.L

1

philosophia

PYROTECHNICA.

JVILIELMI DJi

Nobilis Scoti,

S E V

CVRSVS CHYMIA'

nobiliiriinailla&cxop .

cin.t parte pyrotechnica inltr^

Multis iiTque haud vulgaribus obferuationibus ador¬ natus, & ab ipfispnmis Phyfica; Theoretic£& Pra- ‘ ^ f “’‘”“'>'"“P“8'«bili dcmonfttatione illu - cuIat^nrr‘'‘^!l°^'‘T‘’“'“'"'l“ «™">nyuraliutn fpe,

mmiftiationem continens.In quo.adminiculo ««r aut Chymicat.ex Veget. Animal.&Mi.

neral fauj.iu petita: , vera: & legitima: rerum caufe

centiorum, tum veterum omrtium PhiloPophorum

fusfecuP Haaenusab omiiLs hu-

usIiEcul.Chymicis.autm iimili ftudij genere fefe exercentibus defideratiis ; nunc autem ioiidis & in- coiiculTisfHndamcntis ftabiiitus, & affiduo ftudiofe

, y, PARISIIS,

^ IoAKK,M BbsS. M,piop^ ColleoinmJ

> M. LM... XX I.

ILLVSTRISS. POT ENTIS SI-

MOQVE PRINCIPI

lACOBO STVART

hENOXlM DVCI. MARCHI/E, ET DARLEI COMITI , LIGHTONIO, Turbontonio, Methucnio , & Sanfti Andre^e Baroni, Regni Scotix iure hsereditatisifuramo. Thalafliarchx Camerario, Quinque porta¬ rum Anglix Gubernatori ac Cuftodi meritif- fimo Inuidiflimo magnae Britannix Regi, a Dormitorio, 5: vtriqi Regno a Secretioribus C6filiwS,&fupremi ordinis PerifcelidisEqu%

V M fuh afylo lllu^ripimi tui nominis prodire gloriatur tus hic informis ^parentis impru-^ dentiam ^ Ct* fufcepti temerita¬ tem detegere illico vereretur , niji animi tui confueta benignitas^ fer eno y wt folet^ n)ulm . occurreret & animaret^ tJam [icut plantas ^ . ^ ^ ^ ij

EPISTOLA.

foUrcs yfolU noSis torporem fugientid con^ cludHnty0* ad iubaris radios rurfus exten¬ dunt^ quali d Sole wam petituras fic non aliunde feetus hic , dum fuh auf^icljs tuis pro - ditjeyVt rddiofum^uumSoiem,fulpicietfem- per cy* adorabit y d te folo Vitam Vigoremque ■ex^efldturus y ^'t Vel hac ratione fcelicifi^ mum & fecuriJ3imum glorietur : foeltcifi- mumyquod tanto H eroe exoriente y oriatur &ipfr, jiecurum^quoniam tuum nomen ope¬ ris huius fyontt^jicio confficuum , quafi in- fgnia Kegiaydedibus duitatibus appenfdy contra calumniam 0* liuorem amniorum fuflmcbit. Et quanquam ingenij inioecundi- tas y imparem tibi gloriam fit emenfura , ta^ men eo nomine fdoynon defj^iciesyfed adfjpicies potius pauxillum aqu^ , e proximo fluHio tui coloni manibus extraflum. In hoc Qreato- rem imitaturviSydum Solem tuumy^quefuper dignos ac indignos l^lendefcere feceris y et/i d jflendidifmis tuar umVir tutum conditioni¬ bus y aut regio quo [flendet Lenqxiorvm farailia fimmat^s [quaVna inter lHuJlrif

epistola:

ftmdS Europa familias , R egnorum fceptra conciliare docuit ) abjlerrear: nonne mihi [t^ mle quodammodo y quodoltm fcruo inutili^ talentum heri dbfque focnore reddenti^meruo contingeret y dum oblata tlla benigni tui vul¬ tus talentay^ accepta munificentia tuapvg^ clara pignorayignauo olidoqueillo obliuionisy timiditatis veterno y marcere aut elan- guejcere finerem. Quare malui audacis a* tcmerartjy quam ingrati^ immemoris per- fonam induere yhancque Philofophia Pyro- tecbnica partem , fub tui nominis aufficioy m lucem edere. Non quod aliquid emolumenti tibi enafci inde cogitem y quum eminentiori locopnt res tuaptd , quam Vf inerti med ope indigeant. Sed memor author amenti , quo ti¬ bi totique tua illufirifima familia in ster¬ num deuincior yflatui in pojleros meos hoc leue monumentum transfundere yVtiifcant quantum prgclar a tua in me merita pro fece-- rinty ^ qtto gradu obferuantiie tibi , tuifque in gternum infer uir e debeant. I nterea humil¬ limi deprecor ^yVt hoc humillimi mei cordis

a iij

epistola:

facrifcium co nomine decipias , ^uo ego licet indignHS offero ante aleare knignitatis appendo. Cui non tantumVt facilem des aurem rogoyfed

Pa facikm curfumac audacibus annue carptis.

Jnterea Deum immortalem oraho ohte-' flabor y'vt te publico bono natum^omnibono- rumgeners cumulatum ^<\uam diutiflme l w- uiBiflimo tuo Regi ^amicis CjT* feruisyfceli- cem e2r incolumem in perpetuum pra^ety e quorum numero nomen tuum & familtam %merar i in perpetuum conabitur ,

ILLVSTKISSIME DVX,

Humillimus ad omnia para- tiflimusferuus,

W. Davisso N V s Scotus ,, Dador Medicus.

operis Approhdtio.

INfra-fcriptus facrac Theologias Do^or in alma Vniuerfuate Parifienh , teftor , rae le» gifle Librum qui infcribitur, chnica.feH Curfrs Chymiatricus, authore VViliel^ 7no DduijfonOinobili ScotOi Dolore Medico : nihil- que ineoreperi(fe,qLiod fidei Catholica, bo- nifue moribus fic contrarium. Quin potius, opus efi&: do^um & elaboratum ,* quod breui faci- lique methodo jChymicas artis tum fpeculati- u^jtum pra£licxvim;naturam,vtilitatem edo¬ cet; earadem cum Ariftofelica & Galenica Phi- lofophia maritat ; intextis, ex vetuftiffimoruin yhilofophorum doflrinj^, floribus exornat Jatentem fub eorundem metaphoris Scallego- ffjiSjfane quam obfcuris , veritatem in lucem eruit. In quorum fidem has propria manu fub- fcripfi. Datum Parifijs 6, lan. anno Domini IcD. XXXV.

M-Aillard,

Priuilege du Koy.

OVIS par la grace de Dieu Roy de France & de N auarre ; A nos amez & feaux Confeil- lers les gens tenans nos Cours de Parlement, Baillifs, Senef- chaux , ou ieurs Lieutenans, & autres nos luges & OiHciers qu’il appartiendra , Salut. Nbltre bienayme Gvillavm e Davissone Gen- tilhomme £fcofrois,& Dodeur enMedecine, nous a fai6i: huiiiblement remonfir crjqiril a de- puis quelque teraps compofe auec grand pei- ne & trauail , vn Liure inritule , Tyrotechnica , feu Cmfm Chymiatricus , lequel il defireroic donner au public,a caufe de IV- lilite qu’vn chacun en peut receijoir. Mais il craint qu autres que luy , ou ceux aufqueis il au- roit donne charge de ce faire , fe voulufTent in- gcrer de riraprimeF,s’il ne luy eftoit pouriieu de nos Lettres necelTaires , qu’il nous a tres- bumblemenc fupplie luy vouloir odlroyer. A ces caufesjdefirantquele fuppliant foinecom- penfe de fes labeurs ,frais mifes, Nous luy auons perniis & oftroy e , permertons & odro- yonsparcesprefentes , d’impiimerou faire im- piimer , vendre 64 diftribuer par tout noflre

Royautnc Ic fufdic Liufc cn tcl charaftcrc Sc langue que bon luy femblera.fans qu^autrcs que edic expofant, ou ayant droia & pouuoir de luy, le puiflent imprimerou faire impiimer, ycndte nedebitet iufquesau terme de neufans, a compterdu iout & datte de rimpreffion du- dicLiure ;& ce fur peine dequinzecensliures d amende, confifcation des exfmplaires,& de tous defpens , doromages & interefts. S i vous

niandonsSia chacundevousendroitfoy.com- mettonsque de noflreprcfent Ptiuilege,&du contenu en iceluy , vous fafllez &fouffiie2 ite- Juy expofant, & les ayant charge & droia de luy .louyr&vfer pleinement&paifibleroent, comraignant a ce faire, fouffiir & obeyr touJ ceux qu il appaniendrapattoutes voyes deues & raifonnables.A Ia charge par ledit expofant exempJaitcs dudit Liureen noftre B.bhotheque , & vn aulte exemplaire es mains de noftre tres-chet & feal le fieut Se- ^guierCheualiet ,Garde des Scaux de France. del^ '®'®JJ'’°®f« pla'lir,npnobftant clameut de Haro ChattreNormande,& leitresacecon.

Kaires. Donne a Paris le 5. iout de Feutiet I an egraceiSjj. & denoftreregne le vingt-cin- quiefme.Et au deftbus eft eferit , De par le Roy ana? Dx Gi VES, & feeW

sugrandfeau en citejaulne. -

S'- '^- '■ " ' ''■ -C- '-Aiiii''»-'

.'.. . : ‘ ,/ j i""'’ ' ' - ^

■:4v.5‘

J~Cei rmhil Pror, et

lenam magnis Q^nierui oiirur !

7>eiL tu)ll-ro nmiat ap i^ne ^ >

(Dieuxl que je fmf redutte a- d^e tuni^eiLeJ' v e^nes ■ •

^ ^ - y^UerJaictJfa^e derjcntem^,

■ "" nourir mes ioideurs]

/^Ina pkm iejUmtne , ardeur qui- menfloAnme ciche totu mes fieurs ■

Emblema

Ke-^^eatatoret Jmt 'EjycheJeiL Jnmo-^

\ yornuL- . Animam

.TJJTIES OLERIS

^QufidoJeiLltLttllecl: . _ Wlrotheus' rerum

TOTIVS

OPERIS

partitio.

E CHTMIA.feuChf mAtrm gcncr/itim 'v eluti compendiario dam fermone pertracta¬ turus , of€r:& f retium M

extpmo\Ji eiui ptdem ?^aturam .partes.

rmeipja.&praapuas aJfeCtiones vniuer- km cmclemmrn. Et pnmh pidem di ems natura , eiufpe cum MijsPhyficx ^ Medmim Sectu comparatione tract ab q- Secundo obieaum huius mis .nempe puri ^tmpuri tn mtxns mturam. oriknem progrejjum ^ ordinem ^ pafcnns tn nnm A

mturalim gemafionc , accretione , nu~

nritimo &conferuationc^tam demam eorrmione, dt!nimittone,refolumne,& al-

'teramne ; d, Jynthefi ad analyfm * iranCiem > hreui orationis filo comfrehen-- ' dam. interea ad analyttcum mtxtoram '■pme(fnmi ah impuro fefaratioms

^iam properam , artis omnes terminos , aui Cbymtca idferutre videntur .

non mnas hreui, qmm vtili expltcattone tradam: ^ario aperiendo mechanicam vcsetdtlium , animalium & minera¬ lium Lithurgiam, & ahfcondttos eorum- dem thefauros , quoad pot erimus, emden- Udemonjl/atione finem hifie rudimentis, (fi renum' primis adambrattomus mpo- rnsmu^o

DE CHIMI^

natura.

CAPVT PRIMVM.

CH Y M I A eft ars ab Alciilimo creata^.

& in natura infti(uta,qu£ corpora na- turaiia muca.,in ea, ex quibus conftant,ie- foluere docet. Refolucndo vero obifecuatio^s nes & experimenta fuppeditat : per qure cau¬ lae , & affedliones corporis naturalis inuc- fiigantur : rerolutir'que tandem illis ^ Sc debi¬ te praeparatis ( poteftatc & vitali robore ) voiuerlos corporis languores auFcrre fatagic. Fundaturque eius natura facultas in icmi- ne&: balfamo vegetabilium , animalium , & mineralium : adeoque manifeitum eftdegiti- mam eius natura cognitionem , pr^paracio“ nern,& adminiftrationem j Chytnicam coii- iftituere artem > & proFeiibres eius Chymia-. tros rede appellari.

N omen habet o/ttp ffd vel , vel arn Tuv ?5y^y , quod fcilicet metalla diira , Bc c terrte vifcenbus efFolTa , fundere primb 6t quare docuerit. Dicitur quoque addito ar- ^^cuio Arabico ./i^Alchymia. Dicitur eciant Ai/

^ Philofophk ?yYotechnic(t

Spagyrica, crr^y, quod eft diuellcrCjSc

kyiif‘iv congregare. Dvcitur 5c ars dcftillato- ria. Dicitur' Pyrotechnia^ quoniam abfcon- dium rerum naturam , ignis adminiculo , maiufeftat,

Emp:rica etiam ; <^uia abfquc obferuatio- nibus i, aut cognitione caularum ab Empiri-' cisdcChllatocibus fuit primo dete^fla,

Terfetii magifier^ f quia abfquc huius co¬ gnitione j qu^e tota in rcfolutionc corporum naturalium confiftit i nullus vnquam ad ve¬ ram caufarum cognitionem perucnirc poteft, licet pro abfolutilUmo Philofopho dr Medi¬ co fefe ia(2:itet.

Et ars feparatotia ,fegregatoria.

Duples eft. Vmuerfalis, & particularis* 'Vniuerralis,q,U2E vno eodemque medio im¬ puritatum morbofarum refolutioncs , corro¬ borationes, confumptiones , mitigationes, pr.rparationcs baifamiabfoluit: hoceft lapi¬ de (St tindfura Philofophali.

Particularis vero , quse vires, adliones, condkioncfqae omnes vniuerfalis Chymia:^ (quoad fieri poteft) imitatur : verfaturque vel in metallorum praeparatione , & dickuc , aut t yel in Medicina

facienda, & tunc necciEcatcm pr^paratio- Xium & compolitionum prCrequicur : quibus cruditates maturantur , irtipura feparantur, corpora foluuntur, colore$ , fapores , odores, iijiides qualitac?? , humani u)!®;

Pars primal Jj

^Xy corriguntur , mitigantur 8c tolluntur^ illaefis viribus , rpotbotutn curatricibusidici- turque Chymiatria.

Qui de eius praftanria& antiq uitate, de- que prtBcipuis Galenicorum Sc Chymico>^ rura differentiis pleniiiis erudiri cupit , turn Libauitim legat, tura compendiario modo Danidem Sennertom , libro cuius titulus eff, Dc thymarutp tum ^rifiettlicis cir Galemcfs conftnftty O" diQeufu: apud quem h^c & alia, multa inucniet ad hanc rem attinentia, No¬ bis vero latis erit differentiam Chymico- rum & Galenicorum remediorum Icuiter proponere , ne ab aliis commemorata fruffra repetere yideamur.

DE VVEQAKIVM

remediorum,, deErimqm cum Chjmicis- colla- tione,

C A P y T II.

Rem EDIOI^VM difftrentiaB cc diuerfis morborum naturis elTentiiique, quas Gra?ci vocant curandi ra*

A iij

^ VhiloJofVuVyrotechnlci

lionibus defumuntur. Sujit alia dietetica ^ OUS& alimentaria vocantur 3 quia proprie^ tates alimentorum imitantur , morbofque folum alimentarios curant. Aliamedicina- lia altiora,& inferiora, ex quibus potentiOT. res dScaciorefqua proprietates educantur.

autem fola & fmccra periculose aftu- muntur , & Tympeomata grauia inducunt , quia vires fpiruuum mechanicorum iupe- xantjnifiprxparatione innoxia reddantur.

Qua ratione ^udVus Qalenus CommtntaYiji ^Uh.%.de'viBusr4none inactttist ait; Medi¬ camentorum purgantium facultatem corpo- «ucn noifrorum naturs contrariam & delete- riam efle. Paracelfus quoque labem & ma¬ lignam iftorum remediorum qualicatero ,ob peccatum, pcEux loco,i Deo fuilTe infiidam, & naturam in calamitofam fortem tranfplan- “tatam non amplius puras eflTentias : fed rudes, tnobiles , & venenatas producere : quae e£fe-

^ausproducupt fuse naturae fimileSjVt pluri¬ mum excedentes, faepe morborum & mortis authores.

Alia funt prorfus venenata, vt Antimo-

nium,Mercurius, Sulphur viuum, Vitriolum,

mineralia fere omnia, HeUeb.prus ,Tirhy-

malus, Colocynthis,Scammoninm , Opium,

' Cicura j quorum vfus in ahquibus morbis grauiflimis neceffarius eft; & tamen fine pr^- paratione nullo modo exhiberi polTunt.

&ca tnim lade & cy doniis nutriuntur. Frutica

Pars prm4» y

©doratis Sc cordialibus pur-gantia medica-^ menta naturx amica redduntur. Impuritates- enim, qu^c firmiore? radices egerunt ,,«011 alimentariis remediis, imo nec purgantibus cedunt :quapropter venenata necedTarioad- uocanda funt. Sed quoniam ab vfu remedio¬ rum venenatorum vix ab^inere poirumus,&:. venenata omnia balfamum habent naturas confentaneum : impij vtique.efremus,,& of- ficij noftri defertores ,nifi feparationi ilre- nuam operam nauaremus , vt ablato veneno, puris & falutaribus balfam.is amicas naturae.

. curationes tuto aggredi poffimus.

Quis ergo pilularum omnium compofi- tionem ,quam venenata iUa.fimplicia ingrc< diuntur , vnquam laudare poteft, vt & Co.» Ijocynthidem , Helleborurn, Turbith , Her- modadlylos, fuccos Ticfiy madorum , Elate- rium, Scammonium , Euphoi^bium, quae tam tnanifefta venena , cruda &■ impura conti¬ nent. Tepe diircnta,ne:is rebus, ad mixtionem non tendentibus, vt Refinis, Gummatis, Se- rapino, Ammoniaco, Galbano permixta, qui^ nifi exigua rpolc excufarentur, eorum exhi- bitiqaes iacpdudum ab sigris repudiatae ob*“ folefcerent. Sacchari & Mellis praslentla faepe noxia eft. Si fpiritnm Mellis acuti^i* mum & venenatum , fi Saccbati abotninabi- les fieculentias ^onCpcxiiTent Arabes , par¬ ciores forte & prudentiores procul dubi® fuifient in prolixa & nimis ^ pia

Philo fophid Tyrotechni(;^-

lum oftentatioiie.

Elediuaria purgantia, vt Diaphcrn. «curbich, Diacydonium, de fucco rofarum, Diaprunum , Diapfylliun;! , confc<^io Ha- mech, Indum maius & minus, miltis nomi¬ nibus accufaucur, quod crudis radicibus, cor¬ ticibus , fru^libus 6c foliis nataram fatigent, ^noniam impuritatum non funt fadss fepara- ^ioners,quod difFcntanearum rerum mi>ttio- snc contaminantur, tardarum adiionoaa ac- '«elcrationes , flatuum dtfcufliones, amaritu¬ dinum ,erofionum, &: acrimoniae mitigatio- tics aliter emendari poffunt, quam adnnxiio- jpe Cafliac, Tamarisadorum, Mann^ , Auifl, Ffflniculi, Cymini, Cinnamomi, Caryophyl- lorum , nucis Mofchat^ ^ Dadyloruro icc. quia tales mixtiones Sc compofitiones non Cunt naturx legibus confentanex , teflante i^ X^^\znoUy.-^M cowpoftt.ftmpl .v)edtc.cap, 15. Is •enim malignas qualitates non tolli aliorum ildmixtioQC j fcd iolum guftum falli exi(li|- tnat.

Sic 'veluti putris AhfinthU tetrd ntedeutts Cum dare conantur yprms oras focula arcum <^.onmgunt mellis dulct^fiauoque liquore , yt puerorum dUs improuida ludificetur tabrorumtenusiintereaperpotet amarum ^hfintbi Utiitm^ deceptaque non capiatur.

J^a^tura^Chymix beneficio, coqacrt iubeta

Pm S

c^adar^aturarc , impura feparai:e,araaritut3i- pes 111 4ulccdincs tranimutarc, erofionum, colorum, Taporumjcnagulationum taedia mi¬ tigare.

In aliis tero rernediis , in quibus manitefte venena non dclitefcuntjadrunt vt plurimum, coagulationes, fapores ^.pdores, caliditates frigiditates, & pfoprktates narcoticae, dia¬ phoreticas , diureticae , deiecioriae , yomitiuj^a refolutoriae : quarum violentos impetus im- predionefque humananatura, fine graui cla¬ de , ferre non poteft. Perfe^iffimarum dein¬ de rerum balfami & expetita proprietates tam denfis corporum carceribuS cootinen- tur, vt fauorem & bencuolentiam , quam natura: debent , patefacere non poflint. Ita¬ que Corallorum, Perlarum , Gemmarum,, Auri & Argenti, reliquorumque mecallorutii vires , dolem fe fruftra in mundanam prouin- ciam venific, &: mortalium fceleftam cemeri- laccm concinenter accurant , quod tantarucQ prasdeftinationum immeKaorcs,ad quas na¬ tura: prouidemia determinabantur, in pere¬ grinos & infames vius tantarum rerum raa- icftacem commutarim.

At Chymiacria vires m ?(li caro ent oram rcdiils cognofeere docct.Sunt enirn plurima fimplicia medicamenta , qua: propter diucr- fas partes , diucrfas vires poffidene ; purgant ^ & aftringuntjVC Rhab. Inficiunt veneno, & ^eacno reliftunc jVt Scorpius U Vipera.

Philo fophU Pyrotechnic^

kfrfciunt,&: refrigerant , vt Acetum. Vndc qu^ftiones hactenus non fatis explicatas fol- uitc Yerbi gratia , Opium frigiSum haftcnus eft cretiitum, quia narcoticum. Atqui ama«- rum eft: amara vero calida. Q^rn nodum facilb foluit Chymicus, dcmo.nftrando virn narcoticam , non tam a frigiditate, quam a fulphure tenui, Sc faie volatili dependere, eandemqueeffe amaram in Opio.

Deinde citb, tuto, Sciucunde Chymia me-? detur. Cito , quia eius medicamenta vim pe¬ netrandi habent ,nec in ventriculo diu roo^ jrantur t fed fuam vim ablutum exerunt, Sc morbos radicitus tollunt: quia nempe mate¬ ria crafla ( quae operationem impediebat ) fe- parata eft, viribus mixti exaltatis. Tuto, quia eius beneficio alienae 8c noxii qualitates tol¬ luntur, purx folum 8c expetitae conferuan- tur, exaltantur & augentur. Imo, arte Chy- mica , ex venenis tuta medicamenta fieri pof- funt. Notiflimanen:ipe eft Mercuri} Sc Atfe- nici venenofitas. Vtrumque tamen ita parari poteft ,vt line periculo intra corpus afTumi poftic. Denique iucundb,quia fublatis impu¬ ritatibus eunda grata reddit.

Porrb folida & dura, qualia funt mineralia, metalla Sc lapides , quae integra a calore no- ftro in aduna reduci nequeunt: hac arte na- turx familiaria Sc vtilia redduntur: adeqvt foluta Sc Chymicc praeparata efficacia fint, vt in lingua ipfa fuas vires exeranc. Etli hoc

Vdfs prlmdl ii

vix pcrfuadcri & Acjus acidu?

\x euidens argumentum fuppeditant, qqa- rum vi5 in morbis grauifliipisu3axima,coca ex metallis, & mineralibus dimanat.

Verum &. antiqui Mwdici ifta non folusib extra, fed intra cerpus exhibebant. Chalyr bem fcilicet ^ Sandaracham ^ Sulpliur seris fqwamam-, xs vftum & fimilia: ficut pa¬ tet ex Diofcorid- Itb.io.cap, ty, & Itb^.cap.^fj. 5}, 54. & QsXtno ydcliinplici,urn medicameme” ruftfCompoJjtioneltb.i.c4p.^6,S^

U. Qms Medicorum hodie (uiii forfan qui eum nunquacn yidk ) fpiritum vitrioU non vfurpat? Icem,rpiritam& flores Sulphuris, fpirittjm quoque Salis ? Quis nefcit quantuna mcdieanienta c Chalybe prasparats^ adyifce- tum obftrpdtiones, cachexiam <Sc alios mor¬ bos tollendos a pluribus Dogmaticis com¬ mendantur? Nitrum prseparatum (qoodfal pruncllx vocant ,& vulgo t:ryflallum, mine¬ rale) hodie in malignis febribus, (&: arden¬ tibus tollendis , ioeliciiTime vfurpari pauci ignorant. Antimonium &: Mercurium , etfl fortiora (int medicamenta, parciufque, quam caetera vTuipanda, redle tamen prxparata , & in morbis conuenienter exhibita 4 ea eflicete qux aliis medicamentis vix praeftari poflant, experientia ipfa teflatur. Et MercuriuSyflrc- de prajparetur ,30 cum iudicio e-xhibeaturj, in hydrope quid poflit , quantum que aliis p.rsu^leac medicam entifi4quine(cit,p9r!qn!

\ % ^Ulofa^hU Tyrotechniu

tum Faciat,^ infinitos fapienttfcjuc artifices, ^ui illum experti Funt conlulat : 3c tutp, cum¬ que maxima hydropicis exhiberi

polTc reFciet.

Jvfep timen cenfurara fubterfugient famo- fa illa remedia, qi3^ ounc per vniuerfam Gal¬ liam, ^ptiufque patne Europae regiones lau¬ dantur ab his. pulpantur ab aliis. Inter qux Antiraonij vitrum producemus, cunp accufa- lionpcsQ mercatur , quia puri ab impuro Fepa- lacionem non recipit : quod refplutipnem debitam 8c digeftionern non fuftineat : quod fufionem yitrificatoriam admific , in orons-re- mediorum prsparationc fugiendam : fpfio- nesenim fpiritualcsreqainmus, non corpo¬ reas. vFruftra quoque purgationes alui per Antimonium obftinate inftituuntur. Altlor ribus muneribus deftinatura id fuit. Sulphu¬ ris flores fublimatidc reiterari innoxi) funt» Impuritates enim pleuriticas, peftilcntcs,pe- ripneumonicastutb 8c fubitb auferre valent; tufles antiquas &aflhmaticosaffe(fius egre¬ gie fubleuarc , ponderum proportionibus commenfuratis , ignis & inflrumentorum idoneorum cihibicionet in hac operatione £aca regunt. Crocus Martis innocuum pia- aecft medicamentum in pluribus affedibus; hic ignis temperamentum , fornacis commo¬ da conftru^io primas tenent. De aquis diu¬ reticis , corrofiuis : tinfturis coraliorum , re- folutioBC gryftalli, dc oleo A^Feoici , Plumbi

Pdfs tj

Sc fimilibos pnuacim agemus-

Sed ve nihil vitra de remedijs dicam ^ iquantatn lutem ^qua^roj in natura: obfcuri» tace inueiliganda Philofbpho adferat Ghy- mUjfacile^ft conhdcracu. Vnde redlc Mc- fuc tn ^Ht^dotarU feBionc oUo ouorum ^ inquit, dppelUntur cauUd.

funem rebujytndntfcfidtieci' detegunt, Vc con-« fidenter dicere aufira , neminem ad peoilifli- tuam rerum naturalium cognitionem perue- flirc po(Ic,qui in Cliymicis operationibus , quibus res naturales artificiose rcfoluunisur, Sc quarum beneficio admirandi rerum con- Xcufus , & diircnius inucniuntur, exercitatus noneft.

In primis vero cos, qui dc mineralibus & metallis fine Chymia: cognitione feribere aliquid teneant , fac piflirac & turpiter errare ncccfieeft. Quare oculatiores Philofophi, Phyfici , Sc magnarum rerum ferutatores Chymiam iam laudare Sc colere occoepe¬ runt. Pfopcerea non abs referiptum puto ab Andrea Libaaio,;^ ptafatione nuncupateriu [h^ fr4 ./£/r^)iw.iw,illum^Medicumnon efle ma¬ gnum , cui Alchymia non fit magna.

Verum in laudem Chymia: hic plura non congeram , fi hoc vnum folum addidero : ni¬ mirum , quod dura veram Chymiam laudo, nullo modo patrocinari volo pfeudochyroi- cis: qui poftquam vnum aut alterum medica¬ mentum vuunque prreparate didicerunc^

j’4 PhilofophU PyrmechmcJe

Eropiricorum morejnefcio quas non polli¬ centur, atque omnes Galenicos alto fuperci- lio defpiciunt : ipfi tamen bonarum artiuni rucleSj&impritnis Medicinae ignari. Nihilo¬ minus nullo alio, quam Hermeticorum Me¬ dicorum nomine, appellari volunt.

Verum vt quae fit genuina illaj & quam laudem mereatur Chymiatcia , videamus zcm ipram aggr-ediamun

IILVSTRISS. PRINGIPIBVS

GEORGIO.

"lVDO VICO, lO ANNI.

