibus vendiderint, obligauerint, dederint aut|| dimiserint, singulis hiis inscriptis libertatibus gaudeant et fruantur, adiectum est preterea, quod de Eiuulis et fluuiis Eylembeke et Bernebeke dictisf inter nos, et dictos consules et vniuersitatem, amodo stare debeat sicut hacten usquibus interim, quod tenent alstriam, vti debent, sie tamen, quod dum eam || reemerimus, vt nee nobis nee ipsis, ex hoc grauamen aut preiudicium generetur, sed saluo iure partium vtrarumque, vt igitur omnia que premisimus, robur debite|| firmitatis habeant et obtineant presentem cartulam, sigilli nostri munimine roboramus, Testes lo. de rennowe, hermannus de lasbeke, Her.|| de wyersrodhe, et hartwicus de hummersbutle Milites, cum plurimis fide dignis actum et datum anno domini M^ CCC® sexto in Circumcifsione domini nostri iesu cristi.

Original im Hamh. Archiv. Reitersiegel des Grafen an grüner Schnur. KlefekerX. 58, Lappenberg: Alsterhericht 1859 S, 35,

1806. Jan. 7. 118.

Giselbert, Erjsbischof von Bremen, befiehlt dein Vogte, den Ratgebern (con- sules), Geschworenen und dem gesummten Volke des Landes Dithmarscken (terre Thitmarcie) auf die Klage Hamburgs und der Städte zwischen Weser und Fohnr land an der] Ostsee, über fortgesetzte Baub- und MordanfäUe auf Elbe und Eider, die mit Hamburg und allen Kaufleuten errichtete WiWcür zu beobachten, bedroht das einzelne Kirchspiel mit dem Kirchenbann, beziehungsweise mit dem Einschreiten des Papstes und kündigt ein Handelsverbot der Städte an. — „Gravem querimoniam."

Datum Stadis anno Domini 1306, in crastino epyphanie.

Original im Hamh. Archiv, 184^ verbrannt, ürkundenbuch zur Geschichte Dith-

marschens 13. Hans, U. B. II. 82. Begg. Dan. *874.

Digitizec5 by V:iOOQlC'

ia<l6. Jan. 14-Febr. 2.] — 61 — [114-115.

1306. Jan. 14. 114.

Lutbert, ViJcar des St Andreasaltars in der NikolaiJcirche zu Hamburg, schenkt eben jenem AUare EinkünfU in Kurslack und Achterschlag.

Omnibus presens scriptum visuris, Ego Lutbertus vicarius altaris Sancti Andree apostoli in ecclesia beati Nicolai in hamborg recognosco publice in hiis scriptis, quod ego ad honorem dei omnipotenftis et beatissime matris eins Marie, et omnium sanctorum, ac beati Bartolomei apostoli, Assigno prefato meo altari, pro mea meorumque predecessorum salute animarum octo marcarum redditus, quos ernif in libero dimidio manso Hermanni kurslake iunioris, et lohannis sui fratris, sito in achterslaghe apud hermannum komere contigue ad austrum iure beredi- tario possidendas, et reeipiendasf duobus terminis annuatim, videlicet, in feste Martini dimidietatem, et reliquam in cathedra petri subsequente, qui etiam redditus coram aduocato, schtilteto, schepene, et parrochianis ecclesie kurslake || sunt publice resignati, ad dictum altare meum perpetuo permansuri, vt sacerdotum huic altari deseruientium ego et mei progenitores commendemur oracionibus publicis et priuatis, Et ipsi sacerdotesf habebunt facultatem dictam huram pandandi si necesse faerit sine quolibet impedimento morantium in eodem manso, et sine contradictione destituendi eos et instituendi alios, qui eis videbuntur expedire, Proftestor etiam, quod dicti redditus suiit per me conquisiti, sicut et omnia que possideo, quod nullus amicorum meorum in eisdem et in omnibus meis mobilibus et immobilibus sibi potest nunc et deinceps aliquid || vendicare, vt autem hec pia donatio per me et quemlibet alium irreuocabilis perseueret, sigillum ciuitatis hamburgensis humiliter petiui, et meum duxi presentibus apponendum, Datum Anno domini, M^, COC^ sexto, XIX. kalendas februarii.

Original im Hamb. Archiv. Ein Siegel ausgerissen, eins fragmentarisch.

1300. Febr. 2. 115.

Johann, Graf von Holstein und Stormarn, stiftet eitw Vikarie im Kloster Preetz und stattet sie aus.

Uniuersis presentia visuris lohannes dei gratia. Comes holtzatie et stormarie in vero salutari salutem. Quoniam varias temporum mutationes varii rerum comitantur euentus expeditf vt ea que sortiri debent inuiolabilem firmitatem scriptis et testibus perhennentur. Scire cupimus tam posteros quam presentes. quod nos ad honorem domini nostri lesu cristi et gloriose || matris sue virginis Marie, sanctorumque apostolorum Petri et Pauli, atque ob remedium et salutem animarum dilecti patris nostri comitis Johannis ac dilecte matris nostre. Elysabeth in Porezj sepulte, ac animarum progenitorum nostrorum, atque nostre dilecte coniugis nostre Margarete, et heredum nostrorum, accedente ad hoc consilio et consensu, auctoritate venerabilis patris domini nostri || Lubicensis Episcopi, instau- raitimus in Porez apud Sanctimoniales vnam vicariam, ad quam de bona volun- tate et pleno consensu dilecti fratris nostri, comitis Adolfi, et filiorum nostrorum Cristophori et|| Adolfi. dimidietatem ville porsvelde et dimidietatem ville ylsol, cum omni iure et iudicio maiori et minori, cum omni libertate et proprietate, cum piscationibus, pascuis, pratis, agrisf cultis et incultis, lignis, silvis, nemo- ribus, paludibus, cum omnibus suis attinenciis, sicut eas possedimus, liberaliter assignamus. Ad illam autem vicariam dilectum nobis dominum Henricum|| nunc prepositum Porezensem presentauimus, quem de illa dominus noster Lubicensis

Digitized by

Google

1306. Febr. 19] _ 62 — [116.

Episcopus investiuit. Volumus itaque ut iam dictus dominus henricus prepositus redditus dimidietatum dictai-um villarum cum suis attineiitiis|| omnibus toUat et percipiat, et per se vel per alium sacerdotem. omni die missam celebret ad altare dicte vicarie deputatum. Cetemm volumus, ut post dicti domini lienrici obitum de redditibus|| dimidietatum dictarum villarum. Sex marcarum redditus ad oflEicium eustodie, Sanctimopialium Porezensium perpetuo cedant, ita ut quecunque domi- narum custos pro tempore fuerit, illa de {{ iam dictarum sex marcarum redditibos ad omnia altaria in Porez et ad omnes ecclesias prepositure Porezensis oblatas et vinum ad missas perpetuis temporibus exhibeat et ministret.|| Residuos autem redditus de dimidietatibus predictarum villanim proue[nientes prepositus Porezensis, quicumque] pro tempore fuerit tollere et percipere debet ad vsus monasteni et dominarum sed vno capelflano plus quam modo prepositus habere et teuere sueuit, ad altare dicte vicarie officiandum tenebit, qui quidem capellanus, ad altare vicarie aasumptus si in moribus et vita preposito qui pro|| tempore fuerit displicuerit, prepositus illum dimittet pro suo placito, et alium assumet magis ydoneum loco sui. Adicientes preterea terminos dimidietatum prefatarum villarum cum 8uis| colonis terminis prepositure, et sub eodem iure et iudicio coUocantes, ut quem- admodum alia bona per preposituram constituta, a nobis et nostris progenitoribus detinent, et detinuerunt, ita bec|{ eadem pacifice perpetuo possideant et quiete. Ut autem omnia et singula premissa robur perpetue fiimitatis optineant. presentem paginam inde confectam, Sigillis, videlicet antedicti|| venerabilis domini nostri. Lubicensis Episcopi. nostro, dilecti fratris nostri, Comitis Adolfi, dilectorum filiorum nostrorum, Cristophori et Adolfi, fecimus communiri. Testes huius rei sunt. Johannes decanus. || Magister Seghebandus Thesaurarius. Helembertus. Scola- sticus. Ecclesie Lubicensis. lohannes porcus. Marquardus Westense. Hartwicus wlf. Elerus de Torente. Tymmo Blök. Henricus || de dame. lohannes de ßen- nowe. Otto de golenbeke. hermannus de lakke. Bertoldus de Wensine. Milites. Tymmo de Godendorpe. Otto splyt tunc temporis aduooatus. Elerus de Werle- berghe. Thetlevus de Ruce, Marquardus de hörst. Lambertus de Crempize et alii plurimi fide digni. Datum et actum Poretze. anno domini Millesimo|| Trecen- tesimo. Sexto, In die purificationis beate Marie virginis.

Original im Archiv des Klosters Pieetz. Fünf Seidenschnüre mit drei Siegel- fragmenUn, S, H, U. S. L S. 224.

1806. Febr. 19. 116.

Älbrecht und Erich, Herzöge zu Sachsen, Engern und Westfalen, verhaufen deni Kloster Reinfeld den Zehnten von vier Hufen in Neuen- Gamme.

Uniuersis cristi fidelibus presentes litteras in specturis. Albertus et Ericus dei gracia duces saxonie angarie. et westphalie. salutem in uerof salutari, Ne iluxu temporis a memoria hominum defluant. que geruntur in tempore, statuit anti- quitas gesta principum litteris perhennari|| Qua propter nouerint tam presentes quam futuri successores. nos de maturo consilio et deliberato. ac consensu vnanimi. necnon et omniumf aliorum quorum consensus necessario fuerat requirendus. decimam nostram siue usumfructum decime cum sua minuta decima quam in noua gamma II habuimus super quatuor mansos et agros adiacentes qui communiter ouerlant nuncupantur. secundum quod nunciacent eisdem mansis adiuncti, quam in man US II nostras Godescalcus miles dictus Ribo qui eam a nobis tenuit

Digitized by

Google

1306. Febr. 22— März 26.] _ 63 — 117-118.

noluntarie resignauit, domino abbati et Conuentui monasterii ReyneueldeDsis cum omni II iure quo nos possedimus ueudidisse libere et absolute pe]*petuo possi- dendam pro trecentis marcis lubicensium denariorum numerata nobis hac pecunie|| summa integraliter et soluta pro qua decima nos et suocedentes nobis in ducatu iam dictis abbati et conuentui monasterii reyneueldensis|| obligauimus in hiis scriptis ad perpetuam warandiam prestandam contra omnem hominem inpetentem eas de eadem decima tam in spirituali iudicio|{ quam seculari, vt autem bec rata permaneant et inconuulsa presentem litteram predictis fratribus de Reyneuelde dedimus sigillorum nostrorum muni||mine roboratam. Testes buius rei sunt. Magister Yolradus canonicus lubicensis. vlricus notarius noster et plebanus in louenborch. Manegoldusj! niger. Reynfridus scorleke. Godescbalcus Ribo milites nostri. zabel aduocatus. hinricus blomenberch ciuis bamburgensis pluresque alii|| fide digni. Datum et actum Louenborcb. Anno domini AP. CCC^. VP. XI kalendas marcii. Original im Staatsarchiv zu Schleswig. Ein Beitersiegelfragment an grün-rot- weifser Schnur. Zwei andere gleiche Schnüre.

1306. Febr. 22. 117.

Adolf y Graf von Holstmi und Stormam, bestätigt dem Kloster BnnbeJc die von ihm geMuften Besitztmgeti,

Adolpbus Dei Gratia Comes holtsatie et Stormarie: Reuerende Domine. lo. abbatisse, totique conuentui Sancti||monialiura in Reynenbeke, regem virginura, virginis filium, totis uiribus. venerari Religiositatem|| vestram cupiraus non latere, Quod omnia bona vestre Ecclesie que iuste emptionis tytulo a Nobis comparastis|| pro pia et salutari nostie anime recordatione, nostrorumque dilectorum defunotorum quorum memoria apud|| deum sit in benedictione, confirmamus beniuole ac donamus, vt ex hoc tanto benigniore ac deuo||tiore karitatis oflEicio memoriara Nostri Nostro- rumque affinium in vestris habentes orationibus pium nobis || compassionis debitum, et necessarium humanitatis officium persoluatis, pro quo Nos Centum marcas et|| quinquaginta denariorum hamburgensium recepimus, In cuius rei euidentiam Nostrum sigiUum prefsentibus est appensum, Datum, ac Actum anno Domini Millesimo Tricentesimo Sexto In die Catrede beati petri apostoli.

Original im Geheimarchiv zu Kopenhagen. Siegel am Pergamentstreifen.

1306. März 26. 118.

Adolf, Graf von Holstein und Stormam, bestätigt den Verkauf der Dörfer Steinrade und EeJchorst seitens Marqmirds von Sandberghe an den Lübeeker Bürger Dietrich von Ahn und verkauft dem letzteren zugleich die Gerichtsbarkeit in den beiden Dörfern für 200 Mark Lüb. Pf.

In nomine sancte et indiuidue trinitatis amen. Vniuersis Cristi fidelibus ad quos presens scriptum peruenerit. Adolfus dei gracia comes boltsacie et stormarie salutem in domino. Vt ea, que fiunt in tempore non euanescant nee pereant tempore defluente, solent scripturarum et testium memorie commendari. Quare recognoscimus et presencium testimonio constare uoluraus vniuersis presentibus et futuris de nostro fidelium nostrorum beneplacito et consensu Thidericum de Alen burgensem Lubicensem a Marquardo de Sandberghe et omnibus suis fratribus pro octingentis marcis denariorum lubicensium duas vilias silicet Stenrode et Echorst