ET BERNARDO STVART, POTENTissiMi Principis Lenoxi^ Ducis fratribus geriiianis«

■ ELEBRIS fuit illa apud

tcntij^imos %rutn R eges iu munere ferendo mos ( Fratres llluftriilirni) qui ^ fucceffo- fio quodam confuetudinh ture ad no [Irum hoc [eculum non immerito dimanauit^vt quu htis Magnatum o* Rrincipum promerendi gratiam animus effet^ tjs ad illam^non ni(iper munufculialicuitfs oblationem ^aditus patsf ctret* Hum ego prifci moris amulas

episjTola:

cats pUnemanibMl^^os adire , nec)folui,nec potui. Per fas tamen in hoc haud imitaturus ; aaod illi demerendi fauoris viam tatifmam, munerum pr§hitionem exiftimaret. Ego -vero non opes , nec res comparatudifficiies adfero { nam ^uidilU vohis tam liberali forte pro,, ditis ? ) fedla,bork & ingentj mei munufcu- lum leuiienfe ,quo grata Voluntatis eximio

externo^uejfecimine,profuporeminterioris

animi, fincertque cordis ajfeSlum reprafen- tem. Meum itaque jludium, conatum, men- temque meam,&fi quid amplius offerri pof- Rt, vobis offero, dico,confecro. Et certe ingra¬ tus effem,livos mefummofauoreprofequen- tes, beneficqs innumeris cumulantes, me quo¬ que , nullo meo vt fatear merito palam ku- dibus ornantes , aliquo munere minus dignos reputarem. Quid memorem veftram de me cmceptamfduciam-i Namft verum fit illud, quod vulgo inter Medicos percrebuit di-

fium,plures illos fanare in quo plures confi¬ dunt ‘.profeilo hac faltem nomine (^abfitiOr flantia ) mihi aliquo paBo gloriari de rejli-

EpiSTOLA>

tuu aliquoties njeftra] fanitate concedere¬ tur *, dum vitam , & ft quid caducum vita chartus ejfe fojlit , totum hoc meo confilio gu¬ bernandum commif eritis, Denique tot tan¬ taque vejlrd in me extant promerita yVt vix illa percenfere numerando ^ nedum remune^ ratione explere aliqua poj^im, Nifi forte , qua ve(lra e[{ humanitas ^ retulijje me gra¬ tiam exiflimaueritis , (i memoria tenuero, J^eque enim excident,

Dum memor ipfe mei , dum (piritus hos reget artus.

Accipite igitur antidoronhoc ,quodin ve- flri memoriam, Vejlro nomini in(cribo, M«- nu^ fane hareditario ture vobis folis dehi - tum ,qmm non tantum infortun^ bonis, l U lujirif^imo fratri fuccejfores legitimi , fed etiam ingentium illius virtutum ^mulatores jltenuicenfeamini. Et quum primam huius Philofophia Vyrotechnica partem eius no¬ mini dedicauerim : cui hac fecunda , quam Vobis llluftrifsimi Ducis fratribus, vt conue- nientioribus patronis debebitur ? Vobis ( in-

, epistola:

^tidm ) quihus beneficiorum tot acceptorum memoriadehetur. Interea humillime \>os ro- gOyUe hoc tancjuam remunerationemyfed per¬ petua mea obferuantla pignus y Verfcafere^ naque fronte [qui munera quaque fbi obla¬ ta gratiose deo fculati funt) accipiatis fuf

cipiatiSy meque illis , qui vobis plurimum de- " henty Vofque plurimi faciunt annumeretis ^ qui [um ex animo y

ILLVSTRISSIMI FRATRES,

V eftri humillimus ^ obferuan - tiffimus cultor

VV. D AVissON Vs Scotus Medicinae Do6lor.

»5

PARS SECVNDA.

DE ARTI S OBI ECTOi

hoc efi , confideratione furi ^ impuri , diuerftpjue ea^ rum acceptionibus, tam antei quam pofi feparationem e mixto.

«9

RACr^ATVRVS in hac fecunda farte de artis obiero ^quodtamanufe^ parationem furi ab imfu-* quam fofi in mixto innotefctt: aquum ^ oece ffarium ante om* ni(iduxi,’yt inquiram qmd fit furum, qua origo tquis frogrefjus Iffque ad frimaele* menta^ Secundo ,w quem finem etus abtm-^

i6 PhilofophU Py^otechnick

purofeparatto mflituatur, Pertio fmt gradus ad feparattonem illms. qu£ media ad id peruematur.

Puri autem figmjicatio apud Fhy ficos fu~ tnicur, hei generaliter ^ eft tn omnibus

mixtis ante fepardtionem. St tnhoc fenft6 ^rt^ioieles \ib. i. de generat, ejfe ammx feu fermms proxtmumrecepta^ tulum, [pintam hitalemj pntKipium > atcjue etiam corpus : addit jue e[[e naturam analo •

gamrZ-T^r nimirum

hffAvj cumhoc ipfumfii, quod facit ht fae- sunda fmt femina.

Platonici etiam conflderantes continui^ katemhutUs mundi cum Archetypo ^ depre¬ henderunt mdteriam quandant ^fascundita- te rationum ah anima mundi conci ptarum 'y grauidam , quibus explicarentur ac fiatis temporibus prodirent quacunque tn finum fuperioris natur £ quieto filent to contine^ bantUY,Atqtie ea ratione femtnalemnatu-- tramitanquam feminuni conferudtrtcem ^ propagatricem i ^rtlhteies ^ iheophra- Jius appellarunt : qut O* pr^fanttorem quandam naturam, potentiorihus fignatU' ^ quditatibm ornatam iin ^natura con-

Pars fecunda] ij

'tineri profefsi funt : cju^ mebilent (p* mo-> tneataneam indiuidi4ori4W naturam, fabi/i fpccierum conferu;itiorie,ab intentu tuere^ t-fir. Re6ie igitur xheophraslus 'Attale natu^ r^ fnnciptum appellamt , c^uod ceteris om- nibus elememis luuendi facultatem Juppe^ ditat. Planms Anfloteles ( quid mirum ? p^r^ceptore lupote^fui Platone) facultates ammjt gentratiovi dicatas in corpore quo-^ d tm hubitare dictt , non dubiis externorum elementorum qualitatibus contaminato, fed puro (p* diuino : corporaque inter fe dajferre fubtUttace, puritate, tenuitate, crafsitie, mo^ bilttate , fecundum facultatum gradus conditiones quas pArticipant,

Ferneliut palam fjtetur tn Natura excel^ lentius quidpiam contineri , quam ipfas ele mentorum naturas: maximoque in erro¬ re l>erfart illos , qui omnium adiionum cau^ fii ijs adfcnberent. Sed rerum difficultate perterritus, pofl longa t.edia,in ipfo limine y i ^ef igta adumbrata pojuit i Natu¬ ra, officia , proprietates , sp' conditiones terni huius elementi fe ignorare madefit p^tefeffus i occultas nempe proprietates in hac familta contineri affirmans. Etenim B

ts HilofophU Vyrotechnkx

hte tji tSa N-uara^n qiiaftmtnanx rmn» ramMtdchitffPnUqukus fchala PUtvm- cor>»n trmmfhat. Etr.ift nomimm mm- dh fcb»> ftoctearct , «'W"»

Unc effi ,».»»«« ejjcntkm,^ ntgrn tHu ihildifiplns decantatam.

mriLueqmdea materia bah

famica , defendens eorpni ah tfchara &

yermtb<st,€ontwens infc omnes rerum m- fcriotum ideas, & <\uaftex dtuite penudi-

BrihuensfineuUsrebusfuamtnternamfor-

imm ; PratereaaVlatone inTimxo.ratio

feminana .fiuefemim inckla,an,ma mun- di appeUatut. ^ Paracelfo Bal farnum. Mu- mia,e.lixW,qu<nta eff entia ,quintumele- ^entum,Mat,ria feriata. Mater, a crylial- h„a,hum,d«mradicalt.Mel,[fa,mult,jqu«

alqs nomimbus , qua hic ihferere longum

^ Yocatur etiam ab Piif f ocrate ,\ihto d*C

I' rr’ ^

amiq»» Medicina , Is mmf e

poliquameoruas hjpothefes refudiajjettqul t»l, ditati, humtditat, .frigiditati tnorborum caufas &■ curatienet adfcnbe„ „„t , fubiungit sttdrne iaii A,i,em, riim., fiuamuis ^ra(«( nsmfn htt tffm ftttu».

Pars fecmdal i$

Jfed eitts duntaxat efftBus, proprietas» figna'^ tura, Qu£ ofnniaappeliae amarum ,falfum» acerbum , actdum , dulce ^ Trailoiov. i^on, inquttteflcaUdum ^frigidum , quod habet magnas pote flates: fed amarum ^ acer^ 'hum.Et in I^bro dc carnibus * td diuinurti altqmd effe , omnia audire tinteUi-^^ gere i^^artimaduertere,

^^arttcuUrher 1/ero fumitur pro pngu-i iis puri partibus , exurgentibus i» mixtQ> fofl diffoiutionem y (jjt feparationem. Et iuxtahanc fignijjcationem » varia nomina ipfi affiguntur. Qua tamen omnia reducun¬ tur ad Salem» Sulphur»^ Mercurium, 1?« quibus cum in^itutum fit hoc i» luco tra¬ nare » non alienum ent illorum originem» offiaa» conditioneth»^ naturam hmuev- fim con^derare^

Sedcum illorum naturam partim ah Ele¬ mentis fublunaribus » partim ab athereis^ ^ coele p ibus deducere Ifideantur , Elemen^ ta etiam ip/4»cum habeant exijientiam it materia ^ forma j ha autem cum Jint hafei omnium compoftorum , natura funda¬ menta : non inutile ent iliorum originem , efjentiami& frogrejjim ab ipfis creationis

B H

VhilofofhU Vyrotechnic^ irfCumMf deducere , tam tuxta Veterum j>hilofophoriim,(^tdm retenmn^m.t^ Chy~ micorumediSiaiyt planius ymaerfamre- Yum fabricam dnte oculos habeamus ,

'floc fundamento primo fuppsfito , ">»»- uerfi opificem, ex nulla pr^ tacent e mater ia 9 hinc Machinam njniuerfi condidijje.

SecHndo.ojieodttar, qua fenfu tstelligfri- defiafVcterumde muodicreutiont opinit- nes.

tertio, quid Ifeterum nabinorum,Cdb4- Uflaruni ,<7* prophanorum Phtlofophorum de creationis ordine , principiorum Naturx opiniones yentam contineant , paucis dif- cuiietur.

: 4. Mundi . tum entium omnium

eaufa,q-40 ordine, quove progreffu^fus fue¬ rit in M*ndi creatione i fecundum Iteteres, "Vniuerfi opifex.

5. Ojhndetur ffecies rerum faciendarum in mente diuina dijfojitas , fecundum mo¬ dum CAufefuiffe Platonis ideae, ex fenfu >f-

t€rum>((sr qf*td fint.

6. Agetur de conceptu inuifibilis in¬ formis Hyla s ejjentia ommum receptiua, oius e% nihilo treationc prima , modificarh*

Vavs fecunda. n

idearum ad,^qua*

tiuA\ ynde chaosin corpertum fp* inexten» Jitm , in corporeum ^ extenfum demigrAm uicj e% quo tandem educitur materia elt^ mentorum proxima,

y. Tranabitur de fecunda huiuiTJlyU modificatione , nempe difiw6lione diflribu* thainquatuor ordines pulchritudinis , delicet Memist ^nitnji , Natura, 0* Ma- terijt effentiam.

Cap,^. Erit de Amoris ortu , eiufquem quadruplicis ejjenttx Chao effluxu.

.Cap.9. Erit de Idearum in fuxu per m9rem in quaiuor ordines pulchritudinis- Cap. lo. T raBabit de ,4nima, qua tertid mundi ejf entia nominatur.

Cap. II. Erit de j}>iritu feu communi fr tninario Mundi , tum veterum phtlofopho- rum de eius natura confenfu.

Cap. i%.I>emonUrahitHr, effentiam le informem , fgillo Idearum iam impref» fam Cir adaquatam , fuifje wfmtarum ^tornorum confufam congeriemytum tU“ mentorum elementantium molem indige- fiam inconnexam} quam "^ulgo chofis yscamus i ex quarum diuerffsimo fitu

i2 Hilofo[>hk Vyreiechntci

»trf<u fortniu coypertM exfurgtv.c in AVf. C9»jptcimus.

Cap. 13. ExpUcdhit mdtmam Mandi froximam, (ST quadruplicis e ffentU

ChaOiOrigim,^ progreffuMque eius efjen- tiainexunfdy (<r snmpoxdy tum gradibus tnedin yfqae ad exnnfam 0* corpoream, eius naturaniiqud Ifmuetfa machina mate^ viamyltimam c&mprelundere yidetur, Cap^^. De a£h(^y iribus u4nim£pef, ^intum, ^ qualitatem materiam exten-’ demis y vnie emanant, tum Materia Jtormaytum ytnufque proportio : ex qui- Ius denique feptem elementa corporea , qu£ ntniuerfi machinam ab foluunt.

Cap. 15 De Semimbus ^ eorum yirtu- ^ multiplkatiua in Veget. Ammal. ^ Mtner, tum de PrincipijSy^ Elementis, iZaJore natiuOjEiumido radicalh^um l^tri”

'itibus in genere tranabitur.

Cdp. \6. Demon flrahit ignis naturk, aum lucis , Splendoris, Luminis, ^ Tepe- hrarumejjentiam.

Cap. 17. Aperiet ex prioribus eceukam, Salis, Sulphuris, Mercurp turn Ble-

mentorutn originem.

fdrs fecunddl

I S . Erit de SaU.

€aff.i9- De Sulphure*

Cap. 2.0. De Mercurio.

€4p. 21. De i^neelementAricentrAli Cap. 22. De ,/iiere.

€4p. X). De^quet*

€af.2^. DeTerrd.

C<if,2^. De mixtione ^ mixto ^ qudf p4rap:eH€ ad partem huius operis cantiCum qua^ms hmcUhon imponetur.

Ex quo non tantum doBi^ex Veterum philofophor&m dijjenuentthus vpimomhut "yeritAtem deteBam deprehendent ; tumde^ monfirAthne folida cenfrmatam 5 fed ^ ruiiufcuUs qui fchoUtum limina nufquam fdutaruntt hreuifssmo temporis interuaHo rsrmm naturalium perfeBiffimstm otna^ ^«1« ^ ce^mtionem adapifcentur.litlimus ntenfis ^atio, cenfummatif simos 'Vulgaria

Fhyfica fludiofos , qui multorum annorum jludia in iUo genere impenderunt , longo «s- UruaUot cognmonis perfpicuitate ^ »s4^ gmtu^tm$fupetatunfmt.

14 Vhilofofhits VyroUchnic^

VNIFERSI OPIFI-. cm,ahfque aliqua prajacen- te materia, hanc Machinam ‘ziniuerji cendidijfe,

CAPVT

OMninm Philofophornm qui vnquam

de Natura locuti funt .communis fuic opinio, ex nihilo nihil fieri. Quod tt-aatui- /aftotelcsW.i.f>ij/fe. i*

zuo^vccpU)vZ<nT>i( J'6^»S’iruvni tpvmcjiyid eft,

iianpottp frri.yt tdquod ztgmtur, tot tji qu^non funt olernaHir^mmcle hacoptmone omnes ^ qm ek natura ftripfcrunt ^ confcntiunt. Democritus etiam hanc eandem opinionem coniirroat , d¥. ^ /AH

la mhiloficn^ntquetnrnht’

lumtnttYiri. Sed non mirum, hunc conten- fum, cum ex creauonis ignoratione oi iretur , omnibus Ethnicis Philofophis fuilk com¬ munem. Chriftani tamen aliter fentiunt.IraQ teftantur facrar Utera . Deum ex niWo vm- y^rfam mundi Machinam conftmxiffe , & ex

Pdrf fecunda, ft|

verbo, F I AT, fingulas res in lucem produ- xilFtf. Cuius veritatem contra gentiles Phi- iofophos multis rationibus i fenfu, & ratione da(5lis, luce clariorem reddemus.

Et primo defccndamus in hunc vniuerfumj Mi rocofmi 6c Macrocofmi nomine orna¬ tum , mundum , vt videamus 5c inquiramu^a « quibus principijs, partibus, & elementis conflentur. Primo itaque diftinguendo vnW uerfam mundi machinam in quatuot reruns gradus, nempe in eos qui funtjqui viuunt, qui fentiunt ,& qui intciligunt j quum fub his omnia contineantur : C^srerem quis horum primus extitit.Si elTcjaal non clFe; viuens,auB non viuens ; fenciens, aut non fentiens; intel - ligens,autnGnincelIigens. Non erit intelii- gens, nec viuens, nec fentiens j quum illorum fiiacs de principiis fidem faciant ; cognofeU mus enim patres eorum , vt ita dicam, auos, abauos , Scc. Sic de animantibus , & de plantis , quotum natiuitates , accretiones , dc declinationes vtique innotefeunt. Haud im¬ pari ratione, hoc idetn dicemus dcefie,quum inferiorem rerum ordinem fub aliis obti¬ neant : Et proinde non pofTunt fcEnctipfos producere, multo ergo minus producere reli¬ quos, Reliquum eft igitur prihs cxtitiiTc noa tlFc , non fentirc ,non viucre, & nonintelii- gere. Et tamen fumus, viuimus, fentimus, 8c intclligimus. Sequitur ergo, quod per exter- l^aip aliquam virtutem ^ alioqui ex non

^4 VhihfofhU Vyrotechnic^

rvuiod foioaus ( fi m ioqui liceat ) oumquam a<i eCe pgcucntum fuilTet. lam autem inter s^Te, & noacCe jcft magna «Jirparitas i jmmo iaSniudillantia.Non potuit igiltjf cx noa clfe pra^iticere eilc, aili caufa infinita { d cau- /aemmami vocari poiUt.) fc hasc cil vir¬ eas iOa externa , Deus infinitus 5d glodofuf.

Dcfcendatnus ad ea quae habent fimpicx ^ife .abfquc yita, fenfu» &: intcik(au , imo ad non eCTc vicina,vc mineralia , quae habent vi¬ tam, alia aliis obfcuriorcm , vt planta, quae aliracntum cx terra attrahunt ex aere vi¬ riditatem ingenitam. Animalia habent & ef- fcjSi: vitam viuuniex elementis & plantis. Homo diuinum animal rationis capax , Se fenfus i fcuituc eleqicncis^viuit ex plantis.ira- perat aliis animalibus, ratiocinatur de omni¬ bus. Eccq egregium ordinem, quem abfque autkorc, aut principio, quis vnquam concipe¬ re potcd? Vnde, quxro,haeG gradatio, pro¬ portio, Sc varietas i Vnde difcentia, ynda fubiedlio perura maximarum , & cxtenlarun^ minoribus , Sc debilioribus ? Vnde eft,quod liUquae re^s non habent nifi clTc fcnticns,ali5e inoucns,aIi«dircurreiis,aiia: magis ,alix mi- nhs? An cx fc ipfis hate habere poiTuot^Re-dat igitur vt a potcntioci principio. Et fi a nul¬ lo originem ducetent , non clTcnt optime partita fortiora , 3c excellentiora corpora. Et vnde efict, quod animaha quznon funt nifi volat gutta yna a^ux, aut atomus vna pul-

¥avs fecunid, 3-^

neris terrx, (inc in gradu alciori fupra ipfa^ Ec

vndeeft,quod bomo,ciimomnium anmia- lium debUi^Tiroum conlpiciarur , tur fupra elementa , plantas , & animalia ? Eu. igitur omnium rerum quidam parcitor . m cuius cuftodiaomncs res naturales fiunt, con- r^ruancur , & incrementum accipiunt.

COMMVNIS NOTIO,

^ Phihfof^y ChriJliatJO pro induhita-

'^eritauspofiuone teneri debet y Vmuerfi {fbificerriyex nulla pr.eiatente materUyhan^ machinar» yntuerf: condtdijje , ne am M ateriam primam c«w Pan:- f;el[o Mjyflerium eius m^tgaum ab ^eterm, t;ontra Cbrtfttanee fidei dogmata wpm admittere cogamtir.

zB Thilofophia PyrotichniM

^VO SENSV INTEL-.

mundi creatione opiniones,

GAP V T 1 1.

VVM in immenfi huius orbis delinea¬

tione ic fabrieSj nec iniellcdlus huma¬

nus ,nec ratio vlla in confilium vocata fuc- nintjfccl folus Diuinus Spiritus, cui foli & vnico in rebus fidei aufcukandum elTcaucu- m©, imo ipfo diuino Platone in Tmeco tc- fiante : Hii ( inquit ) Je Dtjs affirmattiur , ttfi neejue necefjanjs , ntepue •vtrijfmilihus ratio- nihts confirmari (tofstnt /fides tamenhabenda efi^ cum k Deorum filijs habita fint. Namque vc Idem im.Jel^epub. dicit : Deusyerbo

*verifsimus. Q^d totum pic eonfonat le¬ gi noftrzr. Articuli namque fidei , maiore ex partc,probari non poflunt.Sed ciun 4 Deo vei Sancis Apoftolis traditi fint , fine dubitatio- Be aliqua i nobis artiplcdtendi funt. Et fi ^t^erfus cq* aliquic adducerentur rationes ^

Vdrs fecmid» '^9

quas foluerc ncfciiemus : non rei ipfi , fc4 nobis caecutientibus adferibendum ciTeCjVt idera PUto;« Phoedro uftatur. Q^circapk- Tima hic obiter, ^ quantum principiis me¬ lioribus videmur confentire , ex vctesnira monumentis ttanflata : non tam vt principia, quam operis quaedam quafi emblema» ap¬ pingam. Qmbus fi non acquicucris , artis totius neccliitati nihil tamen offeccrii.

^riT> VETERVM

Rahinorum,CabalijiArum (S

fro^hitnormn Phdofophorutn de creationis ordine & prin¬ cipiorum natura opiniones writatis contineant.

e A P V T I II.

QVAMVIS Omnipotens yt ei pkcalt mundum creauerit , imo in raomonco ex nulla praejacente matltia^-fed Tolo nutu, illum ,ri libuilTct, ^ tenebris in lucem cdu- xi^c potuctit: dixiC enim fuot omnia*

^6^ Philo PyrotechniciC

Ordo tara'en creationis principiorum &nao turx, antequam natura creata e(rcc,iri mente Diuina defcripcuscrat. Quem ordinem po¬ tius quam ipfum creationis Opus , in fua GC' ncfl expofuifre videtur facer Pliilofophus. Hoc inouit Trifmegiftus in Deum formam fuam mutailc, ac vniuerfa fu- bito rcuelaca, & in lucciii prodeuntia fuiilc refert. Nam nihil aliud eft mundus, quam oc¬ culta: Diuinitatis imago. Quem Vniuerii or¬ tum inteilcxille videtur per Palladem fuam^ c louis cerebro, Vulcani, nempe igne fiue lu¬ minis Diuini ope.cjctradamc Sic Archety¬ pus qui totus lumen , ante vniuerii crea¬ tionem, in ft complicatus Vt libet , (ibi luxit ioli. In mundi vero produc^lione qrafi par¬ turiens fefe aperuit & i:ixplicuit , opufqud fuum in mente, velut in matrice, prius occul* tum, quadam fui extenjftonc mahifcftum fe¬ cit, ac mundum idcalem i adualcrh, ac mate¬ rialem eduxit, & in tam prctclarum ordinem digeflic ; vt fumma iriiis,&: ima fumtnis , citra confufionem intermixta , analogia quadam (imili correrponderent. Re(5te proinde Her¬ mes , id quod inferius cft , fimilc ei quod eft Tuperius afErmauit. Sic mundus eft qnafi opus fabrile in orbem gyratum ; partes 'eius quali cacenre annulijfefc mutuis ampiexibus ftringcnces.in quo natuca feu fpiritus Diui- ni opificis Uter: qui primus aquis inciibuir> sonfufa ui Chaos rerum fetnina dc ,po<»

"^dfs fecunidi

tciitia in ecJoxit, cdofia per con^aatcna

operaciossis sotam, verfansj coti>poBciido »

& refoluendP hsc mfenoiaHermcHcctra- dtat',& vbitjue prxfcns deprebenditasTi At hancNatoram vniuerfaleroprsmab anciilan- tcnD,6c tanquano indruroentum ab eamomm immediate finguU in mundo mtufaiiotdmc

mouentCiqui agnoQciint,a Philofophoruiw

Sc Theologorum mente discedere no» vide¬ buntur i modo illam N aturantcnii hanc N a- turatam concedant. Huins tamen mundi na», turam quandam primaro^elcmcntis ignobi- liocem,crediderun£ Philofbphi ; fed illam» quia obreuce ( ex ignoratione cert* creatio* nw)cognoucrunt3 confuse etiam & tanquam

in Dubccxpbcaruntrvnde mille dubia poite-

ris reliquerunt. De quibus tamen aliquid certi decernere paucis conabimur.

Maturam quandam caljginofamjnformfim, Sc indigeftamcrcatam fuiJfc creditur, quam facra pagina terram inanem »ac vacuamap- pcllativctcres autem PhiIorophi& Poetae im- inenfum illud chaos, cx naturis diucrfis indl- gefte Gompofitum i ex quo natura, fcu abyP- fus aquarum profundarum, pro tertio gradu educebatur i proxima elementorum natura» ex qua fpiritus incacatus , mundi faber , con- fufas rerum naturas ditlinxit. Spirkus enim Dei, qui Diuinicatis fplendor cft,in ipio crea¬ tionis momento fupec aquas , hoc eft fuper

ItumidAfl» opacana aby l£ [Sciero fiuxhaVi^,

'Philo fo^hUpyroiechhicd

iuxapparaic,quac partem emineri- tiorcm, & rublimiorem materia, iiidtu oculi inuafic ^ quadamque circumferentia qiud limbo eam rapfic,auc veluc flammam, qua! ceUrrime fumum proximum accendit ; fic primadies oru efl. Pars autem tenebrarum inferior , lucc vacua , nox remanfit ; fic iri diem Sc nodem diuifac funt tenebra. Duo itaque rerum principia ab initio apparuerunt, Vnum luminofum 6c fpificalc , N acurs pro¬ ximum. Alterum omnino corporeum, &r te- «tbrofuna. Illud vt eflbt principium motus j luminis, Sc caloris. Iftud vero , pritKipium ftuporis, opacitatis, & frigoris. Illud adiunm Sc mafcoleum. Hoc paffiuum,&: fcemini- num. Hifce duobus principiis adiundum fuit & tertium, amor videlicet Deorum an* tiquiflimus a Platone didus , a Diuino fpiri. tunafccnti natura infpiratus.eiufquc inge¬ nio lanquam genius pizpoficus. Primum¬ que eius vinculum apparuit inter Materiam primam cius Formam vniuerfalem, Cce- fum Sc Terram, Lucem, & Tenebras, Porum, Sc Poeniam i copiam, & inopiam , pulchrOm, & deforme. Secundus amoris gradus ex pri¬ ma illa copula ,qnafi parentum amplexu, in elementis apparuit,qu^ fraterno inter fi; ani* mo deuinda iVniuerfura naturse ius optima icatioiiediuifcrunt. Poflremus & tertius gra¬ dus in mixtis abfoluitur, qua: infitis & naturi ^ngcnkis amoris vinculis , in fuLfimiliuna

Pdrs fectihiit.

propagatione, & multiplicatione femncuto Triphecm hunc amoris nexum, tanqu-m nodum magicumjn rebns creatis Diuinus aaiorconfticuic,vt fe quafi per traduces la vniuerfas & lingulas opificij fui partes ex¬ tenderet amor ; (iquidem eft balis vniuerHj, naturas cubus, & inferiorum vinculum.

Et quoniam amoV totus extra fc porrigi- tur , Diuina natura folitudinis impatiens , Sc pulchritudinem fuam in lumine lam creato, tanquam in fpeculo , mirata , in eius exten- lionem cx^rdefems, lumen illud procendi & propagari iuUit. Tunc lumen fpirita igiieo i mente diuina progreirum , & fein gyrum voluens, cospic <5^ m propiores te¬ nebras agere , ilUfque depaUis ac deor- ium centrum veiTus depreffis , illuxit Cccuti^ da dics,^rubftitic fecunda luminis manW 5ue ccElura fecundum j to:am regionen^ aetneream ampledeus. In cuius ruperiori plap tot faces poaca fparf^, & afKx^ funt; fcC hoc fuit firmamentum. In inferiori au¬ tem Icpcem errantia fydera ex ordine hta fuere yt lumine , motu . 5^ influxu fuo , na* tur^ fubucenci , tamquam remores ac fedh icgemdicereut. Tandem ne quid ope. n tanto ,n mente Diurna jampidem exa- ^aco, deficeret i idem Spiritus igneo, & tni- £ante glad-io tenebras condenfatas, vrnbt am " .que ex aduerfo fuperlabentem profii^auir & m centrum abyffi dctriaflc. Sic G

'ii Philofophk Pyrotechnica

mumcrforum Ipat.om l.mini pctmumf*- dutneft; Quod aecemfiuecrluminfenus fere d.cic^. Et tertu cunc d.es cffulfit. Tcnebtz autem, qus totam abyffi faciem m

ptinc.p.ooccupabant,ilucefupetuemeiite

In repionem infimam pet «iduum deptellz, ita condenfatz fuetc ptoptet fpati) angu- ftiam.vt in aqus naturam & molem ingen¬ tem migtaueiint. Qua

liffus . aquam primam materiam conllituit.