Digitized by

Google

1306. April 3—18.] _ 64 — [119—120.

in omni Iure sicut dictis vasallis nostris hactenus pertinebant iuste rite ac racio- nabiliter comparasse. Que bona dicti fratres, silicet hü ad quos de iure pertinebant resignauemnt prefato Thiderico iuste et legitime coram nobis et nos ea eidem Thide- rico et ßikeren eius uxori et eorum liberis ac eorum veris heredibus iuste et modis debitis iure contulimus pbeodali, et quia dicti fratres nostri vasalli in ipsis bonis Judicium non habebant, idcirco nos, intuentes grata seruicia ipsius Thiderici nobis exhibita eidem et suis successoribus vniuersis iudicium maius et minus, summum et infimum et omnia iudicia intermedia pro ducentis marcis denariorum lubicen- sium dimisimus et resignauimus in hiis bonis, ut bonis eisdem in omni iure quod nos habuimus in ipsis pacifice perfruantur in eisdem terminis vt nunc iacent cum agris cultis et incultis, pratis, pascuis, viis et inviis, paludibus, aquis aquarumque decursibus, nemoribus rubetis et cuiuslibet generis lignis, exitibus et regressibus, ita quod de eis nichil dare nobis aut nostris posteris teneantur, iure tamen nobis collacionis ipsorum bonorum libero reseruato, nam si ea in parte vel in toto dederint aliquibus nostrorum vasallorum consortibus ibi nos ea conferimus vt suas vtilitates et commoda sua disponant in ipsis prout sibi nouerint expediri, volentes insuper ipsum Thidericum amplioris gracie beneficio preueniri sibi concedimus, quod ipsa bona sine quolibet seruicio nobis aut nostris exhibendo possidere debeat temporibus vite sue. Testes huius sunt dilecti fideles nostri lohannes de rennowe, Hermannus de Lasbek, Hai-twicus de hummersbutle, Hermannus de Weresrodhe, Hinricus de ricwardesdorpe et Marquardus de Sandberghe milites, Item famuli Hinricus de tralowe, lohannes de Sandberghe, Emeke Sandberch, lohannes de Lasbeke, Consulesque Hamburgenses lohannes dictus miles, lohannes de monte, Hartwicus de crenebergh. Item Alcuinus grope consul Lubicensis. Item Nioolaus balleder, Malketobes et Ludeke sartor ciues seghebergenses et plures alii fide digni. In testimonium igitur omnium premissorum presens scriptum sigillo nostro duximus muniendum. Datum anno domini MOCO. sexto Sabato ante festum palmarum.

S. H. U. S. IL S. 12 nach dem Original im Chitsarchiv zu Steinrade.

1806. April 3. 119.

Ludolf Grimmeke verpfändet dm Zehnten einer halben Hufe ^u Elversflet auf dem Gorrieswerder an Bertram, Sohn des Hei,

Ludolfus grimmeke obligauit Bertrammo iilio domini hei. decimas dimidii mansi, siti in grogeswerder, in loco eluersflete dicto, pro XVI. marcis denariorum redimendis infra VIII annos semper ante festum sancti petri, sed dictis octo annis reuolutis si dicte decime reempte non fuerint, quatuor eorum amici quos ad hoc elegerint, estimabunt decimas easdem, et si plus valuerint, illud addendum eidem ludolpho erit, vt ipsius ber. hereditas postea maneat in perpetuum. per hos eciam VIII annos, seruabit dictus Lu. lenwere bertrammo nominato, actum in pascha anno domini M®. OCC. sexto.

Lib. contractuum fol. 4 b im Hamb. Archiv.

1806. April 18. 130.

Heinrich, Herr von Mecldmhurg und Stargard, verkauft dem Kloster Cismm das Dorf Warksdorf

Digitized by

Google

1306. April 19] _ 65 — [121.

In nomine sancte et indiuidue Trinitatis Amen, Hinricus Dei gracia Dominus Magnopolensis ac stargardensis vniuersis ciisti fidelibns presenciaf visuris vel audituris salutem in omnium salutari, Ne ea qne gernntur intempore simni cum lapsu temporis euanescant, et pereant, poni solent in|| lingva testium vel scripture memoria perbennari, Eapropter notum esse cupimns omnibus et constare, quod nos de beneplacito et consensu vxoris nostre|| Dilecte, Domine Beatricis et con- siliarioram nostrorum vendidimus, Domino Jobanni abbati Totiqne Conuentui Ecciesie sancte, marie, sanctique Jobannis Ewangeliste in || Cismaria, ordinis sancti Benedicti Dyocesis lubicensis villam nostram warkesdorpe pro mille marcis et sedecim marcis lubicensium denariorum nobis integraliter|| persolntis, cum iure vasallorum nostrorum et iudicio sexaginta solidorum et infra et tercia parte maioris iudicii videlicet manus et Colli cum omnibus frufctibus prouentibus et valitatibus- agris cultis et incultis, piscaturis, aquis aquarumque decursibus, et singuliß, prout in limitibus situatur, volumus eciamj bomines dicte ville exemptos esse ab omni onere seruiciorum vecturarum Borchwerk et Brugghewerk sed tantum tempore necessitatis ad communemf Terre defensionem sint astricti, Nullum nobis eciam precariam resemamus in ipsa. hac de causa, quia census in ipsa vltra debitum nosciturjl augmentatus. Ne autem bec nostra vendicio per aliquem successomm nostrorum mutari poterit aut cassari presens scriptum inde confeotum sigilli| nostri munimine duximus roborandum. Testes sunt ßeymarus de bamekowe, heyno de stralendorpe, Bernardus de plesse, Johannes || Storm milites, Nicolaus preno, hin- ricus de rodenbeke, plebani wismarienses, hildebrandus et Johannes nostri capel- lani Johannes sapiens j] Johannes de Cluce, Johannes muderice wolterus de Cluce Consules wismarienses et alii quam plures fidedigni, Datum wismarie anno domini M^ll OCC« VF, Xini kalendas Maii.

Original im Archiv des Altnordischen Museums in Kopenhagen stark beschädigt, früher in Privatbesitz Bötjer Colsmanns. In dorso von einei- Hand des 14. Jahrhun- derts: ista duo non ostendantur, sed aliud require. Siegel und Siegelband verloren, Meckl. ü. B. V. 3083.

1806. April 19. 121.

Das Kloster Segeberg tauscht vom Kloster Neumünster gegen Besitzutigen im Dorfe Westerbüttd solche in Bohlstorf und WiUingrade ein,

üniuersis presencia visuris, Johannes dei gracia prepositus, Johannes prior Totusque Conuentus Ecciesie Segebergensis in vero salutari Salutem, Rationis*) Interesse di||noscitur. ut ea que robur inpermutabile sortiri debent scriptis et testibus perhennentur. Hinc est quod tarn posteris quam presentibus cupimus essef notum quod cum honorabiles domini prepositus et Conuentus in Nouo- monasterio, quedam bona et possessiones haben t in villa westerbotele nobis vicina|| de quibus annuatim modicum fructum propter loci disconuenientiam perceperunt, Nos quoque habemus quedam bona et possessiones in villis Koleuesdorpef et willenrodhe dictis dominis confines de quibus propter locorum distantiam nobis pro- uenit fructus modicus annuatim, talem, inter dictos dominos et nosf habito super hoc maturo consilio in huiusmodi bonis fecimus permutationem videlicet, quod predicti domini, dimidietatem ville westerbotele cum agris suis cultis || et incultis, pascuis, pratis, paludibus, siluis, nemoribus, deserto, aquis et aquarum decursibus, cum omni vtilitate, sicut in suis terminis continetur, || cum omni iure et proprietate, sicut ipsi illam quiete hactenus possederant, nobis et Ecciesie nostre quiete possi-

Schlesw.-UolBt. Regcsten und Urkunden. III. 9

Digitized by V:iOOQlC

1306. Mai 14-25.] _ 66 — [122-123.

dendam perpetuis temporibus fauorabiliter|| dimiserunt, Nos autera viceuersa dimidietatem ville Roleuesdorp cum agris suis cultis, et incultis, pascuis, pratis, paludibus, siluis, nemoribus || aquis et aquarum decursibus, cum molendino et arels, cum omni vtilitate, sicut in suis termiuis continetur. et cum omni iure et proprie- tate, prout illam|| hactenus quiete possedimus, necnon et quatuor mansos in villa willenrodhe cum omni iure et proprietate et cum iudicio maiore et minore, prout illos|| hucusque quiete possedimus, sepedictis domin is, et eorum Ecclesie liberaliter dimisimus quiete et pacifice perpetue possidendos, In cuius rei euidentiam Sigilla|| nostra presentibus sunt appensa. Testes sunt venerabilis dominus borchardus, Episcopus lubicensis, Nobiles domini Adolphus et Johannes Comites holtsatie et Stormarie, domini hinricus prepositus Porefzensis, Magister Hellenbertus schola- sticus, Seghebandus Thesaurarius, Aluinus de domo, Johannes creck, Canonici ecclesie Lubicensis, Milites Hermannus de Hamme, Johannes de Rennowe|| Her- mannus de lasbeke, Otto de Golenbeke, Bertoldus longus, Famuli, Hartwicus antiqus advocatus, Nicolaus de Smalenstede, et alii quam plures clerici et la||ici fide digni, Actum et datum Anno domini Millesimo, Trecentesimo Sexto XIIP. Kalendas Maii.

>) Cop. Bord.: Racione.

Original im Staatsarchiv zu Schleswig. Ein Siegel an roter Schnur, eine gelbe Schnur. Cop. Bordesh. fol 8 b. Westfalen IL S. 68. 'S. H ü. S. IL S. L5.

1806. Mai 14. 122.

Heinrich, Herr von Mecklenburg und Stargard, schliefst Sühne und Bündnis mit den Herzögen Älbrecht und Eridi von Sachsen.

We hinrik van Godes gnade, herre to Myclenborch, vnde to Stargarde. Bekennen II vnde be Tuighen in dessen breuen, dat wy vs er ened hebben, Mid vnsen heren, ||; hertoghen albert, vnde hertoghen Erike, to sassen, Engheren, vnde to Westfalen, al|| dus: Dat wy en helpen scolen vppe alles wene. Moghe wy och vser vrend ieneghen|| Dar to ten. Dat scole wy don, Bouen alle Dink, hebbe wy vs also ghe sonet, || Dat wy vnde se, scolen en Bliuen : vnde vser en schal deme anderen helpen vppe|| alle zake, vnde vp allts wene, vnde vnser neu, vn schal sik ver Binden, || Mid anderen heren De Andere vns si Dar mede, vppe Dat alle Desse Dink, vast|| vnde stede Bliuen : zo hebbe wy dar vppe, vn truwen ghelouet, vnde vnse|| Bref Dar vp ghe gheuen, vnde mid vnsema inghezegele Bezegheletjl laten. Desse Bref is ghe gheuen vnde screuen to louenborch. Na Der II bort ghodes, Dusent lar Dre Hundert iar, in deme sesten iare. Des. sunauendes na ghodes hemmeluard.

Original im Staatsarchiv zu ScJUesvoig. Siegel des Ausstellers. Sudendorf ü. B.

VIL 47.

1806. Mai 25. 123.

Die Ritter Wulf bezeugen, dafs ihnen am Dorfe Kl. Bramfeld keine Hechte zustellen.

Omnibus presens scriptum uisuris Nos hartwicus miles dictus wlf et wlues- hagene fratres. ad. wlf filius domini marquardi militis pie memorie dicti wlf. recognoscimus et protestamur in hiis scriptis. quod nos singuli et vniuersi in uilla fratris nostri domini Lupi canonici hamburgensis que uocatur paruum bramuelde,

Digitized by

Google

1306. Juni 15—24.] — 67 [124—125.

nichil iuris habemus. nee possumus nobis in ea uiuente domino lupo predicto uel eo mortuo aliqnid uendicare. sed ratum et gratum habemus quicquid idem dominus lupus nunc et in futuro duxerit ordinandum. quod nos wlueshaghene et wlf prescripti quia sigillis caremus. cum domino Hartwico. cuius sigillo duximus pro- testando et recognoscimus. quod eandem uillam de suis contractis rebus eccle siasticis comparauit. Datum anno domini M^. CCC^ sexto. feria quarta penthecostes. lAb, cop. cap. fol. 135 a, im Hamb. Archiv,

1306. Juni 15. 124.

Der Bai der Stadt Krempe hejseugt, dafs die Bauern zu Elskop ihre Natural- leistung an das h. Geisfliaus in Haniburg in eine Geldabgäbe verwandelt haben.

Coram vniuersis presentia uisuris et audituris, Nos Consules Ciuitatis Crimpe, recognoscimus II protestantes, quod Coloni inhabitantes villam Elsekop, pro se et suis heredibus, cum Consulibus|| prouisoribus domus sancti Spiritus Ciuitatis Ham- burgensiSy super censu fundi, ad eandem domum perti||nente, taliter concordarunt, Dicti Coloni, dabunt perpetuo, pro censu eodem, annuatim semper in|| feste sancti Martini, domui predicte, Duodecim, marcas denariorum üamburgensium, tali modo, quod si ipso II die beati Martini non dederint, die crastino dabunt duplum, quod de bonis eorum per panfdationem extorquetur sicut sunt, per modum predictum uolun- tarie arbitranti, In herum vero te8ti|[monium, sigillum nostrum, et parrochie nostre, presentibus appensum est, et cautelam, Datum anno|| domini, M^, CCC^, sexto Yiti, Modesti martirum.

Original im Hamh. Archiv. Siegel der Stadt und des Kirchspiels Krempe, beide

an grüner Schnur.

1806. Juni 24. 125.

Die Städte Lübeck und Hamburg schließen ein Bündnis zur Zerstörung der Scfdösser Arnesfelde und WoJüstorf, sowie des Turmes gu Travemünde.

Omnibus ad quos presens scriptum peruenerit. Consules et commune Ciui- tatis lubicensis, || salutem et noscere veritatem. presencium testimonio, recognoscimus et constare voflumus vniuersis, nos et amicos nostros dominos consules et vniuer- sitatem Ciuitatis harnfburgensis, sie coniunetim et in solidum confederatos esse, quod toto sensu ad hoc intendere dejjbeamus quod castella arnesfelde et woltorpe et turris in trauen emunde, penitusj remoueantur, et funditus destruantur, pro quo consequendo, quicquid potuerimus faciemus, vt|| id optineamus in amicicia et amore. quod si fieri non poterit tali modo tune licetf inuiti, pro hiis optinendis. gwerras aggredi nos opportet, quicquid vero sumptuumf ad hec omnia exigitur, de eo nos duos denarios et dicti consules Hamburgenses, vnum|| denarium exponere tenebuntur. Denuo sit sciendum, quod nos in omnibus predictis, sine|| eonsilio et consensu, consulum Hamburgensium predictorum nichil penitus faeiemus. sed si motu II proprio, eorum non communicato consensu et eonsilio quicquam fecerimus. hoc omnino sub|| expensis propriis faeiemus. Item quelibet eiuitatum nostrarum, suis prouidebit nuneiis in exjjpensis. hec eciam confederacio, ex nunc ad decem annos inmiediate sequentes, inter nos plefüius perdurabit, nisi Interim aliter mutuo consensu, decreuerimus ordinandum, per hancf eciam eonfederacionem alia, in quibus prius confederati sumus, minime rescindentur. sed suo tempore || prout scriptum, super hoc confeetum continet, firmiter seruabuntur, vt autem omnia, que

9*

Digitized by

Google

1306. Juli 2—13] «_ 68 — [126—128.

premissa|| sunt inuiolabiliter obseruentur, presentem litteram, in testimonium, sigillo nostro, duximus|| muniendum. Datum lubeke. anno domini M^. CCC^ sexto, In natiuitate beati Johannis babtiste.