Librata in medio aquatum

ex parte ctafliotiabyffi materia in folidum

& opacum tetvz corpus, totiuaopificij cen.

trutn , quafi tenebrarum vallem ac tumu¬ lum celTit. Poftmodum fpiritu impellente aquz a terra facte ad eiuslatera citcumuo- luts recelTerunt,& appaauit arida, vt Vege¬ tabilium , Animalium & Mineralium vits inferuiret. Terta itaque & aqua in viium olobum coierunt. Cuius propter denlita- Ln opacitas fme vmbra abylTi tenebtoli imaeo, totam acris viciniam Soli oppofitam continuo obf.det, & inuoluit : prolequena tis enim locis pari fpaao aduerfa refulget. PrsemilTam autem ordinem &c progrcl-

fum m rerum creatione teftantur non folum

facriE licere , led & prophani Philofophl & Cabaliftx, qui aut Moyfis libros lege- runt autab aliis traditione excepcrunt.Ia- ser quos Hermetem Tcifmegiftum prafc- £araseuiusdo^i:invftl» ,fVS«!«

Pah ptHndd,

tonculecis, mirum cum illis confenfum vi¬ debis.

Principio enim Genefeos Moyfes depin¬ git creationem mundi. Similiter Sc Trifme-» gidus in Pxmandro. Moyfes vidit tenebrajs fuper faciem abylli, & ipiritum Domini qui incubabat aquis. Mere, vidit vmbrarn hor¬ rendam, qus tranhbat in materiam humi- aam, Sc naturam ilfam humidarn mirifice agitatam verbo Dei, Moyfes refert Deum taiuhm dkiffc , & fuerunt omnia fada. Ec Merc,introduxit ac rccognouit verbum Dei lucens,per quod creauic lumen A fabricauic mundum A omnia qus in ipfo continentur; Moyfes diuifit naturam humidam in duas; V nam afeendentem , qu® appellabatur coe¬ lum. Alteram dcfcendencem , quse diceba¬ tur mare. Mere, vidit quafi ex vifceribus: naturs humidx ignem leuem afeendentema quem aSra appellabat. Aerem finnlitet inter squam , Sc ignem fefc infinuantem , quibus aqua dr terra mixt^ fuerunt i qUoufquc: Deus dixit ; tum vnaqu.xquG fuam fedeta alfumplit. Hoc ipfumait 6c Mere. cui con- fonanc vbiquefacra Eloquia,

C^ifnam aucciti fuerit hic Mercurius T rifmegidus, aut quas fides ipfi fit adhiben¬ da, inter Authores celeberrimos vix eontfac. Hoc tantum patet , eum eX sorum numero» quosCabaliftas nominanaus , fui ite. Caba- iiSas tutem tales erant, qui ore cantum, »<5

^6 Philofophk Pyvoiechnk<^

termonibus , ab vno ad alium deriuatam, S& quafi per manus traditam quandam feien- tkm,quam Cabalifticam vocabant, agnof- cebant. Cuius primam authorem abj Ada- mum,alij Molen ftatuebant. Hunc in mon¬ te Sinai, prester leges quinque libris inicri- ptas , ex ipfo Dci ere accepilfe aiebant, curti

es:preabmandato,nerctiptiseamcoiihgna-

MC , fed fepLuaginta tantum rapicncibus,qui ad legis cuftodum eleai erant, ore ac vei- bis communicaret , a quibus fic deinceps ca ad pofteros propagata fuit. Tandem vero poft captiuitatem Babylonicam ab Eldra OeilulTu feptuaginta libris conferipta, quos lUmen legere nemini , nifi fapiencibus ad id munus elea:is,fas erat. Rem vero ita fe habere ex iplius Dci verbis, Efdram hoc modo alloquends, probare conantur ; vt eft Erdi^e 14. ^eueUriJ reueUttts fum fuptr YU- ham^ <2' loqmnm fum Moyf, quando populus mcui ferutebat tn Agyptox O* adduxt eu?nfu-

^er monte Sinat, <2 detinebam eumapud me die- hus multis , Cr cnarraui ei mirabilia multa acendi ei temporumfecreta ,€2 finem , (ST pr<ect*

pt ei, dirent : Hac in palam factes verba, 0- hac /(hfeondes. Eodem in loco ifta Tequuntur, £xadis^o. diebus loquutus eji ^/ilti/?imut di¬ cens. Pnora qua fcripjifti m paUmpone^ve le¬ gant digni atque indigni. Houifimos autem fe-- libros confer uabis eos faptentibuf

pr4 Jasde, populo tuo : in his fnirn eji {Hihj

P^rs fecunda. 37’

isBas , fdpienti/t fens , O" fcnntU^umm, VndeCabalaj huies beneficio, Mofaicsc legis mcduilam akiilimaque Dei fecreta reuelaca fibi dodores illi autumant , ciuf- qucdaplicersi tradant fcientiam. VMam de Bertftth, quam & Cofmologiam yocan£,hoc eft rerum creatarum , naturalium & csle-- ftium, vires explicantem , legis Bibiio- rumque accana , Philofophicis rationibus exponentem. In hae Salomon Rex excei- lallfe creditur. lv|am in facris legitur diipu- tare illum folitum fuilTe i Cedro Libani Vfqucad Hyfibpum, Et cx horum numero videtut fuifiTc hic Trirmegiftus. Alterarj cius feientiam IdATcauAch vocant , quse eR de iiiblimioribus Diuinarum , Angelicarum- que virtutum , ac fabrorum nominum , & fignaculorum contcmplatioaibus qusdatJj quali Symbolica Theologia : in qua lite- ras, numeri, figura: , res & nomina, elc- mentorumque apices ^ ac lineae , puadia ^ accentus ,omniafant profundillimarum re¬ rum, 5c magnorum arcanorum fignificaiL ua. Tales funt hodie Rvabinij talifquc^ exti- tit Picus Mirandulanus. *

Et ad harum duarum imitationem, terda caque prophana valde, quanquam pietatis fpecieinuoliita^ a Paraceifp, Crollio, &eius alTeclis inuenta cft : quam pro fundamento Medicinje , & fub quinta Magi® fpeeie Ipgaum af5cm,anc. ' ^

C ii|

rg 'ThilofophU Fyrotechniea

^ Sed qaalis fic illa Magia, & 3n le&i Me- picina: fundamentum dici polTit , non clt prsefentis negoti) mquiterc. Tantum hoc

cum Marone monere ftatuoo . , ,

CMdus 0 puerufuitte hmejatit 4nitmin hnb<t. Chdftianis proinde Philofophis potius cre¬ dendum cenfeo circa creationem Mundi j & facris literis ^quibus fides potius adhiben¬ da e-ft, quam prophanis authonbus , quie2 ignoratione creationis occafionem mille ec- irorum in P.hilofophia phyfica paffim ptae- jbucrunt.

Sed iam ab analogifmisad rem ipfam pro» pius aededamus.

'QV jE SIT MVNDh

ac omniiitn entium caufa , quo ordine , quove pro^rejju

'vfui Jit in mundi creatione , fecundum ^veteres j 'oniHcr-^ ft opifex.

C A P Y T I Y.

rL A T O N I C jE doarins fundamen-

tam eft cef,nffimam , & ab

Pars fecunda, 39

eius fedlse aiTecIis receptum , omne creatum • obtinere triplicem modum entis , nempt- modum caufas, forma?, Sc participationis,. Inter omnes hos modos nobiliffimus eft elTe caufae, quamuis nihil in Deo eircjfeci reipfum omnia caufare aiebant. Proinde quum Plotinus aiTetit, Deum nihil intclli- gere; nihil aliud dicere videtur , quam fi af¬ ferat, hanc perfetSlionem elTein Deo fecun¬ dum modum formae , hoc eft Deo hoc attri¬ buere fecundum nobiliorem modum.

Triplex hic eqtis modus triplici exemplo oftendetur j folis, elementorum fimplicium^ 8c mixtorum, Soln*Qn eft calidus , fedeau- fat calorem. Ignis vrit , quia eil eius forma. Lignum, per participationem,

Se^ aptiori methodo diftinguerous tripli¬ cem hunc modum entis, per triplicem crea¬ turarum gradum , fecundum Platonicos ; in corporeum, & vifbilem^vt Calum, Elemen¬ ta, Animalia, Vegetabilia, & Mineralia. In inuilibilem,& incorporeum : & non folum incorporeum, fed omnis corporis expertem. Talis eft natura incelligibilis / feu natura Angelica.

Inter hos extremitatum gradus contine^ tur tertius , qui quamuis (it incorporeus, in- uifibiUs,iminortaUsi corporibus tamen mo¬ tum prsftat , 8c huic ofBcio corporalhalU- gatur , & dicitur anima, qu® An-gelicscinfe» cieceft i & tamen corporeo prseferenda,

Q iiii

t^c VhilofophU Pyrotechnic^

Supra hos tres gradus omnis creatura Deum, omnium rernmaothorem 6c caufam, agnofcit , quae in ipfo fonte ens cauHc perhi- _ t>ecur56<: inde immediate ad eifeform^ fluit in natura Angelica , deniq; relucet in amma per naturam Angelicam , de qua participat has tres naturales , nempe Dei , naturae An¬ gelicae, & anim^. Platonici>Peripatetici, & Theologi confirmant primam, nempe Di- uinam, non pofle multiplicari , fed folum & vnum Deum , principium & caufam om¬ nium rerum. Dehacvnicate legantur plursft apud Picum MiranduljmuTn,ry4^4r«r/f 'Vko CSr ente. Hoc reflatur Plato in Timao ^ Sc Ad^o^t\tshb,ii .Met aphy(icofum *. Deum en¬ tis totius efle caufamivbi demonftrarur om¬ ne ens reduci in vnum primum ens. Ve¬ rum 1. Metaphyficonm , piimutn in vno quo¬ que genere eft caufa omnium aliorum en¬ tium , quapropter omnium Deus cft caufa. Secundum autem ipfum Platonem & Ari- ftotelem ,non caufac totum ens Deus,nifi inklligendo Si volendo , propter quod dixit rr. Deum effe primum intel- ligens & primum volens. Et Plato /« Tarrnt^ mde , dixit : Mirabile eB , Deum pviuari cogni- tione. Et iterum in Thtlebo : Omnes fapientes confeatiunty creti Jerr^que regem effe mteliefium \ Quapropter Deus per fuifcienriam , vo¬ luntatem caufac omne ens. Vnde Aucr- rhoes msundJihau ait ^feientiam Dei efle

Par^ fectinim. 41

fecundum contrariam dirpcfitionem fcien- tiarnoftrre. Noftra ctenirri Cor.Pafur a rebus^ fcd Deifcieniiacaufat res. Huiuiinodi au¬ tem Icientja, non eft rpecubcina i Nam^. 7>1fraph.& 5.(/e^«;wj;fpeciilaciua non de ag. bilibus nccfadlibilibus. Erir igiturfacli- na. Sed faciens per feiemiam gerit Hmili- tudinem fat5li : ficut domideator faciens do- nium , habet fin7iHtudinenn domus apud fc Tum 7. 'kltt4^h. domus extra animam , fit i domo in anima. Quapropter fi Deus cft totius entis faifcor per fuam feientiam fadli- uam , qux non poteft efiTe abfque f militudi- ne rei fadiE: Deus habet fimilitudinem re¬ rum faciendarum. Talis autem fimilitudo cft fpeciesrqua: nihil aliud eft, quam rei limilicudojvc hic defpccie loquimur. Deu» igitur per fpecies omnium entium caufas omnia entia. Quod totum Vates Orpheus cccinic in H/mno,curn dixit,

'ZiVf «SJoStTJ? , liVf aLf^Ki(y.D^Oe^

2ilr KiipctK^^ZiVf /U4gtl. ,A’Of A* TWl/TCt TtWKTW, Zivr youdf^ ^ a^(’;etros‘4

2st/> ec^rnj/ Tei/gTUjZsyf \TK%’n ,

7-ivs rmei» muvTm ^ ZiVf aKot.iuA<TV 'zsu^of ,

2iu( frepTisr pi^a 5 liuf Mhtof , j5c/lt enhh»

2ivt ^(cahivf , Zid[ a^pjCf kTrclvTr^y

VOf. . t

r/aWfTctS

sf xfiiifui i.nnyAct.Tv

PhilofophiiS Pjfotechmc^

SIQ lATINE YERTITVr:

tfi D.ettsaUito7iAns^pnmt4Sy Deus 'vUmus ^rinapittm Deus cr medium^ Dtusomma fecit, ^und^msnta Deus terra r/?, cali^ue ctruf :r.

Mas Deus ejl , Deus efi immartaUs quoque Kjw- ph4. ^ _ . ...

JFlamencunBarumy indomiti Deus impetus t^ms, jydix ipfe maris Deus eft^ Sol Lunuque , ef^

CunUorum^Deus eft princeps qui, fulmina totqueti. Hamque tegens cuneos , irs lucem rurf 'ss amatm ^eSore de ftcro profert, mirandaque patrat,

Hsc vetuftiffimus po^ta factis carminU bus mantfankjquce poft ipfam Boetius ceci- mtj, de conjolatione,

Xu cUnUafuperno

Ducis ah exemplo puhhrum.puUherrtmus ipfe^ Mundum mente gerens , fimsltque tn imagi»}£ fg%mans.

©iucs qnoque Auguftintks in Uhro^^.qua-

ffioaumyd^ixit iftasfaifTc Ideas Platonfs. Cui non videtur diConate Aucrthois^u. Met^ cmmeatarioit. & 36. & in z. degeneratione Species ergo rerum faciendarum ^•mente Oiuinacaufant omnia entia.

Sed feiendum eiufraodi fpecies non eue

accidentia, neque Tubftantias, ci^ in P eum

Pars 4S

nulla protfus cadat compofitio ; nam ii, iletdphy/tcorum , dicitur a<5tus puriffimus : Ec Platoni in Farmenialey Deus eftpuimavni- tas. Verum ipfe Deus eft illa fpecies ,qu2 per fuam fimpliccro vnitatem omnia caufat, omnia fouct, omnia repr2eretitat;eftque tan¬ tum multiplex ratione rei reprjeltntatiE,noR ratione repraefentantis , vt fapienter dixis Auerrhois . comment. i.7yleiai)h. immedia- teque Deus eft totius entis cauTa per talem rpeciem. Et vt ait Diuus Dionylius ,iprc Deus &: fua/pecies non eft ens reale, neque intcntionale,neque ens i fed fupra ens inno¬ minabile, incomprehenfibile , fandlum, ter¬ ribile, ab ipfo folo comprehenftbile.

Sed quum omnis dodltina , quae ratione perficitur , fit ex praeexiftente cognitione, vc ait Arift. i- poHef.AitdL tap. i. hoc in Iocq prsccognita quaedam, quafi fundamenta hu¬ ius artis , fupponemus , cx quibus veritas fe- q-uentium ftabilienda erit.

DEFI2^1T10NES. DiriSIONE'S fronmtmfa.

Em efi.quo^hdet ejfenmnt, & eft gentes generaliftimum : nam eft pvmo cognitum:} S* JuPra ft nihil h ah et mente

^4 ThilofophU Fymechnic£

1

^nneifium entis efl m&mentum , in^ ityinficum,f4o res fonitur extm nihiL

Momentum ftimum quo ens ejfe in^. teUigUHYx ^ dicitur ejfentips.

4

'Momentum fecmdum , quo ms exijlert in loco drttm^ore inteUigituri & dicit m txijlemm.

s

Txijiremia ffl frincipium indiuiduificum^ froducens fmguUritatem,

6

^Jfentia efi forma s fiu aUus entis j pt quem ens efi id quod. ef. Vel Ejfentia efi frincipum genericum , j^ecijkum tpoducens vniuerfalitatem. ^7

Trincipumefi» a quodepndet pindpsi^ tunt.

5

■Caufa efi: pincifmm , quod imprtat in^. fluxum ad eJfe caufati.

Entia JuntpereJfentiamyVt Deusiperpar^i ticipationem , vt creatur Caufa alia efi finalis > alia comprehen^ dens media rtd finem.

Pars fecmd£ ^5

Ca(4fa finalis eficaufr^fropter quam me¬ dia ad finem confequendum intenduii^^

Comprehendens media ^fmt caufa mer« m» 'Ut materia ; dr forma externa , vt ef> fidens d* exemplaris,

Cauja interna e ^principium rei e jfmtia- liter eam confimens-,vt materia d* fir¬ ma.

Ii

C4ufa externa efl principium^ quod ipfam efientiam non ingreditur fed extra eam manet.

n

Caufa exemplaris idea efi s fecundum quam ideatum ejl,

theoremata:

I \

?{ihil efi in eJfeUu > quod non fuerit prm in caujd.

X

Nihil efi in finfu , quod mn fuerit pritis in imelle0u>

Comptfithpcm fimpUdtns arste^dit,^

PhilofophU Pyyotechmc£

Pton. I.

fimfliciorcmfa » eo ^mrs^tto j^rior» eo pium facit.

4-

jrimum in vno^mque genere^ sfcaupt, omnium alioriim entium.

„ ^ 5

Vem efi pimum imelligens primu?n volens»

6

hinejt k centro ad circumferentiam pro-* du^a% in centro fimt tndmfMes»

7

^u£ intellecium rnouemformantiC^* per-* fcutnti imelle^fu faperiores funt.

8

efi cAttfa caufi^ef etiam caufa cau-*

fatu

Pron. 2.

Scientia mfira caufatur d rebus , fientm Dei caufat res.

9

Tot Juntcaufe , cpuot modis (pust fio fieri po^- tefi propter quid.

Pron. 3.

nobilior a^us & fonti fio proximm^

iQ&pQtemw-

VdTS fecmdal 4^

zo

Velle & fo[fe mVeoidemfinh

II

Vmii eH caufa cm^anmontnim.

ii

rims e fi eaufafrimamme?)pe»fofirmM in overeo

15

Fofipo fine ponantur emnm mdia sd fi^ nem*

H • . .

Omnis intedeUus^ oferetpiH(*s tncipP ^

■Rne*

^5

Vinis eJ* effieiens fum fiihi mutuo » 'vt

exefcitiumeficuufiu jhnit^ittsi efifictens cnufit findis exeratij i efi fimitas .

\G

Propter matermm mll^ resd dia dif^^ fert.

17

Forma eli aVlus efficientis*

18 ^ ; Nihil Agit vltraiJiresfmfuhfiantUs

T^lhil ab inteHeflu concipi pet(B 9

mn %ndu^ mmm

'Philo fophl^ Vyroteohnicg

20

EjfemU & exiflemia non recifimt

gis aut ifdn-^^.

XI

Vnmemis vnicp^ eUtanum ojjentuz

it

"BffentU froduch 'unmerfditatem , ixi^ ^ ffenfia JInguUrUatem.

EXERCir AflO VR/ECEVEN- tium.

Pofita quacftione propter quid , demonftra-^^ leimpoflibilicatem refolucionis per quatuor Vulgaria caufarum genera.

Src propoficaquaeftiode imagine Socra- tls/qua^fuit fima. Ifta imago fima non fuit propter imaginis materiam , quia propter materiam nulla res ab alia differt, per Theor. 3(J. 4». Neque propter formam, aut figu¬ ram imaginis , quia caufa formalis non facie ipfim Socrati magis, quam Platoni afllmila- ri,peri8 4i. Non propter efficientem, quia forma e(l acf as efficientis, per 17. 4^ Non propter finem hoc acciditj quia finis dc ef¬ ficiens (utit fibi mutuo caufe,perTheorema

Quum ergo Soqratis jmago non fit lima propter vllam iflarunl caaurum , fequitut lefoiutio-

fecunda»

Vefolutionem illius cjuseftionis noiipolTcde-' monftrari,niri per caufam exemplarem.Nam adquseftionem propier qmd (H tmago Socrath fimi : rcfpondccur , quia idea & exemplar So¬ cratis in mente piftoris , quam voluit pidloc in illa imagine exprimere , habebat hniita”*, tem : fuit enim Socrates fimus. Ergo datuc quinta caufa , vt foluatur quasftio proptec

quid. quod probandum fuit.

N une autem , nc quid omittam , quod in¬ genia fublimiurn Philofophorumad hanc ex¬ colendam artem moucre ,aut ad ardcntifli- tiios diuinae (apienti^e amores excitate queatj, addam propofitiones aliquot , ad (ingulo-, riim Capitum vfum neceifarias , more Ma¬ thematico , hoc eftEuclida:'», a Proclo mira demonftrationam neceiUcatc illuftratas in eorum gratiam , qui non argutandi gra-« tia , fed modb vnum vt fapiantj Philofophi® opsram nauant^

50 VhilofophU VyroUchnicdt

PROPOSITIO PRIMA quarti Capitis.

Omnis muhitfido quadanteriHs par¬ ticeps e(l mias»

DEMONSTRATIO.

N Amqucfi nullatenus participaret, nec- tota muUitudo .vnum erit, neque fin- gula eorum ex quibus eft multitudo : fcd erit illorum vnumqufodquc etiam multitudo, & hoc in infinitum i & horurn infinitorum vnumquodqiie erit rurfos multitudo infi¬ nita. Nam fi nullum vlla ex parte vnum participet , nec cotum ipfum , ncc iinguia qu2 in ipfb funt, infinitum ciic omnino & per omne. Quodeumque enim fingulorum accepecis de multis, vel vnum erit, vel non vnutn. Ac fi non vnum, vel mulca, vel nihil. Et fi vnuraquodque cft nihil, & id quod ex ijs ctljcrit mhil. Si vero multa, ex infinities infi¬ nitis vnumquodque eft. Hacc vero impofli- bilia funt, N eque enim ex infinities infinitis entium aliquod cft i infinito enim maius non eft. Quod vero cx omnibus cft , maius eft ^noquoque , aeque ex nihilo componi quip^

^VdYS fecutjia. 5?

Uim poteft. Omnis ergo multitudo qua^ lancenus particeps eft vnius. Quodptobare iufccptuttifuito

PROPOSITIO SECVNDA quarti CapitiSo

Ommsordoah miute incipietis pro- greditarin multitudinem aliquam,, Vnitati confortem. Er omnis or- dinis multitudo in njndm reduci^ ‘tur ynitatem.

demonstratio.

VNitas euim,principij hab/ns rtcionemj piogignit propriam bbi multicudincm, vt probatu fuitjp#»^ proportionem primafn (juartif proind'e Vnl catena, Sc vnus ordo Vnmerfas, ab vnitate habet afccnTumin multitudinem. Nec enim erit ordo, neque catcna,fi vnitas . fuerit tlerilb per fe. Multitudo vero reduci¬ tur rurfus in vnam communem cooidiiiato- luni omnium caufam. Quod enim eft m om¬ ni multitudine iderb, non ab vno eorura,qu^

funt in multitudine, progteirum habuit N am

quod ab vnb ex multis eft , non cLt commune ^ «mnibus, f«d lUius Untum proprietatis pe-

js. PhilofophU VyYotuhnic^ culuieeft. Cara ergo fecmldum vnumquem- que ordinem , (ic quxdam & communio , & cohrerentia, & identitas, ob quam,& haec coordmata dicuntur , & illa alterius ordinis r clarum quod ab vno principio prouenic om* ni ordini, vt fic idem. Eft ergo Vnicasvna ance multicudinera , in vnoquoque ordine , vnam rationem , & feriem , ordinatis in ipfa praebens, tum ad inuicem ,tum etiam.ad to¬ tum. Aliud quidera eft caufa ali), eorum quae fub eadem catena fuuC. Caufam vcrovtvna iit catena , neceffe a^nc omnia cHe , & ab ipfa , omnia coordinata gigni : non vt hoc aliquid vnumquodqueeftjfedvthuiurce or¬ dinis exildens.

PROPOSITIO TERTIA quarti Capitis.

Omne leonum , 'vmtiuum ejl eorum qug ipfum participant y ^ omnis Vnio ^ bdnum : & ip[um bonum , cum ipjo vno liem.

DjEMONSTRATlO.

QVutn bonum fecuatiuum fic entium omnijjm, atque ideo appetibile exiftat

Vars [ecunid. $j

ommbusiferuatiuum autem & contentiuom iingulorum clTentis eft ipforum , ( vno enim fcruantur omnia .) &: di fpcrfip Ungula di- moucc ab cffcntia. Ipfum vero bonum qui¬ bus adfuerit , ea vnum efficit j & continet peE vnionem. At fi v^ium eft con gregati uum, ^ contcntiuum 5 fingula entium perficit per fui pracfentiam; & bonum igiuat^^mnibusvni* tumcffie. Si vero &vnio bonum per fe eft, & bonum vnificum eft fimpli^itcr bonum ^ & fimplicicer vnum idem ,'vhiens fimui dc bonificans entia, Vnde ctismea qusEabipfo bono quodammodo decidunt , etiam vnius priuantur participatione. Et qux vnius ex¬ pertia fiunt , fejuniftione repleta', etiam bono priuantur eodern,modo,Eft ergo,& bonitas, vnio & vnio, bonitas, 6c bonum eft vnurai^C Viwm eft primo bonum.

^4 'PhilofophU Vyretechnici

PROPOSITIO QVARTA quarti Ca|)itis,

OmnefroiuBiuum aherius tius efl natura frqduBi.

demonstratio.

NAm vet praeftantius eft , vel deterius ve! requale. Efto prius arquale. Quo4 vero ab hocprodudum eftjipfum vel poten¬ tiam habet , produ6iiuam alterius alicuius^ vcl fterile exiftic omnino. At fi fterile fitjhoq ipfo deterius cft producente^ & proinde inae¬ quale. Quod fi& ipfum aliorum cft produ- ftiaum , vcl fibi jsquale producit ( & hoc fi- militcr in omnibus , erunt entia omnia aequalia ad inuicem , & nihil erit alio prae- ftantius ) vcl inaequale. Si vero hoc, non iam aequale erit producenti fc: potentiarum enim aequalium eft aqualia facere. Quae vero abhis imparibus prodeunt inaequalia ad in¬ uicem ; fiquidem producens, illi, quod ante fc cft, aequale cft. Si vcro,qu0dpoft ipfuni ©ft , inaequale cft. Non ergo aequale eflTq oportet prodadlurnptpducciiti,

VdYS fecunda. 55

yd deterius,

Irob nec aeterius eti: vuquam producens.

Si enim producens effentiam ptoduflo «i- buit, etiam potentiam fecundum eflcntiam latsitur.Si autem ipfum, produamum ell po. tentiae omnis ei quod eft poft e, c ip um etiam poterit facetetale, quale illud eft. veto hoc, faceret etiam Ic ipfuni potencins. Neque enim impotentia prohibet , quum adfit facilia potentia, qeque etiam prohibet iionvelle.Omnia enim bonum appetunt Ic- cundom naturam. Itaq; fi aliudpotcftpeiie- aiusefScere, etiam fe ipfum perfecerit, an, tequam illud perficiat , quod eft poft iplum. Neque ergo producenti Kquale eft, nec prar- ftantius. Omnino ergo producens priftan- tius eft ptodnai natura , quod probandum fuit,

PROPOSITIO QVINTA quarti Capitis.

Omnia entia ^roueniunt ah Vna cau-^ [a prima.

demonstratio.

AVt enim nullius entium eft caufa’,au£ circulo feiuiitur omniumrerum

D mi

Vhilofof>hia Vyrotechmc^

rum caufae } vel in infinitum eft afcenfus, & alius alia cft caula , 8c nullibi fiftetur eireiuiac prasfijbfiftcntia. Sed fi nullius ciitiumfueric caufii,neque ordo erit fecundorum Bc primo- fum , perficientium. & perferorum, ornan¬ tium & ornatorum, gignentium genito- riftn , agentium & patientiumo Neque crie fcientia vilius entium; Caufarum enim no¬ titia fcieptia: eft opus. Et tunc dicimus nos fcire, cum caulas cognofeimus entium. Si vero circulo circumeunt caufaej e-zdem erune & priores &pofteriores,potentiorcs Sc de¬ biliores. Omne eijim prodocens prac(lan- tius eft natura y^yodM^x^peypyopoJitionetnejuay- Differt autem nihil, per plurajVel per pauciora media , coniungere caulato cau- fam, & facere fub illa. 'Intermediorum enim omnium , quorum eff caufa praeftantior erit , ^ quanto plura media, tanto magis caufa. Si vero in infinitum caularum additio, & aliud ab alio femper , rurfus nullius fcientia erit, infinitorum enim nullius efi cognitio. Igno¬ ratis autemcaufis, neque fequentium fcien¬ tia erit. Si ergo & eaulam entium oportet efle, & dillimffx funt caiifas a caufatis, neque in infinitum eft afcenfus j erit caufa prima entium, a qua veluti a radice , proueniunt fin- gula j alia quidem prope illam exiftentia, alia vero longinquiiis. Omnia ergo entia proue-. siiuBtab vna caufa primajquoddemonftran-

Pttrs fecund^l

PROPOSITIO SEXTA quarti Capjiis.

O mnis caufa knte cau fatum agit ^ poji igfumglwium efi groduUiuum.

DEMONSTRATIO.

QV atcniis enim caufa . perferius eft , Si potentius eo, quod poft ip/um efl, per propopttonemqrtartamquarti.Ei fi hoe ,pluriunQ eft caufajpotedje enim maioris efi-^plura pro¬ ducere , xqualis vero sequalia , & minoris mi" nora.Et qua: in fimilibus maiora poteftpote- tia ,eciam minora poteft. Qua vero minora poteft , non ex necellitate maiora poterit. Si ergo potentior fit caufa , plurium etiam 'pro - du(5tiua eft. Sed enim quaecumque poteft» ipfum caufatum, iila magis poteft. Omne enien i fecundis produeftum , a prioribus & magis caufis producitur magis. Coexiftunt" ergo illi omnia, quascumque illa nata eft pro¬ ducere. Si vero etiam ipfum, caufatum prius producit. Clarum nimirum, quod ance ipfum agit, fecundum ipfius produdiuam atftionem. Omnis ergo caufa, etiam ante caufatum agir,

cum ipfo ,&poft ipfum alia profert, quoi| tiemonftrandum fuit.

p fUlofo^hk Pyroteehniea

PROPOSITIO SEPTIMA ““ quarti Capitis.