Original im Hamb, Arddv. Siegel der Stadt Lübeck am Pergamentsireifen, Hans. ü. B, IL 89.

1306. Juli 2. 126.

Adolfe Graf von Holstein und Sehauenburg, verkauft dem Kloster Harvstehude einen Scheffel Weizen aus der neuen Mühle und 2 Mark Pf aus dem ZoU und Ungdd zu Hamburg für 60 Mark laufender Münze.

Coram vniuersis presentia visuris. Nos dei gratia. Adolfus Comes holtsacie et scowenborch recognoscimus et testamur. quod Conuentui vallis virginum libe- raliter vendidimus et resignauimus. vnum cborum siliginis in nouo molendino nostro hamboroh. et duas marcas denariorum. ibidem in nostro tbeloneo et vngeldo. singulis annis percipiendos. pro sexaginta Marcis denariorum. monete vsualis. et in bao venditione talem nobis graciam reseruamus. vt hinc inde infra sex annos immediate sequentes ipsa bona pro eadem pecunia reemere valeamus. quod si non feoerimus. ad predictum claustrum nominata bona sine cuiuslibet contradictione et obstaculo. proprietarie et hereditarie perpetuo pertinebunt. In cuius rei testi- monium et cautelam sigillo nostro presentem litteram confirmamus. Testes sunt Bertrammus kule. Ludolfus de tunderen. Milites. Johannes Ryke. et albertus de ebingehusen. nostri famuli et alii fide digni. Datum hamborch. Anno domini. M^. CCC**. VI^. In die martirum processi et martiniani. Cop. Harvsteh fol, 6 b im Hamb, Archiv.

(1306.) JuU 13. 127.

Adolf Graf von Holstein und Schauenburg, tritt dem Bischof Gottfried vofi Minden den bisher von ihm zu Lehen getragenen Zehnten von zwei Hufen in Jeinsen (genbusen), die dem Kloster Marienrode (becingerode) gehören, ab,

Datum Schowenborgh in die margarete virginis.

Marienroder Urkundenbuch (Calenb. U, B. IV.) Nr. 147, s. 146,

1306. Juli 13. 128.

Ritter Hermann Ribe verkauft den Herzögen Albrecht und Erich von Sachsen das Land Dertzing,

Ego Hermannus Rybo miles presentibus recognosco puplice protestando, quot omnia bona que in Terra Dert||zingbe habui tytulo emptionis vel feodi que- cumque nomina sortiantur et vbilibet sita, Dominis meis Ducibus Saxonie Alberto j et Erico et Domine Margarete Ducisse ibidem vendidi, et cum omnibus Juribus vtilitatibus seu prouentibus, quemadmodumf predictam terram a domino meo Duce Alberto Saxonie felicis recordationis, babui predictis principibus resignaui pro Mille et|| quadringentis Marcis denariorum hammenburgensium. quas predicti prin- cipes michi bonorifice persoluerunt, Speoialiter autem et nofminatim cum totali terra Derzinghe vendidi et resignaui ipsis Ducibus et ducisse omnia bona sita in Ripa albee cum|| decima ibidem Item vnam villam que dicitur mansus monachorum in wlgari vero Monekehuve, Item villam willekensdorp Item|| villam Rouatze,

Digitized by

Google

1306. Aug. 25 ] — 69 — [129-130.

Item snperiorem insulam que dicitur Ouerstewerder et Inferiorem insulam que dicituT Nederste werder Item|| duo allodia ex opposito albee circa hidzakere sita pro quibus prenominati principes, reditus quinque marcarum, ecclesie sancti Johannis in|| Monte hidzakere annis singulis persoluent, Si autem dominus Gans plebanns in hidzakere reditus predictos acceptare renuerit, extuncf prefati Duces Dabunt ipsos vbicumque iussero ipsos dari Item omnia bona que habui in villa Bänke dictis dominis re8ig(|naui De predicta autem terra et bonis omnibus supra- dictis per diem et annum predictis principibus warandiam prestabo siue certi- tudinem que|| wlgo dicitur wäre pre omnibus coram Judicio comparere volentibus et impeticionem habere volentibus in eisdem, Pro hac waranjdia vna mecum Dethleuus wlf et volradus de tzule milites fidem prestiterunt manualemf quorum Sigilla cum meo|| Sigillo presentibus sunt appensa Ceterum cum Duces Saxonie predicti me pro disbrigatione bonorum prefatorum ad se vo!|care decreuerint, me per aliquem ydoneum militum suorum a Godebuz secure conduci facient et reduci Datum II Sadewolz Anno domini Millesimo Trescentesimo Sexto In die Margarete virginis per manum vlrici.

Original im Staatsarchiv zu Hannover. 2^ei Siegel^ zwei Siegelstreifen, Suden- dorf ü. B. IL 283.

1800. Ang. 25. 129.

Adolf y Graf von Holstein und Schaumhcrg, üherträgt sieben Hufen in Seggel- horst, welche bisher die Gebrüder von Wetberge von ihm zu Lehen trugen^ an das Kloster Loccum,

Dei gracia adolfus Comes holtzacie et in Scowenborc Omnibus presentia visuris. Salutem,|| in domino, ad honorem dei et gloriose virginis marie dedimus et in hiis scriptisj damus monasterio de lucka Gysterciensis ordinis et mindensis dyocesis proprietatem Septem mansorum in Seggelhorst quos wulfhardus miles et Euerhardus| famulus. fratres dicti de wetbergge a nobis in pheudo tenuerant et litteris quibus pro voce et manu vsi fuerunt|| nobis apertissime resignarunt. volentes vt predictum monasterium, prefatos Septem mansos cum omni iuris inte- gritate perpetua possessione possideat et quieta In cuius donationis testimonium sigillum nostrum presentibus estj appensum Datum, in Greuenalueshaggen anno domini M® CCC sexto in die Genesii martiris presentibus Cönradojj nobili de arnem Johanne de bardeleue hermanno harken Thiderico Stuwen ludolfo de Tun- deren militibus et aliisjj quam pluribus fidedignis.

Original im Archiv des Klosters Loecum, Ein Siegel an roter Seidenschnur.