Qmne im^drticipahik ^producu afe ipfo parsicipantia omne i par-

' sicipantef fukftdnti^ ^in mparttd- pal^iles exiflentias reducuntur.

DEM ONSTRATIO.

IMparticipabile enim vnitatis habens ra*.

tionem, vtraiipfiusexiftens& non alius, 6c vt feparatuma participantibus progigniu ca qu2E participare pofTunt , (

JiMtum fuit propofittone fecunda ^uaui. ) Vel enim fterile pcrftabit in fe , & nihil ha¬ bebit honorabile; vel dabit aliquid a fe ipfo. Et quod accipit, pariicipauit i & quod da¬ tum eft ,fubhftitpartiapantcr. Omne vero participans alicuius ,fadum abeo d quo par¬ ticeps nc, fecundum cft ab co , quod omnibus fimiliter adeft,& omnia a fe implet. Quod enim in yno eft, in aliis non eft 5 & quod omnibus fimiliter adeft ,vt omnia illuftret, non in vno eft , fed ante omnia. V el enim in , omnibus cft, vel in vno ex omnibus , vel ante

9mQia. Sed q^uod in ,partitUEa

Pays fecunda.

Jn omnia ^rurliis alio indigebit, qood iliud pat cicum vniac:ac non amplius idem partici¬ pabunt omnia, fed hoc quidem ahui ; iUud veio alio, frvnurn partiatur. Si vero in vno ex omnibus, non amplius omnium erit , fed Ynius. Si vero commune etiam ijs qu2 na¬ turam dc facultates alterius participare pof- funt,5<: idem omnibus, erit ance omnia. Hoc vero e(l imparticipabile,quod pcobandu fuit,,

PROPOSITIO OGTAVA quarti Capitis.

Qmnc firticlpans , participato e fi inferius participatum impar--- ticipabili.

DEMONSTRATIO.

PArticipans enim ante part;icipatiQnem imperfe(5lom exiftens, perfet^uns vero participatione fadum , fecundum eft omni¬ no i participato , quatenus perfet^um eft„ participans. Qma enim impetfe(51;um erat, nae participato quod ipfum faeic pcrfedlum , inferius eft , f^ey f>ri^po//, donem quartam ^Udrti^ Participatum vero, , alicuius exiftens , omnium, eb quod omnium eft » ^ ao^

'^0 Vhilofo^hU Pyrotechmc^

alicuius. Rurfus remiiliorcm fortitur exiften^ ffam i hoe enim omnium caufx cognatius ^ illud vero minus cognatum, Pra:cedit ergo amparticipabile, participatis ; hxc vero parti¬ cipantibus. Et vc fummatim dicatur. Illud quidem cft vnum ante multa ; participatum vero in multis, vnum fimul non^vnum. Participans vero omne j non vnum hmul& vnum.

PROPOSITIO NONA quarti Capitis.

Omne impdrticipahileyijua imperti-

^ipabilc tfl ah alia caufa non ftihjlat. Sedipftim^fyinctfiumcfi^ ^ caufa participatorum omniumi atque ita principium omne^ in Vna- quaque ferte ingenitum efl<*,

DEMONSTRATIO^

SI emm imparticipabile , principatum

in propria ferie fortitum eft , & non pro- uenit ab aliis; non enim iam elTet primum, 'Ad hxc, proprietatem hanc,fecundum quam imparticipabile, ab aliq aliquo accipereta

Pan fecunda, '^i

si vero aliis eft deterius, & ab aliis proHeniti non qua imparticipabile eft , hac prouenitj fedquaparticipans. A quibus enim defcen- d!t, hsc eadem participat ; & qua partici- pat , nate non funtpnmb. Q^d vero impar ticipabile eft, id primo eft. Non ergo qua imparticipabile, hac i caufa eft. Nam ft i caufaeflet, participans tiret.non autem im- participabile. Qua vero imparticipabile eft participantium cauia eft, 8c non ipfuin parti¬ cipans alia, quod probandum fuit.

PROPOSITIO DECIMA quarti Capitis,

O mnes fenrs Vniuerfirum^in impdr^ ticifabilem cau/am,^ p^tnapium YcferunttiT^ (^mnta ^eroimparti^ cipabilia , db 'ino dependent om¬ nium principio.

demonstratio,

Ol emm vnaquac^ue feries idem aliquid p»; L^cuur , eft aliquid m vnaquaqtuc priefes, idcncitatis caufa. Vc enim entiae omnia ab omnis fenes ab vno

PVdofhphu Vyrotichnkk

nonem faiindam ^Mrn. Omnes autero im- ImcipabiUs vnkaus in .plom reducuntur.

Lomirnomues .rrnifuntanalogx. Q»a ct-

io.idem aUtjutd, & ipfx patiuntur, ad vnum

Inalopiam.hacinipfum.pfis reditus fit. Ec

la ab vno omnes tirnt .nulla ipfarum pnn-

cipium eft.fed ab illo funt.vt i principio. Qua

vero fingulx funt impatticipabiles , hac piin- cipium fingulx funt.Qiorumdam ergo pr m- Cipiuro cxiftentes.ab omnium P'”;

dent. Omnium enim pruicipium cft, Cuius cmnia participant. Participant autem om¬ nia foliusprimi,aUocum vero non omnia, fed tlidua. Cfeie etiam (imphcliCr primum il- lud eft. Alia vero, ad quendam ordinem lunt prima: fimpUcitet veto non prima, quod de- «aonftratum fuit. , „ , .

CO^^SECTARIAi

I

Po-ms extfd animam, ff ^ animai

2a. Thcor.cii^rti,

* 2.

per fcientiam aut artetn, producet primo in fe fimUttudmem ret faB£ . ante- qUAtnfoTas edat^per Theor, \ i.(^uarti.

Excermm opus fcquitur ir>tn»am nilis-

ncm.porit.Theof.^Mrtu

■ pufa

P4rs fecunda,

mn^s, yt pofleriomm fomites, afi fiunt t perTheor.^, quatit. ,

Omnis If ita prolem fibi penes feipfam prius

Sciimia faaiua mnfotefl ,JJe aifqMtfi. militiidfnertifaSia,p(ri4.qHarti.

ostenditfr, spe.

etes rerum faciendarum in mente Diuina diJ^ofitasfe2 eundum modum caupt,fuif. fe Platonis ideas , fecundum 'veteres quidjint.

C A P V T V.

P X imfm, qmni condat omnem cau-’ «tem.fiueper intelligen-

tiamopcietur, producere primo in feip&tS,

cend* rei ptodu-

«endaci Non fccmae archetypus infe&in

^imo^^nsfojmam *di6cy ceofttuendl.

^4. fhiUfophia VyrotechniM

Sc Kaius foraiinn contemplms.ad erat far¬ ni»™ & modamadificiumconfttmt. PUto-

"icluhc formam, Ideam vocanr & exem- nhr Fuicque hoc dogma celebtc apud om¬ nes Platooicos^ imo forlan vtiliffimum ,to- tiufque Philofophis difficillimum quum ex hoc Angelorum anima:, tum cscleftisnaru.ffi cognitio rota dependeat. Quate pauca.quan- tum compendi) tatio poftmat. ex veterum Philolophotum fontibus haufta pioponam.

Ad Ideatum etgo pctfcaim nem, ih memoriam reuocabimus P a rum illud fundamentum, i nobis m princi¬ pio capitis fuppofitum i nempe omma creata niphcem modum entis obtmcre, caute fci- licet.formE & participationis. Hoc idem de ideis dicendum elTe cenfeo, nempe iii Deo

ipfo ideas efle caute obtinete :in Angelis el-

f, formre: in anima elPe participationis. In Deo, fecundum Platonicos , non lun' quum eius natura fit fimpliciffima ; fed eft

caufaSc principium omnium idearum, quas

primb producit in natura Angelica , houc anertb fcriptum repetitur in oraculis Chal¬ daeorum, & ab Angelicrs anima particeps fit. Sed anima quando conuetti-

fur ad partem intelledyalem & Angelicam, illumiLur intelligcntii radqs do veras rerum formans, que eodem pato ficuc in intelledlu dicebantur tdel.fimili ta ,

l^qne in apima dicnntjj ratio, & nen

Vars fecunda!

Verum ( inquies ) quid Deo exemplari opus fuic, auc mundo inteiligibili ? qui vel maceiiam de nihilo eduxit per potentue fuse aby (Ium inhnicam.. Certe non propter Deum ‘exemplaria (latuit Piato , verum propter in - telledium iioftrum. Cum enim hic naturali¬ ter formas capiat , rationefque vel feparatas intelligat , vel feparando, cum & fuperiora pro fur nscurcC captu , efficiendis inferiori¬ bus aut conferuandis Talteni operam pr^- ilentjidqueperatmulacionem quindam opti¬ mi opificis^a quo proficiTcuntur : ipfurh vero

fummuni bonum, quum longe fupenus in- telledu nbllro ab intelledu capi non polIiCs vnde feqiiitur vt iil^e comnlones rerum at¬ que a niaceria femota: rationes j eius obieiffa fint ad^quata & naturalia. Qn^ quia intel- ledum mouent i formaiit atque perficiuriVj, ideo &intelle61:u nofho fuperiores ^ noc eft in veriore & priilantiore vniuerfi gradu fune Collocata 3 mundo leilicet exemplari atque Sntelligibtli } intellc61u communio (^^are Sc procul a figmentis polies fulgent, ne mens 6c veritatis ladex , & fen futim caftiaatrix ma¬ gis a veritate, quam fenfusipfedidideat. Ete¬ nim, vt dode refeninc Platonici , rriens ilU fublimis primani vehit informe Chaos ex

Deo nata, ad fui principium, ingenito quo¬ dam appetitu, conuertiturteonueifa in Deum radio eiurdera penitus illuftratur. £x cuius fulgore j creandarum rerum rationibus ple-

€6 PhilofdphU Pyrotechnic^

iiifTunOjiUe fuusamor acccnfus , Deo totus inhaeret. Inhaerens denique ad formam pcc- fedlidimi animalis exfurgit , quod a pulchri¬ tudine mundum appellant. Ita nimirum Deus in mente fibi inhxrentc creandarum rerum naturas effingit , pingens modo quo¬ dam fpiritali cun6ta , quae in corporibus hifcc percipimus.

Cctlum Cr tervd! cayn^ofijue Itqutntts , Lucevtemque globum Lun^ ^Tttantdque a(frd j Vn^t hominum pccudumquegtnus , 'vitdque njo- Unium i

Et qua marmoreo fert monffrd fub aquore pontus.

Exilia igitur reflexione mentis in Deum, (S^conuerhone per appetitum , primx rerum idea; in 'rriCntem primam diircminantur : vti per reflexum mentis noftix in inteUedum iliperioremj & ipfx reram quatunacumque notiones producuntur.

Scu tumulum cdpit^vnJe omnes lon^o ordine poJs'it ^duerfus legere GT yententumdif cete yulius.

Qualis vero habitudo mentis primx ad Deum,& ad ipfam mentem primam noftri in- telledus exiftic , talis deinceps rerum qua¬ rumcumque inferiorum,adruperioris ordinis vitam. Vcqiic in hoc mundo materiali om¬ nes omnium materia: in vnara tandem inti- ^araque pateriam confluunt^

Pars fecunda.

Ifi roundo formali , forma; omnes in vnam principem , vehic apicem fummum totius tlieatiijneceirario reducuntur. Omnis enim vita ( icLieFicinp ) prolem fibi ptifis penes feiplam generat^ qium ieoriim: quoque pr^- ftancior parens ,eo & interiorem fibimenpfi generat prolem. Oportet enim prolem eiuf- modi ( quam Orpheus Palladem vocat , tan-’ quam c louis capite natam ) Deo incetiorem-. exiLlerc, quam fic Angelica notio menti Au-

gelicse. Nam in .Angelo quum fit elle aliud, quam inteiiigere, notio quse in ipfo per in- tdle(^us aifbiim, generatur, aliud eft quam Angeli ipfms elfcntia. in Deo contra , ellb 6: mtelligcre vuum funt. Et notio , quam Deus ex intelledlus fui m ipfum tt flexione producUjtanquam fui imaginem viuidiorem, idem cft atque ipfe Deus. In hac autem Dei prole intima, leu mundi lemine vniuerlali,, infunt membrorum omnium femina propria, qurc in rnUndo hoc , prole eius externa, gi¬ gnuntur. Atque hrec eadem elfentia inter fe coeunt, ne Deus fic fubftancia multiplex. Ra¬ tione differunt» ncquicquid th muildofubh- ftit, varietatis ac pulchritudiius expers ciFc videatur. Ec vc prSclarc Marfihus Ficinus dfunonlfrat cie anirnot t^in immcrvulttate^ lUe diutnus radius, prout in fimpHciffiriia Dei vnitace confiftic , fimpicx ell: ptorlus arque vniformis , idcirco & idcim vnicam offerc riiuinooculoj fed ilUm incerim per muile^'

6$ ‘Thilofo^hU Pyrotechnic^

elFendi modos rebus gignendis communica- bilcm. Qiio aurem longius idem i diuina vnicacc reccdic , formam magis multiplicem induit , vti linea a centro produ<51;a, in ipfo eft indiuidua; recedens autem longius, in por¬ tiones plures extenditur. Simpliciorem ra¬ dium capiunt mentes fuperiores : reliquae verb quo magisdeclinant,eb & compolitio- rcm. Fit tamen, vc per illas ipfas ideas pau¬ ciores non pauciora videant animi fublimio- res,quara per plures ideas atque difperfas-; reliqui tenentes inferiorem gradum. Quem¬ admodum fanc peritus Medicus futuras mor¬ bi mutationes ,vno figno,ebque communio¬ re dexteriiis faciliufque percipit , quam impe¬ ritior alter, etiam pluribus lignis hinc mde eoUedis ac minime in vniueufalem ynitatern confluentibus. Quod vero ad modum perti¬ net, quo primum Ideae ab intellerieu fuperiori producuntur} Plotinovifus eft entis veri fcB- ruram vnicatibus velut feminibus rerum ca- rundem parere rationes J ens deinceps ordi¬ ne , numeris maioribus, minonbufque,Gom- poneiis. Nam & Pythagorae nihil eft aliud numeuis,nifi adus feminalium rationum in vnicate regnantium i vnitas vero id ipfum, per quod entium quodlibet vnum denomina- Eur^ qufSque velut reminario,& radice fem- pkerna i rationes, proporiioncfque in vtrara- «|ue partem procedunt infinitae : hic quidem

^jikipUcandojiUic vero dilidendo» v^-

Pars fccunial 6s>

tascft fpecierum fpecies , exemplar idearum omnium, numeros reliquos & particulares rerum rationes in fe complexa, vt probatum fuit pfrpropojftionem primam & quartam quarti ^ Quod autem Idexreucra exiftant , prolixa demonftratione non indiget. Nam vt ra¬ tiones omittam longe pulcherrimas Max» Tyrij Philofophi/erw^or 28. quarum aliae ar¬ gumenta funt a minori deduda,atqne bruto- riim exemplo i Aliae vero a proceiTu prioris ad cognitionem principi) vfque in infini¬ tum. Poftrema tandem ab adionum huma¬ narum in fomnis jadufque reminifeendi fi- militudine. Brutorum autem exempla quam plurima habemus. Nonne animalia com- milFa in coitu, dum phantafiam habent, in talis aut talis eiufdemfpeciei forma occupa¬ bam, nonne fcetum huic phantafia confor¬ mem edum? Sic lacobo Patriarchae euenita dum in coitu ouium & caprarum, humum virgulis variegatis coloribus flcrnercc , v£ hoc pado ouium & caprarum phantafia obicdis peregrinis occupata , conformem phantafiac obiedo. coloratum foetum impri¬ meret ,vt eucnit. Et quamuis hoc Deiipfiiis mandato & voluntate fadum fuerit, non de¬ finit tamen habere propriam in natura ratio¬ nem. Vt videmus cx iumentis,quxcurn equis Eupponuntur,vt pullos edant ad alicuius equi generofi formam i in congrelTu folent alium generofum equum afpedui obijeeire , ve

'ijo VhilofophU VyYotfchnlc^

phantafia obiedi idea occupata , ipCam reti- jieat Foetuique impertiat. N onne etiam in ra¬ tionabilibus fimile quid deprehenditur? Gra-

uidai enim per fuhitam fpiiituum agicatio- iiem recipiunt obiedta rerum cxternarumj& fcetui imprimunt. Vnde fit vt foetus obic6bi fipecie lignatos in lucem prodire deprehen¬ damus. Sic nati quam plurimi floris aut alte¬ rius rei notam in corpore gerunt, fi flos auc quid fimile macci rubito,eique nr>n cogitan¬ ti occurrerit auc proieeflus fuerichn fpirituum enim fubita agitatione imprimitur rerum idea. Sic ali j rruris , ali) ran|e, in eadem ipfla corporis parce, quam in matre tetigerit, cir¬ cumferunt. Immp quod magis e{l,eaanni terripeflace qua. flores auc frudtus atque ger¬ mina repullulare folenc , eodem tempore iplis in locis notx illae membris impadte efllo- refeere folent. Miror etiapa in grauidis , qua¬ rum ita cfl efficax imaginatio ,vt quotum vel fiotror,vel appetitus vehemens fuerit, ho¬ rum idea immutatus rpiricus,& qualitates, ^ corpus fiepe transformet. Vc infixa idea vulneris , circa eundem locum in puero vila fit confpicuam vulneris fpecicm reliquille. Sed maxime id admirandum ( fi fas lamtn eli credere , & vt rumor de FratribusRoleae cru¬ cis peccrebint) multos per folam imaginatio¬ nem (vc feribie Cxlius ) animam a corpori¬ bus in ecftafin abduxifle. Imo ipfx idex cem- ^eftatum anni 6^ rerum ohieiSarpma quod

' Pars fecundal ji

maius eft , in cadaueribus remanent, 5«: agere cum reminifcentia videntur. Ita in cadauere vulnerati , ii caedis autbor adfiftat paululum, cur denuo fanguis erumpat in homine vel ante aliquot dies interempto. Nimirum etli recclTeric forma princeps , manet tamen ad • tempus rerum praeteritarum & rationum omnium quae fuerunt inanima plenus fpiri- tus, qui fub ipfam caedem per charaderem hoftiUsfpicicuSjquum eius figuram fibi forti¬ ter expreflilTet : fitTanc vt eodem denuo oc¬ currente» per illud imprefTum & adhuc re¬ cens veftigium moueacur , eaque impulfo concitetur & fanguis , donec per vulnus erumpat. Eadem penitus ratione dum flo- rent vites, repleto tunc paffim fpiritibusac-- re,per motus communem impulfum pro¬ pagationem in cellis vina turbantur , licet a tribus,quatuor pluribufve annis exprelfa. Sic

aprugna aucceruinafalita, quapauis alias te¬ nerrima, eo tempore quo amoris ceftro per¬ celluntur eius fpeciei animalia , ita illorum caro ( quamuis optime condita & flrifliflimo obferata ) tam dura & foetens euadit , vt nul¬ lus ipfam comedere tentauerit. Similitec in plantis excifis & quafi mortuis, in locuftis,ra- cemis,fohjs,immo in gummatis,refiniseiur- modi , & ( quod magis ) in ipfis cineribus,^ quibus quamuis reccilerit forma princeps, manet tamen longo tempore ratio.nnn? om¬ nium q,u2 fuerant in animo plenus fpirituSg

■ ‘ - E iiij

7 ^ P hiiof Fy roUchnicA

ipfumque aliquando artificiosi prodit 3 norj corporeitate vllaj neque tangibili qualitate^ fed fuperficiali quodam modo noftris fefe OGuIis prodit : non fecus ac imagines in fpe- culonobis apparent ex oppofitione alicuius • corporis, dummodo in corpus aliquod luci¬ dum incidat eiuTmodi fpiritus fixus & per¬ manens, ficut in glacie aut aere peliucido.Si- cutin fa:ce terebintbino? abietis 3c fimiliuin oftenduntur idola 8c fimulachra eaium re¬ rum, quarum antea infignia gerebant.

Harum rerum veritas tribas hiftoriis con¬ firmatur. Vna, quas fuit Poloni i Querceta- 110 in Philofopbia fua Hermetica memora¬ ri. Is nempe varias habebat phialas, her- metico figillo claufas, in quibus fingulis pras* paratum habebat puluerem , in quo latebant eiufmodi fpiritus rpccifici multorum fimpli- cium. Qui , quoties volebat , admoto blando calore ignis aut lychni idola fiue fimulachra fimplicium fiue fiorum ili ico fpeiflaniibus apparebant ; euanefcente autem calore eua- nefeebant. Ita vt fi quis rofam autcalendu- lam quocumque anni tempore defideraret, ftatim admoto fuaui calore apparebat , prout vas deftinato flore ornabatur, limilitcr remo¬ to calore peribat. *

Non abfimiliseft illa eiufdem Querceta- m de vrcicarura lixiuio. Is enim dumvfiim lixiuij vrticarum pro D. deBeauUeu Confilia- tio Regio praeferiberet, qui quidem quum

Pdts fecunda, 7|

ianitatis recuperanda ftudionflimus fuilTet*, yc remedium illud experiretur, cx calcinatis redtcjhocejft in albiffimum cinerem redadis vrciciSjlixiuium inampliffirno yafe terraceo jficri curauit : & vt fortior euaderet longiori mora brumalis nodlis, vt fit , vafculum extra feneftram fub dio locauic. Vbi iniempefta nodle, quum omnia fortillimo gelu concreta fuifTenc, lixiuium totum congelatum crafti- no die inuentum eft.Sed quod maxime mi- landum-fuit , mille vrticarum fpeciesin lixi- uio congelato conlpiciebantur ,non corpo- reOjfed incorporeo more apparentes. Sedil- lico calore accedente & concretum glaciei corpus dllfoluente delitefcebant formae , vt in priori exemplo.

Tertia autem hiftoria proprijsmeae expe¬ rientis laboribus, primo innotuit, tum quin¬ gentorum & vitra proborum & fide digno^ rum hominum ceftimonijs, qui aut apud me vafculum videruf,autle6lionibus meis ( tunc quum iftam operationem perficiebam ) afli- fiebant, confirmabitur. Res aut^m eft de abietum formis ,qu3E tam aperte in terebin¬ thina apparent per retortam vitream, vt dixe¬ ris non exiftere eiufmodi piduras abfquepi- doris arte, quum tamen propter anguftiam vafis nullo penicillo ibi depingi poflint. Tam egregie apparent circa vafis parietes 40. auc 50. diftinds forms abietum, vt eoiore viri¬ di a fubflauefcenti, pineis racemis jfolijs co-

f 4 TUlofof)hU Pyvotechnicd

tantis &: cyperiilatis, imo radicibus fub terra apparentibui & in interuallo truncorum ia terrae fuperflcic miilc arbuftulis, in diuerfo gramine interie(5lis , fyluam ipfam potius abietum , quam nudas abicturn formas dixe¬ ris. Ha* form^ non euanefeunt, vt aliae prius nocataEjfed perpetuo caedem manent, nifi fra- ^to vafoj Seper confequens materia difgre-

fata & interrupta , fecus cucniat.. Vas hoc ifcc formis ornatum , ad mille annos feruari |)otcft,& (citra iadaniiam dixerim ) inter maxima naturar & artis fecretarecenferi pofo fe crediderim.

Animaduertendum eft formas iftas non erumpere, quoufque materia fuerit debite praeparata , hoc eft quoufque materia fuerit pellucida dc rarefada , fuacque denfitate ma¬ teri® exuta, & fimiliter coagulata i fluiditate caloris externi, qui malTam opacam redde- l)at. Tunc enim demulcendo fuauitcr rctor- Cam,vbi eft inclufa materia , tidebis illico ingentem erumpere ftrepitum, cum Yariis fif- furiSjpcr totam ciccurafcrcntiam vafts appa¬ rentibus. Sed ea proportione 5c modulo, vt £{rar« illae abietum formas tndique prae fo feranti tanta clegantia,vt raagn® filTurae trum cos , minores racemos , minimae folia 6c fru- ^us repraefentent. Solida autem materia oc¬ cupat interftitium , quod pro aere aeflima- tur.

Et hoc cft quod voluit Democtitus, Em:

Pars fecunid'. y}

pedocles, immo & omnes Platonici, innuen¬ tes naturalium rerum imagines non folum fuilfe radiales & fpiritalcSjfcd etiam mate- fialcs, quales per poros corporis effluentes confpiciuntur, fetuantefquc ad certum fpa- cium,non folum corporis qualitatem, fed etiam figuram, & clam agentes in fpirituiH propinqui hominis & imaginationem ,pr2- cipue debilem & conformem. Eiufmodi ra¬ diales imagines i» Timeto, SophiHa, dr fhh. Plato vndique tetigit, lalcfquc dixit fuif- fe,qus minus exilem habebant effentiam ,vt non aliter palam oftentate fe oculis poffint, quam in corporibus fpccularibus «qualiter ftabilies , redintegratae, illuftratae , pnffinam vim quandam , modumque formre, vnde pro- ceffere , recipiunt. Opus eft denfuate, ne in¬ fluens apparitio fubito transfluat. Leuitatc, ncob insqualitatem pereat imago. NitorCj, vtconfpicua fit imago.

Sed in his haec erunt animaduertenda,qub4 aliter intclledlus , ac intelUiffuales animae * aliter rationales, aliter vero res corporeae vi¬ taeque corporibus addidi ae, fuas ideas his infe¬ rioribus communicant. Inferiora enim ideis proxima funt quafi propagines idearum , 6C quo magis ab illis recedunt, eo funt magis degeneres. Tandem vero corporibus illapfic imagines dumtaxat, nullam idearum naturatn habent , fcd illas fpeculari «^uada^ dine referunt.

f i fhilofophi^ Vyfotechmc}

Patet itaque caufis particularibus idea^ quafdam communiores femper aflifterc , ceu pomeriorum fomites jVcpote indiuiduis nu¬ mero infinitis communem fpeciem , cui cum ^pcciebus^vnitis capteris, affigat v.lterius qux- danii genetica forma, donecper communiffi- mam vniuerlalis ordo trahatur vfque ad ens, quod entia cundtatranfcendit. In quem, ve» luc fjgur^rurn omnium angulum commu- siiiHmum, vel angulorum omnium caput ( ^ ipfefe Chrifius nominat ) difperfa qualibet, per intermedios & fimpliciores ordines, in Vnkatem refluant, vnde fluxerunt. Sed quid Jh^reosNonne diuinar iicer^ docent, Deum quodammodo exemplaribus vfum fuilTe ad vniuerfi fabricam? vt dodte Ithrode mandi opi^- ^rt^^demonftrat ludasus Philo. Qpibus atte¬ ratur illud Moiaicum j In die quo fectt Domi-^ nus coelum , & terram , omne 'virgultum agri antequam oriretur in terra ; omnemque herbam rf- gionis prittfquam germinaret : illudquc Re^is Pfalmographi i Informem foetum meum vtde- runt tuiocnlfiZT in libro tuo amnia membra mea fit-iptaerant^quaper dies formata funt.Q^ramm fiic quarfo librum intelligat quirquam,nifi forte mundum intelligibilcm flue Archety¬ pum, atque intellcdum communem? Quem quidem intelledum communem Plato Deo, inferiorem ponit i Chrifliani autem Dei Fi¬ lium, intclledlu quouis fupcriorem&: Patri qosequalem,.

Pars fecmda. 77

Nunc vero pro concIufioneilIu4 4emum fumas veluti ratum} quod vti particularium fferum vultus, & idesc in illis communioribus continentur; iu Scianimi noftii imagines inferiores, fupcriore idea altera funt compre- benfae. Quare illud Platonicorum redc bac jratione defendi poffic , feire noftrum clTc quandam reminilccnci^ fpeciem } cum exci¬ tetur rado,partim ab intelle^^tUjparcknifen- fibilibus fimulachriSo

DEf^T^ITlONES, DIVISIONES

Bjf entia eUeJfenuans.t^ elfentiata.Effeti^ tians rem perfeit d* abluat ; effentiata h$l aliud ecquam forma in materia, Pron.i.

Ejjentia rei dupliciter confideratur , "Vf ^4- hns effe extra inteUeSium j ^ in rerum natura,^ dicitur aElus entis realis ac ecquod re ipfa efl in naturdietiam nuUo in-' telleElu con fiderant e ^ ynde effent ia extra intelleElum appellatur ; ^el 1/t tnteUeilm ^hijcitur per fpecieminteUigMem,

Pron. 2.

Ejjentia pr9dH€it ymuerjalitasfm 5««»*

7 8 PhilofbphU Pyrotechnic£

Aam il^nde ymucrfaltras rei dicitur fluxus (JJentix.

Pron. 5.

sicut ejjentid facit *Vf res Jityniuerfalist qux multis tnhui pofsit : tta exi/lentUiqux efl vltimus effendi modus > quo res efl extra fuas caufas , facit yt res fit fmguUris , ^ talis t cuius efjentiam yel digito monjirare fofsis.

Pron. 4.

Entia conflderantur , quatenus confiituunt principia quatenus habent fuas modift- tationes.

Principia entis funt, ejfcntia^esif entia y &* ^itraHo. Modificatio feu modus entis , eft qili ab eiusprincipiis fluit, eftque vel piimus , vcl ortus. Prunus in tres diuiditur , in vtium^-ve- Tum y & bonum , proximeque ab clfentia entis fluunt : eaque non re,iedi ratione duntaxat ab ipfo ente differunt. Octus qui a primo pfd- manac, vel efl vnitus.vel diuilus.Vnitus qua- tuor complo<ff ituc j ordinem , numerum , 'perfe - Bionem y pulchritudinem cum ente reci-

ptocantur citra diftindionem : Omne eninl ens vt ens, efl /num, verum, bonum : ita ordi¬ natum, numeratum, perfedtum, & pulchrum eft.Diuirusdicicur,quiadiuidic ens,&: dicitur entis differentia. Talis cft abilui & potentia y §^pltt}{ai g ^ aceidensy.

Pars fccmial 79

^niuerfaliter CT JioguUriter,

Ordo autem illorum entium veri, boni,’ vnius , aliter in Deo, aliter in his quae poft Dcmnfant jconljdcratuti omnia eniraquas fune poft Deum, habent caufam (fficientem^ txtmpUtcmO' jiriAltm. Abipfo,per ip(um&: ad ipfum funt nempe omnia. Confiderando res,vt i Deo , quafi efficientej conftituuntur, dicuntur entia, quia clFe participant. $i vc cxamplari fuo , quod Vocamus ideam , facun- diirn quod illas condidit Deus , quadrant , & rcfpondcnt, verq dicuntur ; vera enino AchiI-> lis imago dicitur , qua: vero Achilli confor¬ matur. Siad eura,tanquam finem, bonae di¬ cuntur. Si vero vnaquxque res fecundum fe abTolute accipiatur , vna cognominatur.

1. InVeo confiderantur,frimOyytplemf-

fitnaentitas itndimdu^t Imitas >jQlidifsima yeritas yl>t bcatifsima bonitas , qualis efl illa 7S7«p77)f quaternio , quam iurabat Vytha^oYAs, •

2. Vnixds edmoius entis , a quo ens de¬ nominatur vnum-

Vel eji principium multitudinis , vel e^ Jpecierum ^ecies , exemplar idearum om- mummumeros reliquos particulares re¬ rum rationes in fe complexa,

Vnum edyquod infe indiuifum efl, Vnume^itranfcendentale innuUoefl

Sd Philo fophiaPyrotechnic^

^r^dicamento,^ cum ente conuertitur. E Ji numerale ittdsm. Et fic efl in pradicamento quantitatis. Et non e ji numerus tfed nume¬ ri principium, Indiut duale t ty* eftfingula- rium^yt iQamisJacobi-y ^ bocahexijien- ita fluit. Formale , ^ hoc competit ejjen' tU ^qu4 communis eji. P^muerfalejquatenus non contraFlum d flngularihus.

Vnum aliud e^l continuitate, aliud per

aggregationem.

Pron.^.

sicut ekiflentta proportionataefl ejjen’» ti(S , ita duratio exiFlentia. Nam ficut exi- flentia prdfupponit ejjentiam , ita duratio exijlenttam.

4. Veritas efl cognatio flue con formitas , ^ congruentia ret cumintelleFiu.

Vel yeritas » efl modus entis vefjpeFliuus, per quem ens congruit cum inteileClu crea¬ toris , ^ creatura : ideo que intelligihile , hoc tale, yt concipi pofsit.

5. Conceptus autem eji af similatio eius quod concipitur.

Conceptus efl ,yel archetypus, yel e£ly-

pHS.

^rchetypHscfl proprietas Dei, qua Deus feipfuni

Vm fecunddJ

p if>pm rtouit , atque amnta extvafe, idque f>er ejfentiam-,^ hicefl reflexus ^ reCius.

Reflexus eji , quo Deus fe tpfum prml ^ per fe intime y tanquam fumme Iferum bonum iCognofcit,

DireSiuSy quo Deus omnia alia a fe^in ef- f entia , Itelut exemplari , fleculo rerum extra fe femcl (<r fimul dtftin^e cognofcit, ^am fe cognofcendo ‘)ft caufam , cognpfcit quicquid ab ipfo efl ,1/el cfje t helnon effe ^otefl. ■

Conceptus e6iy pus efl , quo creaturae feliigentesahquid concipiunt hic cadit

yeltu Angelos ylfelin homines.

Conceptus AngeUcus efl et circularis^ in quO Angelus (eipfum Cognofcit rc'- ilus , quocenctptt alta y puta creatorem» Itet creaturas.

Conceptus humanus efl yely erus, qui re^ prafentat rem extra inielle^iumi yet faU fus,cui nihiln fpondetin re , ytfi Angelum fub Ipecie fluuij , Deum fuh ^ecte hominis cani,

6. Bonitas efl modus entU rejpe^iiuuf , per^ quem ens congruit cum voluntate creato^ rts 0*creaturxiideoque appetibile efl.

84 VhilofoffhU Pyrotechmc^

iiuino , ^ yirfualiur \n ommpoten-^ iia dimna : qualis eB homo fcparatus a Pe¬ tro ^ Ioanney0* alijs indiuiduis,

InpYddicando efl natura communis, qu£ de multis pvddtcari poteil iVt natura co»»'- munis [ignata per yoc'tm Homoj^«^ de Petro lacobo pradtcari pote^.

.17. idea e{l exemplum aternum ^ immu¬ tabile eorum » quA fecundum naturam fiunt , 18. singulare eft , quod pradttum eff condi- tionshusindtuiduanttbus fiue fingulantaus. Ha autem funt hoc,aliqyid,htc, nunc, .1^ . Totum efl, cuim nuUa pars abejl eorum, ex quibus natura totum nominatur.

10. fars efl quA diuifa ei qua ad totum refertur.

11. Infinitum efl , quod menfura a nobis menfurari nequit.

11. Finitum edi quod certa menfura noflro captui accommodata definitum € fi. x3. Menfura efl tHud , quo menfuratur , id efl,cognofcitur quantitas rei : ^esimolxs l/el yirtutis.

2,4. Subie£lum ed\ cui accidens Jeu adiun*

iium inharet.

a.5. Principim efl a quo

Pars fecunda* tj

fUtum : ^ efiumcffendit tum eognofan^ di.

Elp»di funt incomplex^i (JmU funt res eXifientes extra mefitem tUffentiamque rei condttuunt : funtque caufa fimul fuh^iat}’^ tU & accidentium propriorum Mate- ria f$r Forma.

Ce^nitiomstqua noflra cognitioni infer» uiunt duntaxat*

i6. Materia eH ejfentiale fuhieFiiuum naturalium rerum principium.

Materia >otf efi ex qua , alU in qua, ter., tia circa quam* Ex qua e ft td,ex quo ali-, quidft eo paBo "Vf infit. Inquaefl,fubie- Bum refpeBu cuiufcumque forma. Circa quam , id circa quod aBio aliqua , aut ope-^ ratio yerfatur.

Materia ex qua,eft permanens, yel tran^^ flens.

SuhieBum appellamus, materiam in qttii ohieBum, materiam circa quam.

%y. Forma eB ratio quiddttatis,hoc efl id a quo primo res habet /pedem ^ qmddita- tem. Varia habet nomina, i. dicitur fpedes.z .. aBus.^. dicitur perfrBio.^. terminus, qui£ materiam terminat* 5, exemplar. Er fic

VhilofophU Vjrotechmci^ camr ah z. PhyTicorum ,cap. dc caufis.

lorma alia eQ naturalis ^ alia atttficiofa^ alia eftMetaphyftcdt alia phy fica.

Forma inquoltbet indiuiduo triplex ',ge^ pericaiffiecificaj indiuiduifica. Generica ^fl.per quam plato hahet quod fit animal » fton Plato. Specifca» per quam homo , non heflia. Indiuiduifica , qud PlatonettM eji, Ejjentiaeius eJl generica ^jpecifica.Exf (fentiayerc indiuiduifica.

THEOREM. et PRON.

j. Bffentia tot modis dicitur, quot ens.

Z. Elfentia poteil ejfe ahjque exiflentU » fed non contra.

3. Modus exijientijt [equitur modum ef fentU.

4. Modus pradicandi [equitur modum ef¬ findi.

.ASiusfunt fiuppofiitorum.

6. Quicquid difiedit ab ynitate tranfcen- ientali , difiodtt vel ad infinitum ad

f ars fecunda. Sy

y, sicut res conjeruare ftudent fuum ejjct itd ymtarem.

8. Omne dependens pofierim efi e» 4 qUQ dependet.

^hfolutmptiusedre^eCliuo.. lo. Vnius entis vntca eii tantum exilien*

. ...

U. Vnume/l menfuramultitudtms.

12. Ft ynumquodcjueeByitalferumeB.

13. ^odnon habet flatum ^ Permd- nenti m , yeritatern infe nuUam habet.

14. Quodyeritatem tn fe non habet , «0» €§} Iterum.

je Quod yerum non eH , non ens ejt.

16. sicut homo rebus effentiam dare «0»

potefl,itanecyeritatem.

17. Veritas eflfempiterna immohUs,

18. Es^yero non nifiyerum,^ e contra.

Pron.

Veritas in Viuino intelleSiusfl archetypa^ in rebus naturfilibut e^ypayhoc ej} 'vm^ hatilis efl :in artifcialibus re^eclu huma¬ ni inte/leSius e fi archetypa : tnartefa^ts

19

^0

8S VhilofophU Vyrotechnicdt

inejfeiin petuntMi tf^habit» ^ operari.

21 . Vnum , yerum , boni*.m , cum ente fo»- stmttnmr.

22. N(tQa yeraentU funt inordinata.

23. Enttum per accidens non datur fcien-- sia.

24. .aBus efl principium operationis.

25. Superiore collidunt in [e ymta , qu^ in inferioribus funt dtjperfa.

z6. Nullum fimplex refoluitur in princi-^ pia.

27. Vniuerfale in fe continet poteflate ^ wtute cjuadam omnta particularia.

28. FmueyfaletnfingulariinedtnQH aClu, fed po te^ate.

Si totum mouetur , necefje eH partes moueri ad motum totius.

30. Totum non dt^ert a partibus fuh fimul fumptis.

y. Qutcquid eji pars partisi e f etiam pars totius.

32- Totum efl fua parte maius.

33. Priora aliquo modo pojjunt effe ahfque poiifriorihus , fed non e contra.

34. Primum ens efl fimpHciter inflnitum» fhra a£iu infimta non

8^

Vdri fecunda.

3^. Menfura prior eil menfurdto.

37. 'Nondatu^ nccidentis accidtm.

38. ^cadentis mdterU efi /ubie^um in qtio inhjiret.

3 5>. Nibtl «Jl in quapUm re , quod non jue^ rit a£ia in fms princtpits.

40. Nthil fui generis deeHtlU i quod efl m Juo genere primum.

41. Omms materia fecunda pendet a primd certo natutdt ordine.

41. Omnis materia fecunda determinata efl necejjarih in certa quantitate ad cer^f tam Ionicam formam.

45. Matertaeflens debile y quia conUituk rem inchoate; ideoque dicitur ens incom¬ pletum.

44. Materia prima informis nullam acci¬ pit formam , nifi prius ad cam rec.ipien- dampriparetur.

45. Materia appetit formam>eamqueamatt ytabipfa per^cmtur : forma appetit mate¬ riam. recipiatur.

4^.' Corporeum incorpoveitas antecedit » quaniUtatem e fle fimplex»

Pion. 4.

^nte t[Je quAntm>fonim effe i

f @ Vhilofo^hU 'Pyrotechnica

0* (piando ipfttnt tns quod pmcedtt quati^ tum ^ coftcipitur extendi^ tunc primum tpfa quMSitas oritur , feilicet entis extenfio z ^ illa entis portio qu£ es^tttiditsfrtmate-» tfia dicitur ^orporea.

Pron. 5.

Its hoc Mundo materiali omnes om* filum Materia in ynam tandem intmam^- que Materiam confluunt.

Pron. 6.

In Mundo incorporeo materia totafor^ malis tlt\in corporeo y ero forma ipfamet^^ Ufidlts euadit,

Prpn. 7.

In incorporeo Materia ^ forma iden^ funt : in corporeo yero duo*

47. ^ forma omnis dtliihBio (p* deter^ minatio prouenit.

48, Forma duafjpecifcA nonpojjmt fmul effe m esfdem materia.

Pron. S.

Mes per formam in certo entium gradu pnBituuntur,

Pron. 9.

Forma per feefl pars tantum compofiti Pron. IO,

Fima ferfe infenfus mn murriu

Vm fecunda]

^UitUtMus , qud funt fenf^um ohieUa» pon eft ^rddit4>

Pron. II.

Informis dhfolntisnoneft alia compop^ fio , ^tfam qU£ ftexrjjentia ^ exiftentia^ Ejjentia locum materu fotenua ohti' venejje autm exijtemta locum ferm^, Pron. u.

Qjte in materia diftiniiafunt, in effcien^ U cauj a funt '^nxtd.

Pron. 13.

Nilail extra fc gignit ^nifi ^riu$ \ntra fi genuerit,

Pron. 14.

Super imperfe6ieis formas oportet efft perfeCias , ai quarum exemplar dtrigH^^ ^ur imperfeSimes,

Pron. 15.

Qukquid intelligentia fittad aliquid referi ri neceffe eft , quod operis exemplar erit. Pron. iC,

idea ad V{eum»ef r Dei intelle£iio:ad ntun^ dum Ifero fenfMemiexemplar’ adfeipfam^ e Jf entia,

Pron. 17.

Viaterid proprium eft omnes genera<^ tiones fufcipere» a^ nutricis inftar eas

f ^ Philo fo^hi<e Vyrotechmc<e

. omnefquc forrrn^ capere,

4^- materia forma coakfcitt

corporeum fit ^ fenfibile eft : quod fenfh hile fjt y tangit 0* tangitur, 0^ e contra,

50. ^od corporeum ^t, compofitum eft, jr. .^od compofitum eft, fluxui 0*reflu- xui eft obnoxium,

51. g^od fluxui 0* refluxui obnoxium ejt y hoc inflabile 0* non permanens eft.

EXERCITATIO P R jECEOEN^ tium,

SenfJbiliaj quatenus fenfibiIia',non vere, fed imaginaria rattone fcnribusnoftrist)bij- ciuntura& proinde illorum nul4 datur fcien- cia vera.

Quod fenfibile eft, corporeum vt fit ne- ceffe eft , per Theor. 49. quinti. Quod eft corpoream» compofitum eft, per 50, quinti. Q^d componitur , fluxui & refluxui eft ob- noxiom,per 51. quinti. Q^d fluxui reflu¬ xui eft ohnoxium,eft inftabiie & non perma¬ nens, per 52. quinti.

Quod ftatum non habet, veritatem in fe ■ullam habet, per 13. & i/^quinti. Quod ve¬ ritate caret, non eft verum, per 14. quinti. Quodverumnoncft,eftnonensvel ens per aqaden5,per ii.quin^ At entis per accidens

Varsfecttndal ^3

nulla vera datur fcicncia, per i;. quinti. Ergo apnmoad vkimum feniibilium rerum nulla dacur icientia.

Quod fi dixeris veritatem non'e(re acter- nanoiauLfalfo hoc dices, aut vere. Si falso, cft vtiquc veritas. Si vere, verum eft non efle ve¬ ritatem. Siveram eft, veritate verum eft. Eft itaque vetitas. S empiterna ergo eft veritas & immobilis. Quare nulla in re mobili fuftinc- ri oportet. Nam quod in re mobili colloca¬ tur , cum ea quoque mutatur. Omnia vero corporea mutantur. Itaque in illis nulla eft ventas. Non ergo funt vera, nec vere exi- ftunt.

^ssEKTio sECvnojt:

Sunt cfte fuper formas corporeas, incorpo¬ reas , perfedas & ftabiles , per quas res deno¬ minantur : Nam & forms corporum imper- fedx funt , & ab ipfis res denominari nc> queunt, quod probandum erit.

Corporeum fit ex materia & forma, pec 49. quinti. Ncc a materia aut forma deno¬ minari pofluntres. Non a materia, quia non eft fempiterna , per communem notionem primi : tum quod aequaliter fefe habeat ad omnes formas , per 40. quinti. Proinde pro¬ pter cam ignis &:acc, fal & fulphut, haud denominatur. Non propter formam, quia for* pats tantum eft*

^4 Philo fophU Pyrotechnic£

non ignc£ii,aercra,ralem,rul^har:red igneum^ aereum, falfum , fulphureum denominamus: Ergo de corporeis nihil horutji vere eft quod dicitur. Si ergo corporum fornis imperfe- €tx funt, primie non fune j quod enim pri¬ mum tale eft, integrum eft,per Theor. 40. quinti. Tota enim naturi cUiufque ratio irt primo fundatur.

Sunt igitur forms aliqua fuper i(}.is,per- fcdlx, primx , Sc integra: 3 qu^ denondmacio- nem tebas impfertiunc,&: fine quibus res noni conftituerentur in fuo elTe.

Praeterei anirrios norter veridrel in fe ha* bet fpccies , quam ccrnuhtiir , quibus iudicaE cas 6c probat, damilatque & corrigit, &: qua¬ tenus a veris difcedant intelligit, quantumve congruant : perfectior enim iudex , quam quod iudicacur. Muficte modulos probat vcl damnat, & naturalium rerum bohitaterd 5c prauitatem laudat vel damnat.

Ex quibus conftat, anirUum veriores in fe habere retom rationes , quam corpo¬ rea.

Sed neque hae, quae funt in animo, funt prf- formae : nam neque a6tu femper exiftuiu, fed per temporis incerualla de rebus tantum difeurrunt. In fuperiori ergo & i fubieifto corporeo magis remoto reperiuntur rerum formXjin mente nempe, quafi fupremo animi •pice, quae ftacuminfe obtinet. Sed neque . ^ qua? fupt in mente , funt primse formap^

Pars fecunda. 95

siuianonfunt^vmtx: vnicatetn enim amitdc qux ia mukitudinem difpedk ck* Quam- obiem fupca iftas Formas, qux ia anima & toenie deprehenduntur ,primx & veriflimac rerum forms 6c fpecies , qux fupca locum &: tempus motumque ex;iftunt,reperiuntur, iu Mundi nempe Opifice. Sed in ipfo,perino-, dum caufx. In mente Angelica , per modum formx. In Anima, per participationem. Ira Natura &: Corporibus , per reprxfentatio- nena , hoc eft non vet^, fcd per veritatis ima¬ ginem cantum. N on erunt igitur ipis 6t aci» fal & fulphur talia, qbia ta&ui, vifui ,guftui aut aliis lenfibiis obijeiuntur : fed quia exem¬ plaribus cotum in prima metccorrefponderc deprehenduntur. Ad primxcnim Mentis fi- militudinem Fabricata cft-totius mundi Ma¬ china , ad quam afeendere oportet, vt certam veritatem in rebus alTequatis. Conflabit er¬ go fupca Formae corporeas clTe incorporea® & veras , ex quibus denominationes rcrufira oriuntur, quod probandum fuic.

P a O H V N T I A T A.

I, Materia y omrns firma,

qualitatis & Jpecki fitexfersy cor^mmn €rit \ neque etiam incorforea > fed foten^ tia corfus, Conjperfa tamen erit & figu-

f0a fimis pycluf efjigHs > vrsdc cm mfi

f6 VljilofophU Pyrotechnicd

dtuy pedtus.

X. OmMs effeBus extrd fu^m c^ufam pr6^ grediens , quo (u£ cmfi propior eo pilus fii£ cuufr naturnm ferurscquo longiw, €0 magis aliqmd amittite Proj^.y qmntu ,3- ^u^miadmodum omnis virtus ^ motus ^ vita & adiodnvnkate confijium y ub ca menjhrrvttonem accipiunt , initas efi

indiuijibilis cf flabilis ^ no?i Jecus circuli

centrum^quod in centro indmflhtle efipun^^ Uum j vnde Une£ multJi indiuifibiles S* mobiles difflumt. Nam quo magis remota a centro i eo mobiliores diuiflbiliores re- periuntur % e contra : tamen fibgulde in aliquo flui pun^o \ quodam , vno fimplici S* immobilf conantur attingere. Sic ordo rcrumflaciendarumy non Jecus extra fluant cauflam progreflflus nobiliores dr ignobilto^ res rerum gradus rationi cfl fenflbus obijcit» f eruat aliquid cauflaycfl aliquid amittit ■> vnde Mentis Natur^& Mate¬ ria exflurgit ordo, .

Pars fecanial

$7,

?p.opositio prima;

quinti Capitis.

OmnccjUod effe alijs largitur frmoejlid,^mdtnbHit donatis.

demonstratio.

SI enim ipfum clTe donat, etiam ^ fua er» lencia facit largitionem. Quod vero do- naCjdccerius eft fui elTentia. Quod autem cft' |3rxft«ntiuscft,&perfcdius. Sicjiudera .ora^' niseonditor alicuius, prceftantiorcft conditi quartam quarti. Quod ergo in iplo donatore praeexiftit j fublimiuseft ipfo do¬ no, & cft idem quod illud , fed non idem illi; primo enim illud ert, hoc autem fecundd.Ne- celfc enim eft, vel idem efFc rtrumquc,ac' vnara rationem amborumivel nihil clTecora- niunc,aut idem in ambobus, vel hoc quidem primo eiTe 5 illud vero fecundo. Verum fi ea¬ dem ratio : non amplius hoc quidem caula cric, hoc autem efferus, neque hoc quidem in fe, illud vero in donato, neque hoc quidetu cffei^tor* illud vero cffetftum. Si vero nihit habent idem j nequaquam eb quod fit altc- rum^fubfiftet reliquum, nihil ad fc iljjyj ^ touniUns. RelinquiWE ergo^ho^? primo»

PhilofophU Pyrotechnic£

quod largituri illud vero fecundo , quod lar¬ gitum eft,in quibus ipfo elTe alterum, in al¬ tero donatur.

PROPOSITIO SECVNDA quinti Capitis.

Omnis produfiiua aliorum canfa^ manens ipfa in [e ipfa ^producit ea po[i fcy er deinceps.

demonstratio.

N^m fi imitatur vnum ipfum : illud ver<» immobiliter procreat ea quae poft fe, etiam omne producens eodem modohabec pioducendi caufam.Sed enim & ipfum vnum immobiliter procreat. Si enim per motum, velin ipfo erit mocus,velnoninipfo',&: quod mouctur,non iam arapliCls vnum erit , muta - tum ex vno, motus etiam ex vno erit. Ita vel in infinitum, Vel immobiliter producit ipfum vnum : & omne producens imitabitur vuum & produiSliuam vniuerforum caufam.Ex vno enim quod primo eft,eft id, quod non priaib. Itaque ex eo etiam quod omnium eft produ- ftmum,eiit,idquod aliquorum eft produ(Sli^ Oraae igitur Te ipfo

. Plirx fecHndal

a£ns,pr6(3acitea qu^ deinceps. Non immi¬ nutis ergo in fe manentibus , ipfis producen-- tibus , fecunda producuntur ab ipiis. Nam quod quduismodo imminuitur j impoffibilc eft manere tale, quale eft.

PROPOSITIO TERTIA quinti Capitis. -

K} mne producens yob ^€YfcSlion€my& potentiae abundantiam , producti^ uumefi fecundorum,

DEMONSTRATIO.

SI enim non ob perfc<51:i onem, fed deficiens ecundum potentiam produxit, neq; etiam proprium ordinem, immobile potuit feruarc* Q^d enim ob defe(5Ium, & imbecillitatem alij eife praebet, fui imitatione 6c alcerationc fubftantiani illi ttibuit. Manet ergo quale eii 9 omne producens ; & manente ipfo, ii quod eft poli ipfurn, prouenic. Plenum ergo^, & perfeulum exillens , fecunda proci eat mobiliter 6c indiminuie j ipium exi flens ^ quod eft, neque fe mutans in illa ^neque dimi¬ nuens. Neque enim diiredtio partium pro¬ ducentis, efl ipfurn produ(9:um. Non enim genitis id conaenic, neque progignescibu*

too ¥hilofophis Vyrotechnic§

■caufis. Neque uanficus. Non cnimmatetU fit progreffi. Manet enim quale eft. Et prodii- ^uiD^aiiud ab ipfo eft. G enerans ergo inalte- cabile pciman€t,& indiminutum a & ob fe¬ cundam porenciam, fe ipfum multiplicans, & a fe fecundas fubftaacjas praebens.

PROPOSITIO QVARTA quinti Capitis.

O yntic ^uodjit dh tjfitHohih cdufdyitJt'* mutabilem habet exiflentiam, O m- nevero quod a mobili mutabilem^

demonstratio.

SI enim immobile penitus eft agens, rton icr motum ,fed ipfo efle producit fecun¬ dum a fe ipfo. Si vero hoc, concurrens habet fuo ipfmscfre,id quod a fe. Si autem hoc, qaoufque fuerit, producit. Semper autem eft, ^mpec ergo producit, id quod poft fe. Itaque Si hoc, fempec fit inde ,& fempereft, illius femper fecundum aCtionem ,coniungens^ iemper fui ipfius progreffiim. Si ergo fane, snouetur caufa,^ quod ab ea fii, eritmutabi- ie fecundum elTentiam. Cui enim tife pec motum ,id motu mutato, matae elfc.Si enim

£2. motu ptodudfcuiD a immuiabile ipittm ;;

Pars fecunda', loi

net ] pr^E^lantius eric producente caufa , quod impoffibde eft , iuxta eju^rtam c^uaiti. Non ergo immutabile erit. M utatur etgo,& mo- uebitur fecundum e(rcnciam,imiuns motum quiipfumproduiic.

PROPOSITIO QVINTA quinti Capitis.

Omnibus mentem participantibus l dux e fi impanicipabilis mens , ijs qua vitam y\it a\ ij$ qua ens ^ ens. Horum vero ip for um^ens ante vitam efi yVita autem ante mentem* DEMONSTRATIO.

QVoniam enim in vnoquoque orcKne entium ante participantia funt impar ticipabilia, per «Bauam tjuarti i oportet ante intcile6lualu,eireintelle(5tum i & anteviacn- tia, vitam j & ante entia, ens. Quoniam vero prxcedic id quod plurium caufa eft,pfr fex- tamtjuartiiCi. quas pauciorum, in illis, ens qui« dem erit primiflimum. Omnibus enim adeft, quibus vita qft , & mtclledlus. Viuen$xtiira omne , & intclle(Slionis particeps cft neccf* fario,nonc conueffo. Non enim entia ora- .!{iiajViuunt,& intelligunt. Secunda vero,vit^

102 Thilofo^hU fyrotechnia^

cfti Omnia enim quibus incelle(5lus Utiam vitam participant , non e conueifo. Mulca enim viuunt quidem, cognitionis au¬ tem expertia relinquuntur. Tertius vero eft intelleclus. Omne enim cognofeens quo- uis .modo,^ viuit,5^ eft. Si ergo plurium cau- faertensi pauciorum vero vica,&: etiam pau¬ ciorum inteUedtus , primifiimum ens, deinde vita, deinde intelledtns.

PROPOSITIO SEXTA quinti Capitis.

Qmnid quoHis modo entid ex fine funt ^ infinito yper primum ens, Om- nid Vero 'viuentia , fui motiud funt per 'vitdvn primam. Omnia vero cognofeentia , cognitionem partiet^ p antf per primum intelleflum.

DEMONSTRATIO.

SI enim quodin vnaquaque ferie imparti- cipabile, propriam proprietatem omnibus •ijs, qu2 fub eadem ferie funt communicat, ptr propo(ittouetnfeptitnam*}U4rti j clarum fanc, quod etiam ens primiQimum communicat ■^n^nibus finem (jmul & infinitatem » miftum

Vafs fecunda, j o|

esiftens ex his primo ; & vica motum apu^^ f? cxiftente qui eft,Vita cnim.prima progrefllb cft , & motio ,jl (labili entis fubftantia in*» telledus cognitione. Omnis enim cognitio¬ nis fummitas eft io intcllcdu , & intelle(Sus^ primum cognofcitiuum eft.

PROPOSITIO SEPTIMA quinti Capitis.

Omnium participantium diuinam proprietatem, primi fimum ejl, fummumipfum ens.

DEMONSTRATIO. .

SI enim fupra intelle^lum , 5«: fupra vitafia cft ens , vt demonftratum fuit”, tiofte qaintd quinti y nam (i plurimorum pod: vnum,caufa eft ens, fummura erit. His-enimi vniformius eft, 6c ob id venerabilius. Aliud autem ante ipfum non eft, prartervnum. Ante enim vniformem multitudinem, quid aliud, quamvnum? Multitudo autcrn vniformis,eO: ipfum ens, vt ex tecmino exiftens , 5^ ititer- minato , & omnino ante elTentiam clTcntiale ens. Q^niam & in illis illumi¬ nationibus , qucC fiunt in fecundis nacuTiSy folum ipfum vnum eft fwpra ipfurn , esjs ^

. Giiij*

?04 ^hitoJophU PyrotechniM

«ns autem ftatim poft vnum- Q^d enim, potentia eft ?ns , nondum tamen a^u ens , id vnum eft fecundum fui naturam, & quod poft iiocynum,iam a(^ueft ens i & in principiis €rgo entis, illud quod non eft ens, ftatim eft fupiaid,quodeftens,vt ipfoeme prxftan-^ lins,& vnam exiftens.

Nunc autem confedarij locojibuit doftif. iiroi Fracaftorij verfus aliquot non incon¬ cinnos hic apponere. Qmfuam de rcbusna- turalibus mentem , fuauiffimo fuae lyras cantu & appoftcifllmis verbis exponens , ingenuun^ !e(ftorem fiftcre & aduertere adhortatuto

l^ttnefcis 3 quacunque hic [ufftytjM hacnoBe /e-

guntuv . ’

OmtiU^ves firorfut 'Vtras non effe»/e^ 'vmbraf, %A.ut fpecula^^vnde dd noidlienatluctt iwdgo^ Terrdquidetn30' maria alta ^ at que his etreum- fiuuidir^

i£t quaconJiBunt ex ijs , hac emni\ tenues Suntymhayhumanos qna tanquam fomriia quae¬ dam

ertingunt animes^falUci & imigmt ludunt^ '^unquam c4dem,fiuxu femper artata perenni.