1306. August 25. 130.

Adolf Graf von Holstein und Schauenburg, beurkundet, dafs der Knappe Johann von Bodhen die vier Hufen in Segelhorst, ivelche er von den Rittern Widf hard und Eberhard von Wetberge zu Lehen trug und an das Kloster Loecum verkmift hat, da er zu jenen sich zu begeben verhindert ist, vor ihn aufgelassen hat.

Nos dei gracia Adolfus Comes holtsacie et in Scowenburc Recognoscimus per presentes litterasjj Quod accedens ad nos Johannes famulus dictus de Rodhen significauit nobis quod Quatuor mansos in segelhorst|| quos monasterio luccensi Gysterciensis ordinis et mindensis dyocesis vendiderat Wulfhardo militi ac Euer-

Digitized by

Google

1306. SepU/r. A—iMhr. 5.] _ 70 — [131—132.

hardo famnlo fratribüßj dictis de Wetbercge a qoibus in pbeudo tennerat. deberet ad reqnisitionem frainiin predicti monasterii resignare vnde cum propter pericnlnm vie et rite qnod ei imminebat ad eosdem fratres de wetbercge personaliter aocedere non potnifiset ^ pro bnius modi resignatione facienda reqnisitos snpplicanit nobis qnatenns eandem resignationem quam' in littens patentibus &cere vellet. cnm 'ipsis pro voce et mann vti intenderet nostro sigillo dignaremur sigillare No9^ itaqne predictos mansos ab eodem Johanne de rodhen prins receptos sub contestatione nostri sigilli presentibns appensi ad] petitionem sepedicti Johannis. memoratis fratribns de wetbercge sointos dnximns transmittendos. Acta snnt hec presentibns f Conrado nobili de amem Jobanne de bardelene hermanno backen Indolfo de Tunderen Thiderico stnwen militibns" et alüs qnam pluribns fide- dignis Datnm in Ghrenenalneshaggen anno domini M® CCC® sexto in die Genesii martiris.

Original im Archiv des Klosters Loecum, Ein Siegel an roter Seidenschmir. V. Hodenberg: Calenb. U, B. IIL (Kloster Loceum) Nr. 596.

1S06. Septbr. 4. 131.

Otto, Herzog von Braunschweig und Lüneburg, weist den Ritiern Botger von Gustede, Heinrich von Walmoden (walmedhe) und Gerhard von Bortfelde für ihre Auslagen in seiner Fehde gegen Burg Oherg 150 Mark Silbers auf den kom- menden 11. November (in festo Sancti Martini proximo) an aus seiner Forderung an die Grafen von Holstein und verpfändet dafür da.s Schlofs Lichtenberg.

Datum in Castris prope Oberghe, anno domini M^. CCC®. VI. dominico die post festnm Sancti Egidii confessoris.

Sudendorf U, B, L 121 nach dem Original im Staatsarchiv zu Hannover.

1806. Septbr. 29-Octbr. 5. 132.

Die Familie von Wedel verkauft der Hamburger Kirche Einkünfte aus dem Dorfe Barsbüttel

Omnibus hoc scriptum in perpetuum visuris, Nos hinricus senior et hasso fratres de wedele, Milites, hinricus et Nicolaus dicti|| hinrici filii, famuli, Notum facimus, quod nos de communi consilio et consensu vendidimus ecclesie hambur- gensi tres choros siliginis annuaftim in villa nostra Barrckesbotle perpetuo exsol- uendos de quatuor mansis et dimidio, ac de alüs quatuor spaciis agromra que dicuntur|| wlgariter roth, quorum mansorum et aliorura dictorura agrorum cultores, et redditus siliginis eorundem in prima vendicione hü fuerunt, Mardochpro| vno manso et vno roth sex modios siliginis, Item Johannes Nyebur quinque modios pro vno manso, Item longus make tres modios || pro dimidio manso, et tres hemp- tones pro vno roth, Item Johannes filius koleraanni et Marquardus bredehot tres modios pro dimidio manso || et iam dicti tres longus make et Johannes filius kolemanni et Marquardus bredehot duos hempt pro vno roth eorum mansi terminis contiguo, Item willerusf quinque modios et dimidium pro dimidio manso in quartali, Item hinricus wisch sex hempt pro quartali, Item Nenneke vidua tres modios pro di||midio manso, Item Johannes de wluersdorpe tres hempt pro uno roth, Item nanno tuno magister ciuium vnum medium pro vno roth, Quos| mansos et agros cum eorum hura vendidimus dicte ecclesie hamburgensi cum lignis, pratis, pasouis, aquis, aquarumque deoursibus, paludibus, terminis et|| ansehet

Digitized by

Google

1306. Octbr. 6-Novbr. U.J _ 71 _ [133-134.

eorundem, et nee ipsi nee eorum redditus debent aliquo casu eontingente a nobis et nostris successoribus peiorari et si meliorari poterunt|| per quemcumque modum, illa melioracio apnd altare quod dominus Johannes brasghe canonicus hambur- gensis in ecclesia sancti Spiritus ibidem cum bonis prescriptis dotauit{{ sine quolibet nostro et nostrorum successorum impedimento, libera permanebit, vt autem hec ven- dicio a nobis et nostris successoribus inuiolabiter obseruetur|| Nos quatuor suprascripti VDum nostrum sigillum apposuimus, et pro suffioienti testimonio domini hartwici de hummersbotle ac hinrici de wedele jl iunioris militis sigilla, huic scripto rogauimus appendenda, Testes sunt her[mannus] de roboysen senior, thidericus de haghen, flin[ricus] motemedujuele, Johannes et reybemus de wedele, Rauen de huntsinguelde, reybernus de wedele, Milites, et alii quam plures fide digni, Datum Anno domini, M^,|| CCC sexto in octaua Michahelis.

Original im Hamb. Archiv. Drei Siegelstreifen. Hamb. Unparth. Nachrichten und ürihtile 1780 S. 21.

1306. Octbr. 6. 188.

Nikolaus Rufus verkauft ein Viertel Landes zu Eipen (Grevenkoper Riep) bei Krempe an Nikolaus Decani für 30 Mark Pf,

Nouerint vniuersi presentes futuri, quod in presentia nostra Consulum scilicet de Crimpa ac in presentiaf parrochie in sutherowe Nicolaus ruffus et sui legitimi heredes vendiderunt domino Nicoiao || decani, perpetuo vicario in hamborg quadrantem sex iugera continentem situm in loco qui dicitur Ripen{| pertinentem ad agros seu quadrantes dictos Jarlant, pro triginta marcis denariorum, iure herediftario perpetuo possidendum, Quam venditionem nobilis vir dominus Johannes comes holtsatie noster dominus,|{ et elerus de ho ipsius aduocatus nomine suo approbauit nobis presentibus et aliis pluribus fide dignis quos{{ etiam agros seu sex iugera Nicolaus rufus antedictus et sui veri heredes receperunt pro annuo|| censu pro quolibet iugere daturi octo solidos denariorum, ac censum vel huram eandem domino Nicoiao |j vel cuicumque legauerit, vendiderit, vel toUenda com- miserit, in octaua pasche sine omni impedimento in|| ciuitate hamburg sub optentu suonim bonorum soluere tenebuntur, quod si non fecerint, extunc dominus Nico-| laus vel quibus bona predicta donata, vendita, vel commissa fuerint, cum eisdem iugeribus et edificiis ac{| bonis eorundem facere poterint, quicquid ipsis visum fuerit expedire. In cuius venditionis perpetuum te8ti||monium ut omnia inuiolabiliter obseruentur vtrobique, sigilla nostra presentibus sunt appensa, Quos etiam agros|| seu iugera, predicti acceptauerunt ab omni exactione, petitione et aggrauatione sub eorum bonis ut premittitur liberos || conseruare, Datum et actum Anno domini M«, CCC^ VF. In octaua Michahelis.