Sol autem^ lunaqne globus ifulgentiaque ajira t: ater 4 ^fint quamuis meliori pr adita vita ,

'£t denata auo immortali: hac ipfa tamen funi dE^ternifiecuU^inqua animus^ qui eji inde prp^ ftBus ^

amore.

Vars fecundd-

^r^efch ^fed emm , quoniam hic non ptrjiAt > CS* ^Itrk

'Hefctaqtn^ fequitttv fecum, tadtufque rcqmvii^ Hoffe Iteet circum hac ipfumconjiji ere verum Kc» finfm : ytrum efjealtud ^utd ^ cuius imago Splendet in tis^fcqd ^erf ? i^fum tB^<2r princi^wra 4e

Omnibus aternum , *mfe omnem numerumque » durnijue.

In quo alium Solem, atque aliam fplendefcers Lunam

^fpicias , altofque orbes , alia ajlra rnoutri y Terramque, fiuuiofque altos ,at que aera & ignent;,

Et nemora , atque alp errare ammaltajyluis.

Denique cun&a alia cernas 'vegetamia Ifitao ^rgo vmbras cumiam fatis, & fecula illaj;fn-^^ perqae

SptBaris^ longa iamdudum in noBe pererrans i Eas tandem lucem , atque ipfum perquirere rum.

^iod quoniam long^ feiunBum e/? corpore ah omni ,

Jlec nexus habet, aut affinem f en jsbus 'vllis Tlaturam y fciio effe animum tibi dtffocianduni Corpore ,purgandumque omni contage recepta Terrena ^ labe, & mortalis luminis hauHu : ^ Quarendaque alia fylua , calle fque tenendi Sunt alij, melior que, Denmqnafmtta mnffmC

lo6 Philo fophits Pyrotechnkx

DE CO N C EP TV inuifthilis 0° informis HjU, ejfentia omnium receptiua , eius ex nihilo creatione , pri¬ ma modificatione imprefisiuaf tum idearum figillo adaqua- tiuat vnde chass incorporeum inextenjum , ex quo tan¬ dem educitur materia Ele¬ mentorum proxima.

c A P V T VI.

PYTH AGO R ICI vctcriitii Philofbpho- rum antecefTores, materiam Mupdi pri- inam,binariura nominabant, Q^ia finut bina¬ rius cft ab vnitate numerali proceiTus , fic to¬ tius mundi materiam fui (Te i Diolna vnitate proceflTuimallerabanc. Et quamuisabfijue vl- ia praejacente materia, imo IbIonutu,vniucr- fum hunc mundum fabricauerit^ tamen or¬ do creationis, & origines rerum naturalium, »obi* in hac natursc caligine degentibus 3

Vdfs [ecunidl i ©7

sbfqne huius materiae confidcrationjp conci¬ pi minime pofTunt. Proinde nccefTeeft pri¬ mam materiam fupponerc , camque vnam ^ primam. Non fuit enim fingulorum parti¬ cularis materia, fed omnium rerum eadem, ideoque vna dicebatur. Qued quia vnius Dei fupereminemiam fequebatur , & vni a<Stul fubiedafuic,3a:ui nempe Diuino,pct Men¬ tis, Animar, Naturae & Materiae ettentiara difperfo. Mens enim Diurna eft vniueiti ra¬ tio exemplaris, & efficax , per conuerHonem ad fe , cognofeens omnia fimul & faciens : Tum vero Mens quaelibet inde nata cft ple¬ na rationum formalium , adfpicitque formas i« rebus, formalefqi rationes, velat quoidara Diuinx inteliigcntix radios, fuis quoque ra¬ tionibus congruentes. Sicut igitur oculus, naturan? Solis intuens , atque Solaris , m

Solari lumine , Solares vbiquefpcdat colo¬ res , quodque fub ijs latet appellare admoncc tenebrofura. Sic incelledus quilibet Dioma mente creatus, atqueinde imbutus lumini¬ bus idearum , ideaks fimilitudines in ratio¬ nibus rerum formalibus femper aucupatur , & libenter agnofeit, atque fub formis, vemt quibufdam intclligcntix Diuinx lurmnibus, vaticinatur latere materiam.vclut in rcbu» infimam, quam Hylen ted^ nominabant ve¬ teres. Et licet formarum fit, tatiquamidea- lium radiorum expcrs,idco quidtenebrofum» materiam tamgi corporum, cum illa mate^

lOS P^hilofophUPyyotechmc^^

?ia incorporei mundi , non genere , fed habi< Rudine quadan>conuenire memento. In for» snis enim abfolutis non eft alia compofitio, quan? exeffentia & exiftentia. ElTcmia, lo¬ cum materias & potentiae^ efle autem aut exi- ftentia, locum formae obtinet. Et quo nobi¬ lior eft a^as Sc fuo fonti proximior, eo & po= Sentior fiue matcFia generolior. Et ficutma'- tcria corporea dona quaedam incorporeas na¬ tur» fortituE, fic & illa incorporea viciffina tom in mente habet ideales corporum ratio¬ nes, eum in anima. Praeter ciurmo4iadionc$ fubit & motiones ,& affedus quofdamjad materiam hanc veluc paflionc&,quacrurrus,_ vc hic & ibi formarum locum tenent. Simili¬ ter materi* duo ipei^at Sc vnum. Nara ab.^^ vno conuerfionis, & afpedus, & termini mo¬ do dependent,& raateiias vtrobiquefuas ter¬ minare videntur.Diffcrunt vero formae mun¬ di huius ab illis ^quoniam ha: quidem ab.anip ma proxime fiunt , illae ab mteUe«^u vel D.co. Differt & haec mtteda ab illa .quoniam haec quidem profundum eft imaginum , illa vero formarum eft profundum, quarurn hae viden¬ tur imagines.

Vtramque autem fingebat Plotinus,nem- pe tam incorporearum, quam corporcarunv naturam jelTe quafi vitra quatuorfiibinde dif- pofitajipfafquc primi intellcdlus intelligcn- Cias inde vclut i Sole, radios per Animarn, Naturam, M^eriam,pcctcanfire continuA

Pdrs fecunho 109

t^uadam conforoiitace , vt quodammodo i)- dcm radij dici poffintjexdemque incelligeii- ti« in fequcntibus & poftrcmis , quae & in praecedentibus eiTe ; fed deinceps gradatira a priore dignitate deheientes, ita Vt ex forma¬ libus cuadant peorfus materiales. Sicut igi¬ tur forma illic vera res cft & exiftentia, lic & materia hic eft clfentia. Sicut hic forma, «ft imago formae, fic & materia hacc, cfTeiuiae eft imago* Sic denique formx omnium primae idealcs,quafi materiale aliquid habent admn- <Stum,formabiIem inquam Mentis clTcniiam: multo magis formx omnium infimx,id eft dimenfiones , materiale aliquid pollident, Quumque plures in vna Mente fint fpecies, conftat mentis egentiam aliquid aliud exifte- se prxtcr ideas, ideoque idealibus formis fub** efle quafi materian}*

Pixccrca ante clTe quantum, ponitur elTe fimplex. Non poteft enim aliquid elfe quan¬ tum, nili prius llt. Et quando iplum Emplici- ter ens quod prxcedit quantum, cogitatur extendis tunc primum ipla quantitas oritur», fcilicet entis extenfio: & illa entis portio qux protenditur s materia dicitur corporea: fadtft cxtcnEo vero, quantitas.

Fuit ergo ante cllc quantum , elTe fimplex^ quod Deus per puriflimum aliquem fuae vo¬ luntatis aifturo , in fubfiftentum quandam Vnam produxitsvnam inquam, vt eo maior Sc ad plura fe fc porrigeret. Victus enimqusc

110 Vhilofophk Pymechnic^

v^nitii j foetior cft. I''Icc vnuni csnturn^ fed ripn|)licifliraacn j compofitionem enira fiaiplicicas anteecdic.Et quo fimplicior caufa 4Ll,eo prior j quo prior,eo plura facit. Cauia jpitur maxime vna & fimplex, procul dubio, prima eft , non fecus ac iii vnico centro , fune omnes linesE dvidx ad circunfercnciam ,auc in vilitate multiplicitas , 8c ©mne primum iji quolibet genera, totius genens eft principia. Ttim quod eft aliorum principium, lequentia cotinctrnihil enim fui generis deeft illi, quod eft in fuo genere primum, Abeile ergo fim- plicifitnt fubrequentia omnia: vni enim adlui tiint fiibieda. Sic corporeum incorporeitaS antecedit, quantitatem , efle fimplex , pet quantitatum dimenfiones. Ex incorporeis corporeum tandem fit; & ica,vt qux hic qua¬ litatibus Sc virtutibus incorporeis fufficiebac, illic quoque ideis fufEcit. Sic materia cor - porum,cum materia incorporeorum, non ge¬ nere , fed habitudine quadam differt. In mundo enim incorporeo materia fuit rota formalis : in corporeo formae ipfae mareiia- les euadunt. In mundo enim corporeo , maceria & fotma duce naturae aut vmbree funt. In incorporeo vero non funt nifi vna. Sic differunt , ficuc lumen diffufum per ae¬ rem, quafi forma ab aerea materia differt, f bi vero funt rutilacio quxdama lumine,& luce¬ re a luce. Vel ficuc luminis i flama,& luminis ia as re alia cft natura quam acr. In flamma

Pars feci4fida, iii

t»'ero,non aliam adiungic naturam j fedpro- pii€taseft,a6i:urquefiammac. vSicuc ergo lu¬ men hoG jquafi forma Sc adlus eftad flam¬ mam quaii poter.tiam:ica ferme quodforma- Ie,ad id quod materiale, in mundo intclligi- bili ponitur, fe habere videtur fimiliter.

In toto hoc mundo corporeo, materia 6c forma dua^funt. In incorporeo materia qui¬ dem eft efTentia&r natura formx : forma ve¬ ro eft efle,adlurque materia:. Rurfus materia nec ad formam in poicntia ibi eft, neque po¬ tentia eft ad formkm, fed efl: potius ipla for- mx potentia. Formavero noneftadus ali¬ quis in materia fiue in potentia, fed ipfc po¬ tius potentix a6lus.

Ex quibus denique colligimus , duplicem fuiflTc ab initio creationis pocentiam,&a6tu: Metaphy ficum, qui dat quodeumque eiTe, 6c communicat gradus praedicamentales , qua¬ les communiter dicuntur Exittenti3, & Ef- fentia ; Phyficum autem , quidatefle Phyfi- cum, feu conftituit corpus naturale in fuo proprio cficjfiue fimplici.fiue compofito. Ita erit & duplex potentia Mctaphyfica,a61:uum Mecaphy ficorum receptiua; & Phyfica, a4 adtum nempe Phyficum ordinata.

Ex quibus concipimus primo ab initio creatam fuilTe naturam quandam abfolutam, ante rerum creationem in mente Diuina deferipeam ,in ipfa rerum creatione per for- ufaro,ab omni modihcacionc forma-

5 1 1 PhilofophU Pyrotechnkde

Ji liberam a^aum Mecaphyficocum nont folum , fed 8c Phyficorum etiam rcccpci- uara,& vniuerfale fubie^lum. Hanc vt ine£- fabile, materiale, & remotiffimam rerum quafi principium , vmbram immenfam,rei iniaginerajVt nodem tenebrieo(am>tenebri- rum latibulum , entis laruam , vno nomine Hylam informem , & inuifibilem, nulla mo¬ dificatione gaudentem, fed omnium capacem Sc receptiuam, non inconcinno nomine de¬ terminabant. Ad quam accedens i fummo Archetypo adus Metaphyficus , cfTentiam primo ipfi rudem , incorpoream & indige- flam impertiuit, cuius viuacioiiadu eius va¬ cuitatem , fupfemis faciendarum rerum fpe* eiebus ornare ccepit, quafi potentiam qui- bufdam modificationum incompletarum rpeciebus , puta eljentias aut exiftentix, fed confufo more deftinatam. Hanc materiam fecundo hoc gradu progrcfTam, Chaos incor¬ poreum & incompletum nominare rede pofiumas ,ex quibus omnia naturalia efle , 8c in idem omnia refolui certum eft. Ex huius autem vna parte puriore, nullo fenfu, fed folis rationis oculis comprehenTibili , fadus efl mundus incorporeus & fpiritaliSjfolo intel- Icdualis Sc vitalis luminis fplendore orna*- tuSjfons & thefaurus , vnde promanat omnis vira,lux,& intelledus, inferiorum Cherubi- catum 5c beatarum mentium fedes , & do- micilium vocatus:^ nulla alia , quam quae ex

p4Ys fectttiidS,' '!t| felientia & elTc conftat, forma illuftritus, Sc m Mentium Angelicarum, & Animarum co¬ hortes diftindus. Qi^rutti vtrac^ue quafi ex iquatuor conftarc Elementis dici potcft,nem- ^e cx elTcntia & ellc , ex virtute & adione. Horum efle , cfta(ftus ciFentiar. Nara fi prae¬ ter hunc a‘dum,non clTet illic eflcntiaj cui ta¬ lis adus hstcretjCircta^tus purus & infini¬ tus, a nullo circumrcriptus,qui lolus Deus «iTe poteft. ElTentia ergo mentis Ahgclicsc, in prima creatione a<5lu fuo catebac , proinde «enebrora & vacua verumque ChaoSjledin*i completum j dici potuit. At Ideis feu fpecic- bus omnium rerum faciendarum, quafi i ntel - leduali lumine A:radijs Diuin^ pulchritudi¬ nis illuftrata,ftatim lucida&af^uofa apparuiti' Similiter Scanirose eirerttia: in prima ctea^ tionc vacuitas , fuit rationibus rerum fa^ ciendarum repleta , a fummo aAu relucen¬ te in mentibus Angelicis ‘.qui tot voluit irt unima fieri rationes, quot ideas in mentibus Angelicis i & tot formas ih rtiatcria.qubPti- lionesin anima. Sed diuini illi radi) inl>c6 vnitifunt, in Angclisdifpcrfi j in Anittia dia» fperfiores, in Natura riiulciplices, in MatcdA pene infiniti. Hanc materia partem Cosi. Ium appellabant facra^ literat: non illud fiellis ornatum ^ fed illud huius aduifi , feu potiui^ huius aAus originem coroptehendensi ■ Ex felidia autem j & tcncbricofioti huius pmte {quamtccraix) iaan^ & vacuam fact^

ris4 Vhihfophtie Vyrotechnic<e

'ixcefsappellabaiu),ad matetix & formae cor¬ poreae naturas declinante j in mundum fenli- feu Elemcp^atcm , qui in natues & iTJatcriie oedines di^|n<^Jus fuic^acctcuic. Ha- rpm purior & eenujorpars caelum fuit, non ian>.fa<5l:ui;n , fed futururn piiptis tantum po- jt^tia: in quo tot, rplendida ,& corurcantia /^,df^a cernimus jjCadiGS epuafi diuerfi femi-* fjpn^ns in^ inferiora continuo im¬ minentia, dpvvisfSc feietiis fuperiorumadtuu Qina;o,s , immen/^fqccunditate, fpecier ura re- fiouacionem continuo procurantes. In hac .^ continuus dies abCque nodibe , in hac viget jCf^jp^is vita , feu anima yhiquc fpirans, fla- fenfualem. Non qui nccCiliario fenciaiur ab aliis,fed quoipfa, turri ;viui6cec , Cum f^ntiat ali*. Fiam? eiuTmodi qt^oqum prodic anima,) imitatur virtutem anima: penectantem s qnatenus ipfp pene- ]Uan^yniuier(un>»oiTi^il5ris ineft infufus. Si- ^pijitec, ^ continet j quatenus ipfe fuoquo- 5,gra5.vtitiil®q«»r,virco,aut fulphute inextin- ^ujibiliiyfilntolpwrnibp®*^ orania-natans, om- ambit. Hinc

ytr^fuper Aquaty^^ineuhabat 4^«fr,foucnsvide- iigee materia? frigidas per fe, qua: ipfo vitali- -tei*,quaHis occuKcjcMenc. Atque him; calefa-

Jciedi vim foctiuntur^quamuis occulti. Huius

cOentia nec fuit corpotea, nce pemtus incoc-

«ot^a.Sed q.uotoagisinferioi:,C9 c«po-

jficmda. ixj

ortini corpore.i forma remotior fuitiNatu*^ ira ergo partim corporea , parcim^ incorporea. IMateria aurem craffior,obrcurioi',<5cad a(5luin inertior, ad corpoream naturam omnino ten¬ dens, Elementorum corporatorum grauem 5c perobfcatafhduit formam.AttanEJen quo ccn^ tro proximior, ee inertior; quo circuferentis, tenuior, & fpkitaUadui proximior, Proin^ dc /emina a forttibii-s fuis percg.rinantia, ho/^ pitium in huius fpiritalis naturas materia ac* ceperunt. Vocamufque principia^

dementa feminum , leu allrocum domicilia. Ettjuum prirrium fen/ibus noftfi.s fe fe offer¬ re videntur, per colorem, odorem, faporem ^ per fe, vel per omnia fimul,fed compo/ito & fconfufomodo} tunc Salis,S'.uIphuris& Mer¬ curi). nomina fortiunturi; Ec ficuc femina hasc fuae naturae loca magis Cpni4;enieritia oc¬ cupant : fimiihmodo horum loca j matrices ^ & domicilia, craflior A: inertior materi» pars, a natur» Archseo condituta furic,quar iri Elementa vulgaria , ignem , aquam i aerem > terram, apprime diuiduntur,

• Harum autem. modificationum gtaduuti> diucr/i /II morum , in vuam mallam feu faciem aggregacorum;quachaos vocamus, mentioni faciunt, non folum raccaclitci»,/ed & veteres, & prophani Pocc».Ill»terraavinanem va¬ cuam nominant } Sc modo cali, aqu», ccrr% Si aby/n nomine de/Ignant, Sic appellatur, jio» quod cdienc-ver» e/fenti» in e/fea4hu<^

ji($ Vhilofophk Pyrotechnic^

(iittindkse , auc formis completis ornatae, fed omnium vnum chaos,& confufio vna. N atn pofteadi^am cft, Futftrmdmmtum.m medio f iliccc aquarum , dt^ingutm a^uas ab aquts, nempe chaos mundi iiuelligibiUs , i lonfibili. £t firmamentum calutn^^Ex quibus

couftat eHeiUus illas, non fuilTe varijs & am- bi«rjis nomiuibas ita appellaus,fub formis Completis tantum, vel in malTa atomorum, ad tales formas;induendas poftea aptas. Aptitu- do autem ifta conftabat, non folum in aptitu- diiic folius materige informis, fed in aptitudi- ne mallx confura5,tam formis, quam materiis

rerum omnium faciendarum repletx.

Ex his apparet, iftam malTam vnicam, cx- trinlecam faciem obcinuilTe, eamque fuilTc aqueam , fed minus adhuc continuam, &c ter¬ rae afperitati flmilem. Gaue autem credas, fuilTe vulgarem noftram aqiiarn , fed folum

infinitatum diucrfiflTimaeqae.rpcciei atomo¬ rum, fcu pundorum congeriem, qus nullam, pi£ECer aqueam, confii^entiam obtinere po¬ tuit. Imo quum inilla natura, diuerfimodc Congefta,& pro rerum Faciendaium fpecifi- ct ratione congregata, exfurgere deberent omnia mixta , nullam aliam fortiri potuit ilia materia extcinfecam formam, quam aquae. Omnia namq; antequam ad pcjfcdtam mix¬ tionem apta fmt, nullam quam aqueam con- fiftentiam obtmere polTunt. Haud enim nid

^ multarum atomomio lutbcdilfimq fiuQic >

Vars fecunJdl 117

quafi infinitorum pundorum concurfu milantur diucrfiffimac fimplicifquc natur» partes, vtvnum appareant. Vnde ptima re* rum materia, Aqua i Meliflb dida fuit, quafi ab aqua omnia. Deinde, colligere e(f huius materiae primae modificationem externam, fuilTe aquam, ex rpfocceli etymo. Caeli enim Hebraice dicuntur SCHAMAIM, quafi aqueij M AI M enim, aquas fignificat.

Ex diftis igiturpatetjCandefn &c vnicam fuifleab initio creatam cceli & terrae mate*» riam ,fediam aptam ad modificationem : $C differre tantum gradu eminentioris &c purio-' risfubftantiac , quae diftingiaebatur per qua- tuot feparaciones ab initio fadeas. Prima enim ordine feparabatur coslura a terra,nem-. pcfubftantia mundi inceiligibilis , afenfibiliy illam, in «flentiam Mentii Angelicas, ad idea¬ rum feu rpccicruro receptionem, tum anima:,' ad rationum receptionem aptam, quafi mate¬ riam formis propriis deftinatam, quam coe¬ lum vocant facrz licerx. Secundo,hanc quanx inanem & vacuam terram, vt impuriorem hu¬ ius roatetix partem , fcparauit io luccm 5c te¬ nebras. In lucem, hoc eft puriflimara & luci- diflimam vhimx huius maffx partem , quam coelum ftcllis ornatum ,vt naturam femini¬ bus omnium rerum , quafi formis deftinatum vocamus \ medium inter corpoream 6c in¬ corpoream naturam obtinens. In tenebras, id eft materiam cocporcam ElemetiCQrumK

Vhilofophk Vy^otechniciS

<^pp^cae{.ii)a!;,ura qualitatum incorporea-' f umji fuis fontibus pcregrinantium,& m cor- |)oreic naturas finum,per medias qualitates inclinantium jVtvmbraSs imagines,, tenebras &veftigia pocius rerum (refpe^tu incorpo¬ rei Sc fuperioris adlus) dicantur, quam res veras; a(^um-'emm omnem corporeitas im-

fedit. Sic Dciis verum bonum eft , Angelus onicatis tantum imago, verus tamen intelle- «Sfu&i Anima,inteUe6lus imago , vera tamen Animaj N atura, imago Animas, led vera N a- tura» Qualitas quas diuiditur in materia , Na-; turae imago eft, & verum naturalium agen- itium inftrumchtum. Materia eft qualitatis fiuius corporeas imago , & vitimum omniuna fubiedum , ad centrum mundi cxpulfura , vc 'potius creaturae deipicatilUma natura, per ter¬ tium feparationis gradum , feparauit aquas ^Kaquisainterponendo firmamentum,hoc eft

liumidum,falfura,&corporeum;humiclo pin-

gui,&: incorporeo, per firmamentum feu hu- anidum fpirituofum , quod eft ytiiufque na- particeps.

.Quarto, feparauit Elementa at> Elemen¬ tis. Sed non ita,quin in fingulis remanfetit aliorum elementorum intermixta natura. Nara fingula cum fingulis magnam habere Cognationem deprehendimus. Ex Hyla er¬ go Chaos sCxChao Elementorum materia. Concludendum ergo Hylam informem a !pQt«ntla Mctaphyfica elegenaaire ip Phy»

- Vdrs fecunddl tff'

ficam: nihiique aliud eife pqir»jquani poten¬ tiam meram Phyficamjqusc duplex eft i Vni- ucrfaUsfcu remota, quas refpicit omnes^or^L foas in communi; fedtccrainatiue,& in pro- greffu ; «Se in modificatione particulari feu proxima } rclpiciens fcilicetformasparticu-- lates , & ‘cdnnotat accidentia' fignata tiii^in- fpccic & numeVojd quibo s.deter minatur ma¬ teria & redditur proxime apta ad hanc rpccic '

& humero formam recipiendam, 'Er haeept)-

tentia matcriscjcft progreffus Hylas in CHao cx quo fit materia proxima Elementorum, ■ Totam igitur huius materiae notionem es Platonis Ximaeo fie definiemus, clPe iiicorpo- - leam quandam elTentiamSt informem, finorn" omnium capacem, qus ambiguo ac pene- inexplicabili medo Diuin^ ac intclle«5lualis natur» fit particeps. Dicitur cetur ciusvmbratilis entitatis natura. Dicituir fifjus omnicapdx, quia eft pura potetia pbyfica,

rcccptiua omnium forraaru & terminus om- - tiium corruptionumidiciturque tned» ^mdana dm^r>«<?,quu eft tam diminutae entitatis, vt ignotum fit an poffit creati materia impeife- ^ior. Dicitur quia difScile per¬

cipitur eius cfTentia , an fdilicet habeat poten¬ tiam realiter contra-diftindam ; an vero ipiai fitclTentuluec potentia. Dicitur ttUtSiualis , vtdeclatctur illius caufa efficiens, nempe Deus : omne enim a Deo creaturo «6: ens per 'participationena. Diuio® eotisper effentiam. H iuj

Ito rhilofo^hia ^yrottchnki

JiEfl^JTTONES, DirmONES & frommafa.

Bonum «B ^md omnU dppttunt. t. Bonam aliud apparens ^ aliud virum.

,A honov^^^ > & vno promanant , ordo^ nunufr. rui^perfeSto & puUhntude entium.

Ordo efi formalis ratio habitudinis efftrjtialis^ vnius ad ait erum i connexa di(ltngu.ens ^dtfpiifa topulanSjfuperma ab inferioribus feparans^ Jen-. f blita Or corporeaab mfenfibiltbus ttr ineorporeU dmmens ifenlibtlta in caelum , atherem } & clc* menta; infonfibilia^ ip 2j/ienUs k4ngtlicaSy.Ani- piam , Cr Katuram.

Pron. I.

In rerum ordine didemus aliae res ali^s eff^ nobiliores, ^uo vni vero & bono prophret , e» cr perfeHiores exi fiunt vice verfa. Quare ^ntmam corpore mbtliotem iudicamusy quia fonti fuo propinquior : afcesidimus enim d corpore ad qualitatem y ab hac ad .Animam y ab ,Anma ad ^Angelumyab eo ad Deum , vaum , verum , bonum ^ quafi rerum omnium centrum Cr apicem. Vnum autim hocytx fuperfluente bonitate extra fe in alia, quoque naturarum genera paulatim^delabensy ve^ lut pet gradus k perfe&ij^imss naturis per imper^ feBiares ad imperftBij^imas defluit , <& tandem fnTdat etiam primam definit ^ qua pyopi nihil efi, fise in peocqBigmtts ejfe qmddam t^bfoluti^m^

Vdfs fecunid, laJ

fnpcntnwens , temr» circuli ftmilc inttllt&u efJewttUiphlti & proximo circuli cen¬ tro cornpAfahtle^inuintma effe naturale & remo-^ tfusytn mafertajemonj^mttm €jr ac^non ejje pro^ ximum-

Mens alU Dmna& incfcata^^uce dr ttUe^uj commums nominatur ^fupr a omnem in- ftlle^um exiflens , Oet 'vetbHm benedt&um , ah' ^uguliino <St ali^s nominata , pnrn^que effentU prima quoji fcfcunditai , in qua ordo e(l owni ordi¬ ne pulchrior , ratio omm ratione noftra prahian- tior yMens omni Tdente 'venerabilior.

._y€ha particularis Ctr k prima deficiens^ dum ah rvnotn multitudinem dilabttur.

Omnei autem i flas (pteies ftc diflinguemu s.Pri-^ md Iriens ytH fuper fpecies immobilis quadam^ •vmtds , infinita bonitas^ O' ftmpiterna 'veritas, 3. Tojucularif yero dni potefl efientU peatd Cr immobili t multitudo ^k prmat Mentis lumine om¬ nium cffeciiuo , Itniuerfales rtrum ideas & exem¬ plaria capiens & intelligens , tum inferioribus ordinibus diflribuens ^ fpecierumfeu idtarumpre,- ximum receptaculum O" inferiorum intelle&uum mutua colligantia.

j^. ^nima efl edentia credta 0 mohflis mulsiitt-' do , efjentialibus & viuis fermnum rationibus fcecunda , in corporeis rerum (rmulachris finguU agens & perficiens , 'Vt fupremis & exemplari¬ bus ybique refpondeant operibus « immortalis fidentia documenta prahens , rationum 0 erdi- 'vhertate pltnj/^sma^ qu<e neque per fe^ ve-.

i\i PhilofiphU Vymechnicd

que per inqmmttomm corporis efl diuifibtlis,

5. Hdma eji: vis ^nimi feminavU & yimfcal mrdbili drclntcHomcd facultate per fu^erierum contempUtiontm & ^muldtionem mfiruBa yfui tdifftmdendi^muUipUcandfJinquepu 'viribus pro-- erea^ds & Aternifandi^in corpora petejiateih ha^ bens^t^kinterna fui cognitione totam fui effentiam in fspms figurans & generans^ quam foras Ic-* ges^docu7rienta& artificia ^ ad fm fimilitudinem inSfeg. Animal Miner al. f^ermate producat^ fpmtali ratione ex abyj^is & beatis /edibus^ineui’ Sabih Creatoris decretOyin calumffydera & ele~ menta corporea relegata f peder um amationiin feculorum confummationem inferuiant.

6, Materia e^ •vldmumretum fubie&um & for^ marum corporearum receptaculum commune^kju- periorum puritate tamjemota^quamlux '^corpore Uminofoiqaa quo magis ad fui principium acce- ditiCe robuflior Cf ad a3nm precliuior : quo remo^ dor ^eo inertior ^ donec •vis aWtua tandem abfol- oidtur^ynde tenebrarum nomen} fhilofophis ad^^ pta e(i,'

theorem/et pror

Theor. r,

Exemplar exemplata prius efl,

Pron. 2.

I» •vnoquoqfie entium genere & ordine datur 4ld

Pdfrx fecunda.

(smd prmum,^t mets/ura fequentlim»

Pron. 3.

Jmperfe&a funt pvior* generatione natam Ba prioTA mentione natura.

Pron. 4.

Vrius ndtara (Jis^ quo aliquid d^endet^

Theor. i. ■ ^

Quod primo entiptoxihnus (Jl^illudperfeBiHs. Pron. 5.

Ordo fynthetuus pr recedit analyticmn.

Theor. 3.

In qua pnim cognitio , in ea e^ perfe&ij?im4 proxima conditio.

Theor.4.

£ntU nif efjent ordinata , non effent 'Ver^;

Theor. 5.

yhi ordofihi multitudo.

Theor. €.

Omnes circuli partes in 'Vnico circuH punBo in^ diuifihili cogantur.

Pron.^.

Centro manente fixo ^fecundam fenfam moaentuf/ omnes circuli partes.

BXERCITATIO P R tium.

Formas non et^uci ex ^otentiaVnatcriXjred potius materiam c potentia format. Si cnin» forma educeretur ex potentia materiae , tunc fpqucretur matccum extiti^e formam

U4 Philo fophU Vyrotechmea

intentioncnaturac,petTheor.8.quinti,6f per cortfcquensmenruracum oienfura prius «ftU «inijConcra Theor. 56, qmnti.

i. Excraplaium exemplo , per i. fexti.

5. Maceriam pofTc concipi abfque forma j per 5|. quinti.

4. Eile potentiore m forma, per i j.quarii^

5. EiTcperfcAiorcm fotmajpcrj.fexti,

6. Eam poflidere cogmtionem format ira fc , perfefliiori modo quam ipfam formaram, per 5. fexti.

7 . Pependere a materia , per 2. fexti.

CCtm autem haec ftare h-md poflinc cum in*

dubitata fide praecedentium Theorematum, concludendum Materiam educi ex potentia form* fpnthcticc, hoc eft ki^um A nimi , qui eft vera forma, in Naturam diffufumconlliU tuere ordinem remotiorem entis, & per con- fcquens itnpcrfcdiorcm; qux tam diu pro* trahi poteft jquoufquc vis eius ad^iuaab^bl* uatur & in Materiam definat.

Sed fi velis inueclo & analytico otdino procedere , forma quae fuit antea abfoluta , poftquam exiaentiara materir dedifiTet, ex iinu Materiap rurfiis conuertituc ad adum i vnde dici potefi , formam educi ex potentia Maceriae.

CONSECTARIA.

I, Specitstiudhie fcnfihus nofitis fe feoffeTunt^m’^ perff&iorejfuHty (]U4m in, femmavU Kdturd Mem in Kdma, ignQhihorA

V ars fecunda]

qfidm qant in ti-obiliori ttUm moAo in

txcfni}Uf$bHs & in fummo txcm^l4iiy^cT

^,fcxtu<S^ $.fexti*

PROPOSITIO PRIMA fexti Capitis.

Omnefufficiens^hoceji ffta forte con>

tentum yVel fecundum ejjenttam/vel j'ecundum aBionem piaflantws e(l infuffiaente , ah aha caufa depen>^ dentem hahcnte perfeBionis cau^ fam,

demonstratio,

Sl enim omnia entia bonum, fecundum fta* turam appetunt. Et aliud quidem libi fup- peditat bonum » aliud vero indigum alterius cft: illud raivc piacfcncem habet hani caufam, hoc veroieprfum cxillcniem. Quanto ergo Vicinius hoCvquodappetibUe ptabct, tanto prxftancius faciic eo quod feparata caufa in¬ diget , & aliunde folcipicrtc pcrfeiiiioncm €xiftei’tiac,vel ai^ionis. Pixtcrea & liniile,2c diminutum & fimilius eft, fufii ciens ,ip(i bo¬ no. Diminutum,eo quod participat bonum,

&quu non fit ipfu?!

Vhilofo^hiceVytoteciomt^

gnaciim tamen aliquo modo eft turo per feipfumpoteft bonum habere. Par., ticipans vero , &: per aliud participans, magis diftac i primo bono, quod nihil cft aliud, quam bonum.

. •' » - ■ 5 ■ ' ' ' i j

PROPOSITIO SECVNDA fexti Capitii *

Omne 'ins y 'vel immobile ejl , mo¬

tum ; motum /njel a [(y

alio. r ’

' ■ DtMONsflliitrD. "

.'t

Ac fi a fc , femobile efl ; fi vero ab alio i (vtica dicam) alimdbile eft. Omne ergo vel immobileeft , vel femobile, vel ali- mobilc: Neccife enim eft tum alimoLjli^ finc, efie ?(: immobile, dc inter haje , femobi-- le. Si eifim orrinc alimbbili , ab alio motum mouetur, vd -eifculo m'dtioncs fiinti Velin infimtumV. S^edheque; circulo , neque in infi- riitum , fiqhMefrt f rinciptb deiiica fune om¬ nia entia , & mouens i-moco prarftantrus eft, Bric ergo aliquid immobile , primum mo~ cens. Veturrifti hoC ,‘nec€fFe eft'& femobile efie. Nimfiftantut vfliUerfa , quidnam erit iquod prfmb-mbueatur? Neque enim immo¬ bile cric aptum .Ne^

"Pars fecundal ^2,7

que alimobile. Ab alio namque mouecur, E-clinquituc eigo , femobjle eile quod primo mQueacur > quandoquidem hoc eft ,quod«a quae alimobilia runt, immobili coniungic, me¬ dium quodammodo cxiftens,moucns.{imul & motum. Illorum enim alterum mouet fo* lunijakerum mouctur Tolum. Omne crg;o ctis yel immobile eft , vel lemobile aVeUlir mobilcl Ex quibus clarum erit , quod eorum qus mQuentur/emobile primum eft;mou€B% Cium vero, immobikr

PROPOSITIO tertia fexti Capitis.

m^effentia , & omnibus animabm fu ferior e fi inteBefludlis naturd J ^ omnibus imelU^Halibus fub^ flantijs fuferiHS‘'e^ iffurn mum^

DEM OnW RATIO.

OMue enim Qprpus.^puobile eft ab alio ^ mo^cre vero feipil^m non cft- nacura<< Sed anitps parcicipacionc mouetur, ex fe, viviit,pe,i;animam,& peaefente quidem aniraaj femobile quodarnmpdp eft ; abfente ycfo, «limpliUe^^velttU banc hj^eps p.cr

izS Philofdphitt Vyrottchnic^

lanSjVC dcmourtracum (mtprop. (ccittidafextiy anima verd icmobilem eirehtiam lorcka fir} cui enim fiiperuenit , huic impertit femo- bilitatem. Quod vero impertitur ipfo elTe* hoc multo prius ipfacft. Supra ergo corpora cftjtanquam fcmobilis per eflentiam, illis pcc participatiohem 1'crrtobilibiis fadis. RUrfus , anima mota a (e ipfa , fecundum habet ordi¬ nem ab immobili watura ^ adu immobili exi- ftentCi quia omnia (Quidem mota prijcedit 'fc- mobilc ; omnia vero moucntia, immobile. Si ergCLanima motaaroipfajaha monetjoportcc an t^eipfam ede, immobiliter mou^ns» Mens Vefo mouet , immobilis cxifterls , & "fctilpcir fecundum eadem agcnfi ..ficciua' anima, per mentem parckipac feinper intelligcre; Sicuti corpus per animam, fc ipTuni moucrc. Si enim eilet in animo primo, (emper intelligc- rc , omnibus incilet animabus. Sicuti etiami fe mouere. Non ergo animae hoc ined pri¬ mo. Oportet erg<J aiitc ipram cirejpnmb-in- tellediuum ,&: ance animas ergo Mens cld. Ac vero ante Mentem , vnum. Mens eniim ctiamli immobilis iit , non tamcn vhum ed- Intelligic enim fe ipfam , & agit circa fc ipTam» Ac vnum participant, odinia quoma- doctimque entia j mentem vero non omnia. Quibus enim adfuerit mentis portio, hztccd' gnitionem participare ncc^fleefl:,quia inteU ledualis cognitio eft principiunri & caufi cognofeendi. Superius ergo racnte^Yiiam ed:»

GCC

VdfsfecHhda, 12^

ftecampliiis ^ vno, almd Tuptrius. Idem cniiis vnLim,& ipfum. Ipfum vero bonum , prin¬ cipium omnium,vc dcmonftiatum eft.

PROPOSITIO qVARTA fexri Capicis.

Omne producens , fimilia ^tbi^ ante dtj^imilta procreat,

PEMONSTRATIO,

QVum enim producens j necelTarib fit piceLlantm* pcoduCto , ptr ^topofutomm ^n^rit i eadem quidem , (imphcitcrj sequalia iecundum pocentiain nunquam fuc» rinc ad inuicem. Si veto non fuiic eadem & asqUalia, fed alia Si iusqualia i vel penitus fe- parata funra fe inuicem, vel (Sc’ Ytuta,6<: fepa- rata. Sed fi penitus feparata, non coibunt, & nnllo modocauTce eft lyrlipathes ,id quod ab ipfa. Non ergo participabit alterum altero, quum penitus fint alia. Participatum enim Communicationem Jaigitur participanti ad id cuius particeps eft. Sed neceUeeftjCaufa- tum caufiC particeps clFe , vtluc id quod inde habeat eflentiam. Si vero quadantenus fe- paratum eft , & quadantenus vnitum produ- centijprqdu^^. Si atque VUumqu^ patitur^

«30 PkilofophU Vyrotechnm

«que ipfius & particeps eit , & non pamceps. Itaque & habebit elTentiamab ipfo, & noa habebkjcodcm modo. Si veto magis fuerit fepacatum, alienum magis, quam proprium fuerit a gignente genitum j & inconcinnum, ad fe magis quam concinnum, afympathes magis quam iympathes. Si ergo & cognata recuadumcire,^ fympathea caufis funtjCa qax ab ipfis ruut,& dependent ab ipf4src- cundum naturam , & appetunt contadum ad ilias , appetentia bonum <5c appetibile adi- pifeentia, percaufam: clarum fanc, quod ma¬ gis vniantur producentibus produ^a , quam fepacenturab ipfis. Et quae magis funt vnita, fimiiia (unt magis quam diilimilia his, quibus maxime vniumur. Similia ergo antequam diiIimilia,procrcac omnis produfbiua caufa.

PROPOSITIO QVINTA fexci Capitis.

O mne dh aliquo pro duBum immedia^ manet in producente y O* pro¬ greditur ah ipfo,

DEMONSTRATIO.

SI enim omnis progi elTus, manentibus pri¬ mis Sl , &pcr hmilitudinen;! efficitur , fi- tmlibus ante diilimilia fubfiftentibus fumii manet

Pars fecunda. 131

Otidum in producencc. Quod enitri 'penitus |)rogredicur, nihil habebit idem , ad manens^ fed eft penitus feparatum.Si vero habebit ali- qpid commune vnitum ad ipfum: mane¬ bit & ipfum in illo, ficut & illud in Te ma¬ nens erat. Sivero maneat tantum, non pro- grelTum, nihil differet a caufa , neque erit manentcilla, aliud effedurac Si enim aliud eft, feparatur , etiam eft feorfum. Si autera feoiTum, manet verb illa, progrelTum eft hoc ab ipfa nianente , vt fcparetui i manentCo Quatenus ergo idem aliquid prddudum, ad produccnshabct, manet io ipfo. Quatenus autem aliud, progreditur ab ipfo. Simile ergo C5^iftens,ideiTi aliquatenus rimul,& aliud eft. Manet ergo & progreditur fimul i at neu« trum feorfuni ab altero.

PROPOSITIO SEXTA

fexti Capiciso

Omnium in progrejju multipli^ cantUTy prima fecundis funt perfe-^ {lior a . fecunda his qu§ pofl ipfa >

^ deinceps fimiliter.

demonstratio.

s

I enim progrefliones produda^, diftir?- ^guunt & dsmilTa iun^iecundaft

Ijt Philofophiie Pyrotechnicce

primis. Priraa 'quidem progreffa coniungun-^ «ur magis cum caufis, ab ipiis illis enata. Se¬ cundavero longinquius a caiifis funt. Et dein¬ ceps iimiliter» Viciniora vero & cognatiora cauilSjpetftdiora. Etenim caufse fu nt cau fa¬ tis petfedliores ; longinquiora vero imper¬ fectiora, ddEmilia iam cauiis.

PROPOSITIO SEPTIMA fexti Capitis.

Omnia , qug ab aha caufa progre^ diuntur ^ procedunt ea (jua a fe ipfis fubfz(lmt ejj'cntiam per fe /ab- ftflentem habent.

DEMONSTRATIO.

SI enim omne fufficiens, vel fecundam ef- fcnciamjVfcl fecundum aCtionem prsftaa- tius eLt co quod ab alia caufa pendet, propo- (fiionetn primam pxtt. Quod vero fe ipfum producit, fibi produifiiuum eft ipiius cife , fuf- ficiens eft ad eiTentiam. Qjod vero ab alio foiiim producitur, non fufficiens. Bono vero cognatiuseft fulciens. Cognatiora vero, & limiliora caulis fubnaunt ex caufa, anicquam diffimilia, per prepofuionem ^tiartam fexti. Er- qua? i fe producujiciif, & per-fe

Vars fetunidl I.33

antiquiora runt,ijs,qux ab alio tantam ad eife progrediuntur. Vel enim nihil eft perfe fubfiftenSjVel ipfum bonum, tale eft jvel pri¬ ma ab ipfo bono fubfiftcntia. Verum fi nihil perfefubfiiliCjin nullo fufficiens erit reuera» neque enim in bono> prxrtancius enim fiifii- cientia illud efi , vnuna exiftens , & ipfum bo- npm, fed non habens bonum. Neque in ijs qux poft bonum. Omnia enim altus .indiga erunt , eius quod aute ipfum folum. Si vero ipfum bonum per fe fubfifiit , ipfum fe ipfDm producens , non vnum erit. Quod enim ab vno progreditur, non eft vnum. A fe ipfo enim progreditur, fiquidem per fe fubfiftic. Itaque vnum fimul , & non vnum, ipfiim Vnum. Necelfe ergo, per fe fubfiftens efie poft primum . Et clarum , quod ante ea , abaliacaurafblum progrediuntur. Principa¬ lius enim quam illa , & ipfi bono cognatius^ vt demonftratum efi.

PROPOSITIO octava fexti Capitis.

Omne a phrihs caufis compofttifis efl^eo quod a paucioribus producitur,

demonstratio.

SI enim omnis caufa , aliquid dat ei quod i fe pcoucnitypfr

1 ii|

IJ4 ‘Philofo^hU Pyrotechnica

plurescaufxjplures facient dationes» paucip- res vero,pauciorcs. Itaque ctiaro participan¬ tia, alia cx pluribus erunt , alia cx paucioribus^ ijsquae vtraque participarunt. Haec quidem ob progredura ex pluribus caufis , hacc vero ob progrclTum a paucioribus. Ea vero ex plu¬ ribus compofitiora. Qi^ autem ex pauciori¬ bus, fimpliciora ijs ipfis. Omne ergo a pluri¬ bus caufis produdum,compofitius eft. Q^d vero A paucioribus fimplicius. Quod enim alterum participat , etiam altcrumjfed non e conuerfo.

PROPOSITIO NONA fexti Capitis.

Omne ^erfethm in proles progredi¬ tur ipfum producere poteflyimi-

tans vnum y^niuer forum principiumo

DEMONSTRATIO.

T enim illud ob ipfius bonitatem ,om-

V nium entium vniformiter conftituti- num eft. Idem enim eft ipfum bonum , & ipfum vnum. Ita vtboniformc, & vniforme idem. Sic& eaquzfunt poftiprum,ob pro¬ priam petfcdionem alia generare properant, imminuta ab ipforum eflentia. Quas perfe- <ftio, boni ipfius portio quaedam eft. Et perfe- iium , quatenus perfc^lum, imitatur ipfum

Vars fecunias 135

boqum. Hoc vero omnium erat confiituti- aum. .Icaque Sc pcrfcdum , eorum quae po-* ;eft , prodiidiuum eft fccun durii naturam» & perfedius. Quanto fane fuerit perfedius » Untoeft plurium caufa. Perferius namque magis boni ipbus particcpseft.Hoc veropro» pinquius bono ,hoc autem cognatius caufa vniuerforumjbatc vero plurium caufa.lmper- fedius autem , quanto, imperfejfiius fuerit, tanto pauciorum eft caufa , ^er pro^o^tisnem «nattam fe-xti. Longinquius enim exiftens i producente omnia, pauciorum eftprocreati- nut». Omnia enim procreare, vel ornare, vel .perficere, vel concincrc,vcl viuificarc.vel cerc , 6c fingula horum in pluribus facere, illi cft cognatum. In paucioribus vero ii idfiaC «lienum magis.

DE SECVISIDA HVIVS

MyU modificatione ^ nempe diflin-

Bione difirihmtta in (juasuor &rdi^ nes pulchrittidims ^Videlicet Men^ tisy Animae y h! at ujt§ y & Mauris efjentiam*

c A P V T VIL

ZOROASTER& veteres Tapienti* cttltotes s quatuor ftatuebant cogoi- 2 iiij

Phi}ofo[^hU ?yY&technic£ tionisfpecies, SenTum, Imagipationem^Ra- tionem, Incellcdum, quali quatuor radios ex

quatuor circulis Vndiqueproi-ngnances, nem¬ pe intelligibilium , cogitabilium, imaginabi¬ lium, vifibilium.QuaE diei poflunt Mentis, Anim£E,Nacuiac,& Materi£e,;.b vnieo centro radialitet continuo profluentes & circa vnum centtum perpetuo circumuolantes. In hoc bonitatem veteres, in.circumferentia pulchri, tudinem collocabant, Deum centrum, cir¬ culos vero Mentem , Animam, Nacurara,& Materiam vocabant. Centrum autem cir¬ culi pundlum eftvnum ftabilc , indiuifibile, vnde lineas multae diaiduae mobiles , ad ea- lum fimilem circumferentiam deducuntur, quae fane circumferentia diuifibilis circa cen¬ trum quali cardinem voluitur. Atque ca eft centri natura, yt licet vnum,indiuiduum, im¬ mobile fit ; in multis tamen , imo in omnibus lineisdiuiduis dc mobilibus , vbique reperia- tur; & vt vbique ell: in linea pundVum »fic medium huiufmodi pundlum lingulae fui quo¬ dam pumflio vno , fimplici & immobili co¬ guntur attingere. Deum autem centrum omnium nominari quid vetat, quum omni- businfit vnus.fimplexatqj immobilis ? Cun¬ ela vero ab ipfo praduda, multa , compofita, & mobilia fijnt, atque yt ab co manant, ita in cum inftar linearum ^ circumferentiae re¬ fluunt, Ita Mens, Anima, Natura 8< Mat^- tia procedentes a peo, in eundem redire iii-

Pars fecunda, 159

suemur, & vndique pro viribus ad illum cir¬ cumferuntur. Atque vt centri pun<5i:um vbi- que in lineis & in toto circulo repentur , per- que pun(5tatn fuum fingulsE lineae mediuni circuli tangunt pun<5fum : ica Deus omnium centrum, qui vnitas fimpliciffima cftadufqj punllimus , fe fe inferit vniuerfis.Non quia condis pilcfcns cft, verum quii omnibus a fe creatis partem aliquam intimam indidit,quz8 rerum vnitas norninatur. Quapropter qua- tuor ifta non iniuria circuli qi:atuor appel¬ lantur, qui circa Deum continuo voluuniurs hoc eft circa immobilem vnicatem. Deus enim quid aliud quam ipfa vnitas ? Vnitas autem ftatus ipHuseft fundamentum. QiJia heut in multitudinem motus progreditur , fis ftare dicitur, quod vnum ui ea continue habi¬ tum ita poffidet , vt ab eius naturae vnitate non difcedat. Fundamentum vero ftatus quis dixerit efte mutabile? Hoc ipfum confirma¬ tur argumentatione numeri Pythagorici : Quicquid ( inquit ) fecundum piaeteritum futurumque mutatur , priuationem quandam habet admixtam: futurum enim nondum eft, prqccritum non amplius eft In Deo autem, quum ipfe fit primum enSjadufquc fummus, nulla eft priuatio j eft igitur immutabilis & immobilis. Sic Angelus quoque eft immo¬ bilis, quoniam 4 Deo totius bonitatis fonte, bonum per feipfum haurit abfquc medio yno atternicatis pundo impletur,ac inde per^

VMIofophi§ Vjrotechnicf

manet femper boniucc pleniiEmus. Quo¬ niam vero omnis cffedus extra caofam fuam produdus , aliquid caufac feruat 6c inferior «uadic quam caufa, ideo Angelus proxime Deo creatus, aliquid Dei feruat & amittit ali- ejuid, Deus quidem vnitatem habet &c fta- tumi. Retinere vtrumque non poieft Ange¬ lus , cfiTet enim Dcusipfejnon Angelus :nc- qiie amittit vtrumqnc , neproximum ac pri- n>um Dei opus euadat opifici 4ifl'milli- mum.Quid ergo3 Vnitatem folarn, an ftatum retinebit ? Solam vnicaten^ nequit abfquc Ratu : vnitascnimipfa prorfuseR immobilis. Itaque retinebit ftatum , fed ^ fimplici deci¬ det vnitate, vt Angelus fit immobilis multi¬ tudo. Neque iniuria multitudinem Angelo aflignamuSjquia fi efiet perfeda & abfolutif- fima vnitas , efiet fumma & indeternoinaca poteRas. Siquidem virtus in yuitate confi- Rit,& indeterminata poteftasjVnus ipfeeR Deus. Eft igitur Angelus multitudo , cum conftet ex pluribus i Multitudo ( inquam ) immobilis. In illo certe, Deo inferior eft , quod non cft vera vnitas ficut Deus. In hoc propinquat, quod cft ferme ( vt ita loquar ) fjcutDcus,im mobilis. Redc igitur poft Deu, immobilem vnitatem poriiturA.ngelus, im¬ mobilis multitudo : poft Angelum Anima, quae longius etiam diftat a Deo, quia eft mo¬ bilis mulqtudo. Multitudo quidem eft, cum jiibilpqR Deum «.(Te queat vnitas fimplici^«

Pars fecundal ^9

ma. Bft quodammodo mobilis , quia longius recedens a Deo , piopinqua fic corporum qualitatibus, qua: penitus agitantur. Si Ani¬ ma omnino immobilis elTet , elTct vtique Angelus. Si omnino mobilis eiFet qualitas j, tunc non daretur medium inter Angclumj corporum qualitates; & Angelus immobilis omnino mobili qualitati clTet proximus. Si itaque Aniipa partim etiam mobilis, ftabic eius fubftantia , neque in maius minufvc, aut boc , aut illud mutabitur. Fluet autem ope¬ ratio modo hapc,modo illa,atque aliter & ali¬ ter operabitur. Qualitas autem Animae inferior , quandoquidem per eflentiam ope- rationemque mutatur j qualitate autem infe*- rius corpus} qualitas enim monetur & mo» l|iec,mouet enim corpora} corpus mouctuc quidem, fcd nihil mouet. Angelus quidem, quod (It vnum quoddam & quod fit aiflus, non i fc ipfo habet, fed a Deo vere vno,'adla- que puriffimo. Sed quod fit multiplex, per potentiam fufeipiendi A: patiendi habet cx fe ipfo , quantum extra Deum produdus i pro - 4u6loris perfedlione degenerat. Multitudo igitur naturalis eft Angelo. Anima quoque quod per elFentiam , non a feipla , fed i Deo forcitur a(51u vno & ftabilillimo. Qimdvcro multiplex fit 8c pafiiua , ex feipfa peflidet, quia fub Deo locatur. Quod denique mobi¬ lis, cx Ce iprarurfiis, quia fub Angelo. Sicut igitur vnitas naturalis cft Deo a & Angcl©

140 PhilofpfhM Pyrouchntca

maltitudo , ita motus naturalis eft znirmtl LVX DEI producit Angelum » fub Dei fci- licet vmbra. Lux Dei vnoa(5lu Animam fub vmbraproducit Angeli. Angelus a Dei vno i&u vnitacem ftabilem adipifcitur .fub Dei vmbra cadit in multitudinem : Anima Dei luce ftatum nancifcitur , fub vmbra Dei mul¬ titudinem, fub Angeli vmbra mutationem, Fons vnitatis DE VS, Fons motionis eft Ani¬ ma. DEVS per feipfum vnicas, Angelus pec Deum eft vnus, per Te multiplex. Anima per Deum vna, per Dei vmbram, id eft,^uia fub ideacil fimul cum Angelo ,multiplex.Per fe ipfam mobilis qualitas,per fuperiora habee vt mo-ucat aliquid j per Te habet vt materix mirceatur» Corpus per qualitatem habet vc agat, per fe folum vtpatiacur.Qualitas vno gradu excedit corp% quod mouet ipfum. Vno faltem cedit animae , qnod mouetur ab illa» Anima faltem vno excedit qualitatem , quod cx feipfa mouetur. Vno cedit Angelo, quod mutatur. Angelus Animamexccdii vno, quod manet. Deo cedit Vno, quod multiplex eft, Dcustamenpcrhoc vnupaabic in infinitam fuper omnU.

•i

Prfn fecunid.

14*

pEfITi,lTIONES, DinSIONES fromntUta^

I. P er feFlio eji modus entis y(juo ipfs nilsil deeffe V mtelligitur,

Vtrft&io talis tB -vel fitnfUciter^ vt Oeus \ vd in fuo genere , 'Vt aumm.

VerfeBto tfl ^tima ^ ijuAr a habet omnia- perti- mntia ad prtmtm momentum ,^ue ad eljemiam. ^li^s dicitur perfeBto tfftmtalis^ 'vf^ngelt pet-> feBio , (ft intelligibUitas^

Secunda qua res habet omnia ad fecundum mo- mentumi •vel ad exijicntiam » 'Vt forma numeric4 Socratis^

Defin.

Pulchritudo efl modus entis^ quo illud ‘Veastjld* fis particeps effe intelltgttur.

Pulchritudo alia increata^ ut Deus alU crea^»^ ta opera Det» ,

»y€lUefi verayaha apparens i alia tranfcenden* falis CJ* corporea^qua oritur ex conuementta entis cum intflleBu iS" voluntate ^ ynde ortum habere dicitur ex vnuate^ Iteritate^ horntatei numero^ #r- dine & perfe&tons.

»/Clta corporea , er dicitur qualitas corporis ^ort A 6X piu & temperU conumienti,

Pron. h

Pulchritudinis cognitio ef magneti(a,hi>e e^ au

^A^iuAs Allicit mqi Adfe

142* ^hilojophia Pyrotechn id

poj^tdendi , 'Vnde amor,

2. CognofctrereSycfi po^idevein imelleBu. Vir- tm cognofctm hHtnguttur inS<Tifus^ in l\4tjo~ nem O" IntelleHum , quibus tres gradus Viatur rt defiderantisannefduntur^ ^ppetttus , tle&h & •voluntas,

Ens^'VtiUtn,'V(Yumy honumyidem funt. Tamen alia tH entis ratio^ vt ens e(i 3 aUd ^t vnum^ ^e~

rum, bonum.

Sic ynd res Intelle&ust ^aima y & Voluntas, jinima tamen egentiam dtcit. Intelle&us ea e^i tpfa effentia , apprehendit. Voluntas eH idem , M illa effentia intelligens , atque extendens fead illam remfosiundam.

Vulchrttudo efl fios bonitatis [eu fummi bent fplenderjulgens quafi ar culus quidam Diuitt/ela^ cis ykbono manans ytn bono rejtdens yper bonum C?* ad bonum fempnernusr epotus.

4. Pulchrum vero dia potefi viuificus aBuSy}. primo bonorum fonte effiuens y "Mentem primo dtuinarum idearum ordtne decorans yVumina dein^ defequenttaMentefque rationum ferte complens , Animas numerofis difcurPus ornans , Katuras feminibus y & Matenam denique form is .

5. Boni pulchrique proprtum eji appetitum alU- cere.

Aliud e(l pulchrum ftmpUciterfeu ab folutum , yt Deus i aliud efl fecundum quid ; aut refpeBiufyid eHeutptamyaltcubiyaltquandoyahqua exparte. Ad hoc mouemur propter vnioms appttttuWy qui exci- W^rkUt^Xreflrnt^litHdmt mmfeHd ycUjcti^

Parsfecmddo 145

T/ilchrstudinem /tquituv amor,

Kmor ed afi&us "vmoms * c^ius caufa fpecits (tuea&Ms attt repr/efcntatio & forma , Accedit animo 9 yt ineo creet difpojttioium 'vnte^ tits, Difpojitionem feqmtur appetitus. ,

7. Appetitus efi motus & necejfaria quadam , Natura inclinatio ah indi^entia^quadam amittens ad plenitudinem ,

S. Motus vero efl tranfms quidam de alio in ahudy & proinde amor perenni nexu per appeti-- tum neBit extrema ^puUhrum deformi ^in feriora fupertorihus : fuperma^qu/e ad afcenfum trahunt^ media , qud ad circuitum ducunt : infima^qua ad defcenfus animos 'veUunt. Quorum ordinum funt BJfentia^Vuhhritudo i& amor medius, Intelle^ Bus, Flyamafa, & Blatio medta , lux aut forma-^ rumortgo, & caligo fiue Mat(ria,& fpiritus 'vni-^ mrf -vinculum, Virtutem denique cMeiiem ^ dementarem media retherea vis neBit,

Theor. i.