Original im Hamb, Archiv. Zwei FergametitsiegeUtreifen.

180«. Novbr. 11. 18*.

Eier von Eo, Vogt in Krempe^ beurkundet, dafs Simon, Sohn der Ida, an den Hamburger Domherrn Hermann von HeiUgenstedten ein Viertel Land zu Krempdorf ßr 30 Mark Ff. verkauft hat

Ego Elerus dictus de ho aduocatus in crempa. omnibus presens scriptum uisuris recognoscimus tenore presencium publice protestantes. symonem filium domine yde de consensu et consilio omnium heredum suorum. domino hermanno

Digitized by

Google

1306. Novbr. 29-Decbr. 1.] _ 72 — [135-136.

canonico hamburgenBi dicto de hilghenstede et domino thethardo fratri suo vicario ecclesie hamburgensis. vnnm quartale terre quod vertel dicitur habens octauum dimidium iuger in uilla kremptorp situatum cum omnibus suis attinenciis prout in longum et latum se extendit. pro triginta sex marcis denariorum hamburgensium integraliter et perpetuo uendidisse. ita videlicet quod dictus symon et sui ueri successores. quolibet die martini. vicarie sancti iohannis in hamborcli et eius oappellano. quatuor marcarum redditus nummorum hamburgensium de dicto vertel. mediante hura lieridataria indubitanter hamborch amministrent. Quod si hoc facere neglexerint. vno tempore predicti domini her. et thet. vel eorum successores dictum vertel locabunt. sine alicuius contradictione cuicumque eis uidebitur expedire. Si uero tempore procedente aliqua edificia super dictum vertel edificarent et huram prescripto termino non dederint. pensioni predicte sint annexa. In cuius rei testi- monium et euidenciam pleniorem. presens scriptum de consensu domini nostri Johannis comitis sigillorum nostrorum munimine duximus roborandum. Datum hamborch. Anno domini. M®. CCC®. sexto in die sancti mai-tini. Lih. cop. cap. im Ilamb. Archiv, fol. 135 h.

1306. NoYbr. 29. 135.

Johann und Gerhard, Orafen von Holstein, Stormarn und Schauenburg, bestätigen der Stadt Krempe das lAibsche Recht.

Nos Johannes et Gherardus dei gracia Comites Holtzacie et Stormarie et in Schowenborgh publice recognoscimus per presentes quod nos Dilectis Ciuibus nostris in Crempa Ins Lubicense dedimus quo libere frui debent perpetuo sicut ipsis a nostris progenitoribus liberaliter est concessum Inhibentes districte ne quis ipsos contra ordinem et modum dicti Iuris audeat impetere et grauare quoquo modo In. cuius rei testimonium nostrum sigillum presentibus est appensum. Datum Anno domini M^. CCO° VI. Plone in vigilia beati Andree apostoli.

Kopie des Transsumpts vom Jahre 1363, Novbr. 7 auf Papier im Archiv der Stadt

Wilster. Corpus consUtut HolsaUe IIL S. 277. Westfalen IV. S, 3215. Zeitsdirtfi

der Gesellschaft Bd. VIll. Bepertorien S. 54.

1806. Decbr. 1. 136.

Das Kloster Neumünster beurkundet, da/s die Gebrüder von Bissee der KircJie zu Brügge eine erneute Schenkung mit Ländereien im gleichfiamigen Dorfe gemacM Jiaben.

Uniuersis cristi fidelibus quibus presens scriptum exhibitum iuerit et ostensum, Otto dei gracia prepositus, Totumque capitulum Ecclesie sancte|| Marie in Nouo- monasterio. Salutem et sinceram in domino karitatem. Ab humana facilius labxmtur memoria que nee voce testium nee scripture|| memoria roborantur, Qua de causa, ea que nostris geruntur temporibus ita firmare decreuimus, ut post tempora nostra successorum nostrorum || memorie arcius inprimantur. Nouerint igitur vniuersi tam presentes quam futuri quod Sifridus et Tymmo dicti de bisticse fratres, non solum|| ipsorum verumeciam omnium carorum suorum tam viuorum quam defunctorum saluti vtiliter prouidere volentes, elemosinam ab eorum patre seu patribus, || ecclesie Brügge nostre prepositure, ob graciam eisdem et suis amicis in dicta ecclesia iam dudum factam, et in pei^petuum ut conscriptum est faci||endam, collatam, de suis in quantumcumque possunt aucmentare cupientes, de nouo dimi-

Digitized by

Google

1306-1307. Jan. 6-13.] _ 73 _ ^ 137-138.

dium manflum in dicta villa brugge 8itum,| vnam porcionem que dicitur acker. daas areas, insuper qnidquid eos in quadam porcinncnla que yulgariter dicitur wischcampe ^)|| de iure contingere poterit, doti ad vsus plebani quicumque pro tempore faerit cum omni iure et vtilitate sicut in terminis posita|| sunt, contulerunt libere sub hac forma, primum est vt ad altare in iam dicta ecclesia ab ante- cessoribus eorum edificata addatur vna missaj et sie deinoeps in perpetuum in qualibet septimana dicentur quinque misse ad altare superius memoratum. Secundum est ut omniumf carorum suorum defonctorum memoria singulis annis, sub vno semel in anno videlicet proxima feria secunda post Letare|| in tribus missis, due erunt pro defunctis, et tercia de domina nostra peragatur. Si uero festum domine nostre, uel Grregorii in dictamf feriam venerit, dicta memoria in proximam feriam sequentem transponetur. Hanc vero ordinationem tam pie et salubriter factam|{ de tocius nostri capituli consensu ratificamus, et ut a quolibet sacerdote quicumque sepedicte ecclesie prefuerit obseruetur, Auctoritatef nobis commissa, sub virtute sancte obediencie districte precipientes, nostris litteris con- firmamus. In cuius rei testimonium, 8i||gilla nostra vna cum sigillis dictorum fratnim presenti pagine sunt appensa. Datum in Nouomonasterio, Annof domini M®. CCC^. VI®. In crastino beati Andree Apostoli.

0 Cop. Bordeth.: wilachluiinpt.

Original im Staatsarchiv eu Schleswig, Vier Siegel am Pßrgamentstreifen, beschädigt Cop. Bardesh. fol 21h.

1806. 1^^-

Gerhard, Graf von Holstein und Schauenbwrg, schliefst mü dem Hensog

AThrecht von Sadisen einen Soldvertrag.

Omnibus presentia visuris Gher[ardus] dei gratia Comes holtsacie et in scowenburgh salutem in dominof Nouerint vniuersi quod nos vna cum filio nostro woldemaro data fide promisimus. pro octingentisl marcis lubycensium denariorum domino duci saxonie alberto nunc in feste nicholai proximo persoluendis. et pro quingentis marcis | eiusdem monete super quibus ipsum apud nicholaum Cattes- krocb. et moniales de Eeynebeke. solutum fa||ciemus. verum tamen vtrum pro prin- cipali pecunia aliquam caucionem debeamus intrare. et ibidem iacere domini hin- rici|| domini magnopolensis ordinacioni est commissum In huius vero summe recompensam dominus dux albertus nos iuua||bit cum triginta armatis et dextrariis contra rustic .... et quemlibet qui ipsos defensare voluerit et iuuare|| et si quid dicti domini ducis bominibus in expedicione nostra uenientibus deperierit. ipsos. facta nobiscum conputacionef de singulis faciemus indempnes. dummodo ad octo septimanas presciamus — illis vero finitis aut pecuniamf pro tali dampno dabimus aut ciuitatem intraturi ibi manebimus. donec tale dampnum faerit expeditum|| Insuper si quid dubii supplicacionibus inter dominos duces et nos factis. euenerit. domino hinricol domino magnopolensi discuciendum committimus quicquid ipse de biis iudicauerit ratum et gratum hafbituri. Datum anno domini. M®. CCO®. sexto

apud Vtersten.

Original im Staatsarchiv zu ScMeswig. Ein Siegelstreifen. Sudendorf ü. B. VII. 217,

1807. Jan. 6-18. ^/^*

Bas Kloster Beinfeld verUuft seinen Besitz auf dem Gorrieswerder dem Vogt zu Hamburg, Bernhard^ und seiner Frau auf Lebenszeit.

8clileiW.-Hol»t. Begesten und Urkunden. III. 10 ^^

Digitized by V:iOOQlC

1307. Jan. 8—11.] — 74 — [139—140.

Nos abbas et conuentus fratrum ordinis . cisterciensis in Reyneuelde, cum Bemardo quondam aduocato Ciuitatis hamburgensis et vxori sue Cristine concor- dauimus in hunc modum, Nos ipsis vendidimus et dimisimus bona et agros curie nostre site ad hollandos in insula grogeswerder, cnm omni substancia mobili et immobili in ipsa curia existenti, quibns vite sue temporibus fieri debent postquam ambo camis debitum moriendo compleuerint, dicta bona et agri ipsius curie, cum Omnibus substanciis, siue in seminibus, finictibus, pecoribus, pecudibus, siue quibus- Gumque aliis, sine contradictione et obstaculo ad nos libere reuertantur, nuUus eciam heredum aut amicorum eorundem, sibi in hiis bonLs, quicquid iuris aut proprietatis, debent uel poterunt vendicare preterea dictus bernardus, et cristina se ad boc obligauerunt, quod minus iudicium, quod nunc dominus wil. de stadis miles, tenet, in hiis bonis, nostro Conuentui liberaliter procuret, eo tamen ludicio ipsis vite sue temporibus reseruato. si vero id ante eorum mortem efficere nequirent, nobis de hereditatibus suis et omnibus bonis» vbicumque sitis, bonis predicte curie exceptis, XXX marce denariorum sine contmdictione qualibet erogentur, datum infra octauas epyphanie.

Lib. coniractuum fol. 5b im Hamb. Archiv.

1807. Jan. 8. 189.

Vögte^ Ratgeber (consules) und die Gesamtheit des Landes Ditmarschen (Thit marcie) erneuern denVertrag mit der Stadt Hamburg und den fremden Kaufleuten etlicher Überfälle ihrer Landsleute auf der Elbe wegen dahin, dafs sie denselben von naiem bestätigen, den Frieden, den der verstorbene Erzbiscfiof Giselhert von Bremen ver- mittelt Mite, anerkennen, bis zur Einsetzung eines iudex generalis, und verpflicliten ihre ganze Landgemeinde zur Haftung und Scliadenersatz wie zur Verfolgung derer, die Seeraub ausgeübt haben, — „Nos aduocati."

Datum in Meldorp, anno Domini MCCC V^II in dominica infra octauam epi- phanie.

Original im Hamb. Archiv, 1842 verbrannt. Urk. B, z. Geschichte Diimarscfiens

No. 14. Hans. U. B. IL 101.

1807. Jan. 11. 140.

[Adolf, Graf von] Holstein und Schauenburg, übcrtHigt detn Kloster Loccum die Vogtei über vier Hufe^i in Hamelspringe, welche dieses vom Kloster Fischbeck eingetauscht hat

[Dei gracia Adolfus comes holt]sacie et in Scowenburg Omnibus presencia visuris|| seu audituris Notum esse volumus quod accedente consensu et voluntate nostrorum quorum interestf heredum dedimus et in hiis scriptis daraus Religiosis viris abbati et fratribus mona{|sterii inlucka Cysterciensis ordinis et Mindensis dyocesis aduocaciam et ins advocacie quod actenus|{ habuimus et possedimus in bonis abbatisse et conuentus monasterii in visbeke quatuor videlicetf mansis sitis in hamelspringe quos Eadem abbatissa et conuentus inpredictos abbatem et fratresf [titu]Io permutationis transtulerunt Reliquimus etiam et in hiis scriptis relinquimus ipsis I fratribus pro cultu diuino ibidem amplicando prephati iuris seu aduocatie possessionemjl vacuam et liberam in perpetuum possidcndam Incuius rei sigillum nostrum prefsentibus est appensum Actum et Datum in Scowenburg per manum

Digitized by

Google

1307. Febr. 26—28.] _ 75 _ [141—142.

rotclieri Cappellani|| nostri Anno domini Millesimo Trecentesimo Septimo Tertio Idus Jannarii Presentibas{| adolfo de holte, Ludincgero et Johanne de bardeleve Thiderico Stnyen Militibusf et aliis nostris castellanis viris legalibus et per omnia fide dignis.

Original im Archiv des Klosters Loccum, Siegel des Grafen am Pergatnentstreifen. V. Hodenberg, Cakhb. U. B, IIL (Kloster Loccum) Nr. 599.

1307. Febr. 26. 141.

Johann, Graf von Holstein, verkauft dem Hamburger Kapitel den Zehnten zu Neuenbrook für 1650 Mark Hanib. Pf.

Johannes dei gracia Cornea Holsacie. Omnibus presens scriptum visuris salutem in domino sempitemam. Ad notifciam omnium et singulorum cupimus peruenire, quod Nos de consilio et consensu dilecti fratris nostri, Comitis. Adolfi. de Segeberghej . . dileotorum fratuelium nostrorum. Gerardi. et. Adolfi. Comitum Holtsacie. ac omnium nostrorum legitimorum heredum|| vendidimus ecciesie et Capitulo Hamburgensi Decimam nostram totam in Nyenbruke. cum odingo, et omni iure quo eam tenuimusf pro. Mille, sexoentis. et. Quinquaginta marcis dena- riorum hamburgensium, quiete ac iure hereditario perpetuo possidendamf Quod odingum singulis annis soluit. Centum et Decem et octo marcas denariorum Ham- burgensium expedite, quorumf medietas quolibet die pentecosten, residuum in purificatione beate virginis, in integrum persoluetur. In cuius rei euidenfciam et euidens testimonium presens scriptum nostro sigillo ac predictorum . . Dilecti fratris