Tanto vnutnquodque perfeBius ejPe cognofcitur^ quanto ejl fimplicius,

Theor. i.

Id perfeBius efi quod plura potefi,

Theor. 5.

Quo quid perfeBius efi , eo magis efi ens,ma- gifque intelligibth ex fe,

Theor. 4.

f rimo cognof (imus antequam defideremus»

IATI O N BS hic yariiB

144 Pf^dofophU Pyroiethmc<ie

excogitari poliunt, quas ingenuo jedori Sz huius dodlrinx lludiofo, ne in immeiifum ex-- er^fcat hoc opus, lubens & volens relinquo. Satis fic mihi defiderip pulchri incitato , vt quod non potuerim, publico bono voluillc tamen qiiiuis intelligaL. Bruntenimfcecunda aetatis huius ingenia, quar vbi hasc noftra ar-^ tis tam praeclarae primoidia ptxguftarint , ciufdem quoque frudum plenihs percipere geftient : accenfaq; laudis cupidine, ftudioqj communis boni, rud&m hanc penitus & im¬ politam Machinam vel denuo exllruant , y el accuratius elaborent.

PROPOSITIO PRIMA

feptimi Capitis.

Omne quod in dlio e^ydh alio tdnt uni producitur,' O mne autem in fe exi^' flens ^ per fe fub/iflens efl,

DEMONSTRATIO.

QVodenim ili alio eft,& fubiedo indi¬ get , fui ipfius progenerans nunquam fuerit. Quod enim natum eft fe ipfum gigne- iCjEcdealia non indiget , cum d fe continea¬ tur, & in fe (eruetur, a fuperior* feorfum. Quod vero in fe, manere , & date poteft , fui ‘ ipfius-

Vars fecunda, 145

ipfius efl produdiuum. Ipfutti in reipfum progrediens , & fui ipfms concentiuuto exi- iten^. Atque ita in feipfo exiftens, vt in caufa caufatum jVC probatum fuit per propoftionem fextam quarti. Non enim vc in loco, neque infubicdo. Etenim locus , ab eo quod in lo¬ co , aliud c(l ; & d fubiedio, id quod in fubie- <5loeft. Hoc vero fibi ipfi, idem. Per fe enim fubridens , & vt in caufa , id quod a caufa, ita in fe ipfoeft.

PROPOSITIO SECVNDA Capitis.

Omne perfe fuhfjicns ^incorru^tihi^ le e^.

DEMONSTRATIO.

SI enim corrumpetur , relinquet fe , & erit i fe ipfo feorfum. Sed hoc impollibile, Vnum enim exiftens , fimul & cauiaeft, & caufatum. Omne autem quod corrurapitutj difcedens a fua caufa corrumpitur. Ia quan¬ tum etenim exit ab eo quodipfura continet, & fetuat) vnumquodque continetur , A: fer- uatur. Numquam autem relinquit caufam , id quod per fe fubfiftic. Siquidem fe ipfutn non re|inquit. Cauia enitn ipfum/^i ipfi

14^^ FhilafophU ?yrotnhnk£

Incociuptibile ergo eft, omne per (e fub{i^ 4i;&ns.

PROPOSITIO TERTIA feptimi Capitis.

Omne fer fs 'fuhjiflens im^anile ejl^ ^ fimplex,

DEMONSTRATIO.

NAm fi partibilefit j quodper fefubfiftitj conftituic &:pauibile feipfum A totuoa conuertetiif dd'*re, Si omne in omni fe erit : hoc vero tmpolTibile. Impaitile ergo , quod per TeJubEdens eR. Sed enira etiam limpiex.Nam B compofitum eft j erit in ipfo, hoc quidem peius, illud autem melius i & melius ex peiore erit, & peiusex meliore, E tnodb totum i toto reipib progreditur. Ad : hacc non fulEcienSjCum indigum Et fui ipfius elementorum, ex quibus conftat. Simplex er¬ go eR omne , quod per fe fubfiftens fuetit.

fecmdao

4?.

Propositio qvarta

feptimi Capitis.

Omnis plurium caufa^pr^jlamior efll ‘eo quod ad pauciora potentiam eji fortltum ^ Spartes producit ^qua¬ rum alterum totorum [eU 'uniuerfo^^

r'um efl produHiuum* .

demonstrati d.

SI etiim hoc quidem pauciorum , illud vfefd plurium caufa eft , parces vero funt alio- tum aliae: quse alcerum facit , etiam reliqiuuii faciet , 'id nempe quod plurium eft produ<5l:i- «um. Qu® veto hoc producit, ea non omniaa illiid producet. Potentius ergo , & plurium (iompcehenfiuura. Vc enim producum ad produdiiiti), ita producens ad producens ad mvicem fumpta. Plus vero potens, maiorem potentiam habet, & yniucrfaliorem. Hoc ve^ . ro vicinias eft cauf*

li. Quod vero vicinius, huic magis eft bonum^ iiquidcm ipTa , bonum ipfum eft. PJuriutn *rgo caufa,fcoundum ellentiam prajftanciu^

ixiftit co, quod paucioia producit.

5*1

14.8 Wihfo^hU ?yYQtcchniCce

PROPOSITIO QVINTA feptimi Capitis.

Omnis multitudo ^icimor Vni exi- jietis y quantitate quidem eft longin¬ quioribus minor , potentia autem maior.

' demonstratio.

Simile enim magis eft vni, id quod vici* niuseft. Vnum enim omniun® erat con- fticutiuum immulciplicancer. Similias ergo jpfi , plurium caula exiftit. Siquidem illud omiunm vniformius ciic, per oSiuuam fextii & impartibiliuSjfi illud erit vnuro. Siciuier- govm,quod minus multiplicatum eft, magis cognatum eft. Ita omnium caufte cognatius, quod plurium eft produdiuum ,per propofitio- nem quartam feptimt. Hoc autem potentius cft.

D E MORIS ORTK

emfcjne in quadruplicis ep fentia Chao effuxu,

C A P V T VIII.

HAVD citius immenfa: bonitatis fpleo- dqc feu pulchrftudQ pcc reru0

Vdrs fecHnddl 149

<3aTura 'ideas in efTenda mentis Angelicx fo¬ ras emicuit, quum adhuc recens nata& quaj- ii impcrfe(aa incepit amor paulatim nafd a amoriinquam ) hoc cft defiderium obtinen¬ da huius perfedionis in mente AngcUca , quam prius aliquatenus obtinete videbatur. Cuius lenociniis ftimulata mens, ad Deum, vc fui originem, conuertitur ,vt perfeaionena huius idcalis pulchritudinis obtineret, quam quum ab ipfo perfede affcquuta fuiiret , ac- creuit Venus feu pulchritudo, & in maturam letatem proueda apparuit.

Triplex ergo natura in prima rerum crea¬ tione apparuit : bonitatis in rerum creatione» pulchritudinis in attradione , Sc amoris in petfcaione. Quod autem ad bonitatis & pul¬ chritudinis in rebus naturam attinet , vide¬ mus internam peifedionem producere ex¬ ternam r illam vt bonitatem, hanc vero vt pulchritudinem nominamus. Quum autem pulchritudo confiftat in rebus vifibilibus » duoque viihs fint,vnus corporeus, alter in» ^telledualis ; erunt fimiliter & duo obiea» vifibilia ,& per confequens duae pulchritu¬ dines, nempe pulchritudo intelkaualis, quae dicitur Venus ccclcftis i fecunda antiquior &

abfque matre naca.Ccslii filia, quse 5c in ideis viget, eftqi intelleaus obieau tiurojpulcbri. ludo corporea, quae Venus vulgaris nomina¬ tur, iunior, louis & Diones filia^qu^ colo¬ res pro vifus ©bicao habeu Quunaque amt^

Vhilofbphid Vyrotcchmcs

£t dcfidcrium pulchri, necelTano eueniet tot clfe debere amores, quot Veneres umorem¬ que Veneri TuccclTure Paufani^s conmuio,^ vt pulchre refert Ficinus, affirmat» amoremqj <efle Veneris comitemjduafque Veneres duo- fcus amoribus affbciatas meminit, Vna Venus

cffcosleftis,vcdi(aumeft»alterayulgaris. Pla¬ tonici Deum nominant Ccrlium., quia licuti ccelum continet omnia alia corpora, ita Deus comprehendit omnes fpiritus ; diueifffquc nominibus infigniunt Angelicam mentem , quandoque Saturnum » aliquando louem, alias Venerem nominant. Quia Mens An¬ gelica eft,viaic,.& intelligit»eirentiara eius Saturnum vocant : vitam autem louem : In- telligentiamV enerem. Prseterea vocant Ani¬ mam mundi , fimiliter Saturnum, louem, & Venerem. Quatenus luperioraintciiigit, di¬ citur Saturnus : quatenus mouec cccleftia, lu- picce .* quatenus inferiora generat , Venus. Prima Venus, quam diximus effe in mente Angelica, dicitur nafei a Caelio abfqye ma¬ tre : quia materia a Phyficis dicitur mater, ff- cut Sc haec mens longe a materia corporea dite : Secunda Venus, quae in apima mund; ponitur, eff ex loue 8c Dionejex Ioue-,hoc eft ex ea virtute animae mundans , qu«cxleffi^ inouet, quia talis virtus creauit potentiam

Illam qua inferiora generat. Dicuptpraterea

lianc Venerem matrem habere , quia ipffi

mundi mfu^ videtur aiTocurd matfi,-

Tars ftcunid. ijf

riam. Conftat erga daas efl^e V enercs ^ vna-ra in mente Angelica j ahetam tn vi generafidi Gux eft in anima mundi A^traejuc fitBili amoti adiongitur. Prima uamque per amo¬ rem naturalem rapitur in confiderationem pulchritudinis Dioins. Secunda rapitur per amorem in creationem pulchritudinis 0iui- in corporibus. Prima in Te comprehendit fplendorcm Diuinum, deinde, induit in fe¬ cundam Venerem i fecunda hsce transfun-* dic fcintillas rplendoris recepti in mundi n?a- teriam. Per huius fplendoiis fcmsillaruai pra^fentiaro , omnia corpora totius vnmerfi rscimdum. illorum capacitatem refulcant & pulchra fiunt. Anima humana hanc pukhrs-- fudinem per vifam concipit , & hxe anima duas habet pote^ates. Poteflatem quippe cognofeendi , tum generandi. Dusehr po- tefiates funt in nobis duae Veneres, qux duo¬ bus ftipantur amoribus. Nam cum pulchri¬ tudo humani corporis fe fc afpeaui obiick» mens noftra ^quaein aobiseft prima Venus» cojit & amat hanc Venerem , ficut Dimr&am imsginem & ornamentum ciurdem , dc ad cam vt plurimum tendit., Ptarterca poteiias generandi,qos eft fecunda Venus in nobis» appetit generate formam fibi fimilen>.

amor in vtroque harum poteftatum com¬ mercio tepericur. Qui in prima cft, dcfidt> rium conteraplanditin fecunda vero pulchri¬ tudinis, generandi dicitur. Quod autem

15^ VhilofophU Pyrotechmc<e omoris originem accinec, dicam quod quon¬ dam rcuelauit Diotoma Socrati, natum amo¬ rem fcilicec ex Pori congrcifu cum Pcnia in natalibus Veneris. Cuius allegoria fumma cfl i in abundantia & indigentia rationem omork optime collocari. Nara cum ob Ve¬ neris natiuitatem conuiuarentur Dij, ^ inter alios opulentia Deus, fxJriJhf confilij aut prouidentia filius, cum canati efi'ent,Pe- niafeu paupertas cibum petitura , accefJic Sc pro foribus ftecit. Porus prouidentia filius nectare inebriatus, (vinum enim «dhuc non erat) in louis virgultum ingreifus , grauatus dormiuit. At paupertas cum ob inopiam

confilium excogicalFet, quomodo c% infidiis filium cx fenfu conciperet, cum ipfo concu¬ buit, & amorcra concepit, quapropter etiam Veneris comes eft & minifter, natus in illius natali celebritate.

Totius autem huius allegoria vis latctin mundi creationis progrefiu. Cuius origo , vt haacrujs diaum eft,aDco progrefTa^in mundi huius feofibilis imaginem termina¬ tur.

Primo ergo confiderandum,Deum cfTe in- crcatum,omnuque crealFe, initium faciendo, ianacura informi, quas quidem a Deo formata condituit naturam Angelicam. Qua natura nihil aliud ed, quam idearum omnium in na¬ tura informi mirabilis induentia , pulchrkia- ^ais primam Jrje fe ferens ratioincino

Pars fecunia» '155

Ha^ i(icasin naturam informetn ipfi omni¬ no contrariam impoficaj,ipfam formant. Sed quantum i priore fede &: natura degenerant^ tantum imperfectiores deprehenduntur..An- gelica igitur mens in fc habet idearum pul¬ chritudinem. Sed propter opacitatem fuac liibftantia: tentbrofamjobfcuram & imperfe¬ ctam ; prima vice non perficitur, vnde acci¬ dit neccirario defiderium obtinendi ideariirn perfectionem, quod quum fit defiderium pul¬ chri, reCte amor dici poteft. Qui quidem amor , nifi ideae in Angelis eflenc, aut fi. per- feClc in ipfis exifterent , nunquam nafeere- tur ; res enim defiderata pacjtim pollidetur , partimnon. Sic creatura intelle^ualis, nifi edet omnino ante rem amatam, nunquan; inter ipfas elTet fimilitudo , qure amoris cauta efi.

Amor ergo hic nafeitur ex Poro& Penia. Porus enim prouidentiae filius , nei^are ine¬ briatus fe fe coniunxit Peniac in virgulto Io¬ nis, ex quo natus eft Amor in natiuitate Vc^ neris. Hoceft, quum mens Angelica & ani¬ ma mundi , quas duas Veneres nomina^ui- mus,nafcerentHr cx Diuina majeftate,Di) in conuiuio erant, nempe Caelius, Saturnus di lQpiter,iamquc nutriebantur propria efea. Hoc eft , quuna intelligentia in mente Ange¬ lica, &gcnerandi virtus inanima ma^idhquas V eneres nominamus , nafcerentur , haCtenus fuit Deus fupr^mus 5 queno Cssliuig yoca-

!|4 PMlofophU Vyrotechnk^

mus. Similicer elTentia & vita in Angelica,^ quas Saturnum & louem nominamus. Eo- ,dcmpa£lo inanima mnndifuic cognitio re¬ rum rupernarum & agitatio csleftium cor- porum , quas etiana Satucnum & Ionem no¬ minamus. Per vkgultnm Ionis intelligimus .fcecunditatem vitse Angelicas, in quaracum Porus, hoc eft radius Diuina^Jmaicftatis de- icendic,cpniungicur Penia^^hoc eft pauper¬ tati ,qu3e primo in Angelo fuic,ibiquc amo¬ rem «creat. Vnde fit vc Angelus per Demn Iit & viuat. Et quatenns efientu & vita fruitut, nominatur Saturnus & lupiter. Ha¬ bet prscerea potentiam intelligendi , quse etiam Venus dicitur»

Haec potentia nifi a Peo illuminetur, fua natura eft informis & obfcnra , non fecus act oculi virtus, antequam ipfi lumen Solis ac.- cefierit. Hanc obfcuritatem Peniam voca¬ lius ,quafi luminis paupertatem & indigen- itiani.

Sed hxc intelligendi virtus per inftin^um fuum proprium reflectitur in patrem , & ab «ro radium Diuinx intelligentix recipit, quj Porus fiue abundantia dicitur : in quo, non leeus ac in femine, includitur omnium re¬ rum caufa. Per Iplendorem huius radii in¬ cenditur inftinCtus naturalis , & fitinfiam- mati6 & ardor^quinafciturex prioris obfcu- s;itate,&*rcintilla fuperin^uxa.

Iratus cx paupertate & abundan-

VdYS fecunid.

tfa. N afcitur in virgulto louiSjhoc eK in vm- Lia vics-.illico enim fub vits vigore nafei- tiir ardens intelligendi delid^rmm. Porus^o- tetn introducitur ebrius nedtate, quia titubat

iranfcendendo per rorem DiuintEviuacitatis,

Sed dices , quare fingitur amor partimdi- Ues,partim pauper ? Refp. Diues , quia num** quam defideramus nifi cognita : at cognofee- re res,e(l ealdem aliquo padlo poflidere. Oe- iiderium enim non niii circa res cognitas de- fideranti Ycrratur,&: natura conllicuit vt omni natura? cognofeenti adiungerctur vir¬ tus appetitiua j qus quidem amat & fimui ampledicurea quae nofeie fibi vtilia, reijcit; autem inutilia. Sed fua natura femper appe¬ titus tendit in bonum, fiue illud fit apparens» ^ue verurn. Neque vnquam decipitur , nifi fpecie veri. Hinc Tequitur, virtuti omni defi-j deranticoniuni^am efie proprietatem com- muneuojquac efi,quod femper defiderans frus- tur aliquatenus rc defiderat^ , aliquatenus non : nam fi omnino priuaretur redefidera- ta, tunc non appeteret. Quod probatur duo¬ bus ipodis.

Primoa quia non defideramus nifi pofi co¬ gnitionem : nullus enim defiderat incognita. In anima enim imprimuntur notas quasdam reruns , antequam eas anima appetat ; per quas jquafi per formas exemplares omnium rerum , anima iudicat effe appetitu dignas, IIoc probatur exemplo famis 3 aut fiws* Q^i

1^6 'Philo fe^hU Pjrotechnic^

iiti premitur, liquoris familiaris fpcciem ani¬ mo concipiens , cognofeit liquorem fibi pro¬ futurum. Huius imaginationis comes indiui- duus eft appetitus, & talis imagitiatioappcti- tu iam formata fitis cif. Huic imaginationi jdem eft liquor defideratus. Qu|a ipecies quas imaginationem formauic , liquoris propria «ft : Sc liquor talis eorum imaginationis of¬ ficio fatisfacerc poteft. Sic anima fentiens^ noQ appetit cibum aut potum j neque vn- «quam potiretur , nili in fe haberet notam ali- quami,per quam talia appeteret, & cognofee- m , hanc rem iibi profuturam. Ergo anima cognofeendo appetit, non incognitum quid^ fed perfedionem cius, cuius partem tamen in anima poflidet. Vnde liquet, cogrkofcercreSi ellc cafdem aliquo modo pollidere. Praeterea «ognorcere res eft eafdem intelligerc. Intelr ligentia autem omnis quum fit pl^na formis^ merito dicimus poflldere quae intelligimus, Vnde fit, vc Arifioteles afTerit, animam no- ftram omnia habere , quoniam omnia in*? selligit.

Secundus modus,qiiia eft femper inter de¬ siderantem , & rem dcfideratam,magna con- «enientit & fimilitudo. Omne enim fimil® «onreruatur& gaudet illo quod firaileeftj Sc c contraicontrifiatur, doict, corrumpitur per illud quod fibi eft diflimile. Ex quo nccefla- 2ioaccidit,nattiram rei defideratae reperari ali- <§uopa(2:o in rc defidcrante,alioqui imer tales

Pavs fecunda. ^57

res nulla eflet fimilitudo. Neque omnino

fimiles, quia vanum edet quaerere, quod ia^m omnino poflidemus. Defiderium igitut

fequitur cognitionem.

Virtus autem cognofeens in gradu triplici diftinguitur in fenfus,in rationem, & intelle- dum. His anncduncur tres gradus naturae deriderantis,qui dici podunt appetitus, cle- dio ,& voluntas. Appetitus fenfus fcquiturg eledio rationem , voluntas intclledumo Appetitus eft in btitis, elcdio in hominibus, voluntas in Angelis. Etficutfcndis non co- gnofcit nifi ccs corporeas & renribiles,fic ap¬ petitus non defiderat md res corporeas & iendbiles. Et deut intelledus Angelicus rcfpicit tantum fpiricualia &: fuperiota, ea-

que contemplatur, neque vnquam inclinat

ad materialia, nifi quantum a materia libera¬ ta aut exempta ceperiuntur , aut nid fpiritua- liacuafetinc: fic voluntas Angelica pafcituc cantum rebus fpiritualibus. Et vt natura ra¬ tionalis vtriufque medium verfus vtramque fortem inclinans ,nunc verfus intelledum, jam ad corpus aut natucam & fenfus ; dc cle- dio animae rationalis vtriufque dedderio complacens , iam huic , nunc ifti annedi- tur.

Ex quibus omnibus concludi poteu ,quod quoties res dedderata eft corporea 6c fendbi- liSjoportct vt natura defidetans dt , aut appe* I4j^us,fcnfus fttbf«quta§^ cU^iq utionis^

Vhilofo^hU Pytotechnici

iiiclinans verfus (cnfbs. Sed quoties res cft fpiritual is & incorporea, oportet vc htaucvd- Iri-snas incclledualis & Angelica, aliaqae elt- ifiioracionis,eieuata ad (ublimitatem intellc- ^us.

Tres ergorcrdm gradus in natura confide- tancur/upremi , medij ,6^ infimi. Supremi /unt tupcriorum opera, res medis squalent babent naturam. Caufsamant opera, ficut il¬ larum partes & imagines : opera appetimc caufas vt conferuatiiees, res squales recipro¬ cum adferunc amorem vt vnius corporis membra. Quocirca Deus beneudlentia ma¬ xima Angelos gubernac, Angelicum Deoa- himas, animae cum Angelis corpora* Per amo- fcm naturalem & mutuum aguiit,(imilia ap¬ petite, ignis ignem, aer a£rem,aqua aqua, ter¬ ra terram , Sal, Sulphur, Mercurius i Salem^ Sulphur&Mcrcufium.Prsetereafpecies om- saes animalium coghorcunt & appetunt fuam ipcciem mutua benenolenda. Araoc enim ima tantum rerum caufaeft, fcd rerum cau- fas concomicatur. Nedit ruprema infimis ^ bonum pulchro , manifeftat occulta. Per Ituno vniuer/i opifex in mundi creatione qiiafi parturiens 'fefe aperuit, opufque mun¬ di cx men£e,velut quadam matrice , prius oc¬ cultum , quadam fui eXtenfione manifeftum fecit. Et quamuis antfe murn di Creationem <ibi tantum luxit, tamen m mundi creatione

amojem lafeW cceatis imperci^

Pdrs fecunda, 359

■Oli. Hacc autem lux vndique diffufa fpecieiis c-maiu rerum tepracfcntans pulcherrima eni¬ tuit. Pulchritudo autem quid aliud5qua Diui' nae bonitatis fupcrabun dantis radius, cuius ra¬ di) infufio in mencesAngclieas prinDU,deind« in Animas, N aturara, & Materiam, amoctn^ procreat, per quem fpecies omnium rerum ia Mente, Animis, Natura, & Materia, depin¬ guntur, Pidurae h2E in Angelis dicuntur ideae 6c exemplaria ^ in Animis ratio, in Natura femina j in. Materia mundi forma & imago» Species hae primo ordine, vc proximo , eui- denter relucent: in fecundo & tertio, vt re¬ motiori obfcurius : in quarto, vt omnium re- mociflimo,obrciui{rimc. Mens enim Angelica eompedibus corporum haud impedita, in fs re£lc6litur,vbique Vultum Diuinumcontem- .platur , contemplando miratur , micandoqiac feruentillimo ardore Deo vnitur , vnua capit fpecies ,earque inferioribus ordinibus con^- jrnunicat. Haec ergo Diuina fpecies, nempe pulchritudo, in omnibus amorem pcoetear, hoc eft pulchri defiderium,

A bonitate igitur pulchrum pulchritudi¬ ne amor, dc quo Orpheus , antiquiffimiis va¬ tes, Theologiam Mercutij Ttifmegitti imita¬ tus , dum rerum principia fuauiuirao !yr« cantu refonaret coram Chirone Heroi¬ bus, hoc cft hominibus Angelicis , Vt pulchri admodum refert .Ficipus ,duaa

^ijaosanumuhduTO

i4o VhtlofophU Vyrotechntc£

turnum.Iouem & exteros Deos, in finu ciui*- deen Chaos amorem plantauit , afferendo amorem fuiilr anciquiffimum , ex fc perfedif- rimum,& magni confilij. Hefiodus ^Parme¬ nides, Pythagoras, mulciquealij veteres Phi- lofophi cum Orpheo ipfo & TEifmcgifto confentiutlt. Piato fimiliccr m deferi- bit Chaos, in eoque amorem collocat. Plato¬ nici appellant Chaos mundum informem s aiuntque mundum efle Chaos forma depi- <9:a.Et vtquatuor concipi pofTunt. mundi, fi - militer 6c totidem Chaos. Ante omnia fuit Deus , omnium author, quem vocamus bo¬ num. Et pro mundis Deus primo mentem Angelicam, fecundoanimam, tertio naturam, quarto corpus vniuerfi creauit. Ec in hifce mundis quacuor Chaos confiderancur. Prin - cipio Deus creauit fubftantiam mentis An¬ gelica.

Hatc primo creationis momento abfquc forma fuit & tenebrofa. Sed quia ex Deo na¬ ta, perappetitum quendam innatum refledi- tur in Deum fuum principium : reflexa in Deum illius r-adio illuflratur,5«r fpledore talis radi) flagrat & exardefeit. Eius appetitus fla- grafeensDeo appropinquat, &: recipit formas & ideas rerum. Nam Deus, qui in mente fibi coniunda omnia potefl, omnium rerum crea- darum naturas m ipfainfcribit.In hac igitur fpiritualitet depinguntur omnia qusc in hoc yniuecfo repeduntur. Io’ ipEa verb mente

Pavs fectindd.

fantSphorras cjelorum & Elementorum , in jpia planctae ftellas » ibi natura vaporum, in ipfa formae omnes, anirralia, vegetabilia , mineralia reperiuntur. Quis igitur dubitar^ fpecies illas rerum omnium, pex auxilium Di- uinum tcceptas , in hac mcmc fupernacurali non elfe ideas ?

Sed antequam mens Angelica accepilTcC pcrfedc a Deo rerum ideas.iUi adhaeiic: & pcmrquam ipfi adh$reret, iam conflagrabae cias appetitus vt ipfi adnedeietur : & priuf^ quam exardefceret appetitus, recepit radiun:\ Diuinum:& antequam eiufinodi /plendoiis capax deprelvcndecctur, appetitus eius natu¬ ralis fuit iam verfus Deum fuum principium conuetfus : priufquam ab eo receffillet , elTentiaeius fmt informis & teeebrofa. Cu¬ ius cllentia cum omni forma dellicuebatur , vere nominari Chaos poterat. Primus eius a Deo reditus amotis erit ortus. lofufio Di- uini radij,eric amoris nutrimentum. Confla¬ gratio rubfequcns dici poteft amotis incessi Mienium. Appropinquatio ad Deutii, amo¬ ris impetus. Formatio eius amoris, perfelStio, tnmvnio & recolle(5tio omnium formarum & idearum,vndeexticiEpulchcr hic mundus^, quem Grjeci Ce fmon y hoc eft ornamentum appellant. Ssd gratia huius mundi 6c orna- menti,efl pulchritudo, ad quam, quamprirpu natus fuit amor , fc fe recepit illico. Qu* ^uaaqu^ per fe ptyno deformis, fg;g ope

PhilofophU Vyfotnhniu

tamen pulchta excicit. Talis ergo eft amo¬ ris natura , vt rapiat res loinnes ad pulchritu¬ dinem, &vcnedat deformia pulchris. Quis ergo dixerit amorem fubito non infcquutum fuille Chaos, & ante ipfum mundum non ex- titiffejVtantiquillimum &: peife6ti(Iimum ? Imo in quadruplici mudo quadruplex Chaos, in quadruplici Chao quadruplex repericur Amor. Nam quum oriebatur ipfa Angelica mens, in ipfis incunabulis & adhuc informis, per amorem conueiTa ad Deum lillico Diui- lu radij fplendorc informatur ,vhde primus amoris gradus apparuit. Srmiliter Anima ninndi,ttdDcum & mentem vnde orta eft fefe tefledens, qux quamuis primo fuit Chaos & iirformis ,tan>en reflexa per amorem vetfus ixicntem Angelicam ,cius formas accepit, & in mudum progrefla eft, vnde fecundu Chaos & fecundus amor apparuit. Haud aliter na¬ tura i Deo per animam & mentem attrahic rerum femina. Denique naatciia a Deo per Mentem , Animam & Naturam attrahit re¬ rum formas. Q^drnplex igitur Chaos qua- druplexqucamor confiderantur in omnibus. Amordeidque concorriitatur ipfum Chaos, ^ixcedit mnndum, excitat confopita, illumi¬ nat teneb^ofa, vitam mortuis impertit, for¬ mat deformia, perficit imperfecta, deoiqu» itupeuda quseque conficit, ^

PROPOSITIO PRIMA OiSlaui Capitis,

Omns progrediens ab aliquo fecun^ dum e/fmiam',conuertitur adillud, d qUG progreditur.

demonstratio.

I enim progrediatur qaidem, non conucc-

Otatur autem ad caufam progreffionis hu- ius,non appeteret caufam.Omnc enim appe¬ tens conuerfum cft ad appetibile. Sed enim omne ens bonum appetit , & illius adfptio per proximam caufam fingulis. Appetant er¬ go & fui &c ipforum caufam fingula. Per quod enim elTc vnicuique, per hoc etiam be¬ ne elTc : dc per quod bene efle, ad hoc appeti- tusptimo.Ad quod veroprim&appeticus,ad hQC& couerfio. Omne ergo progredies,

PROPOSITIO SECVNDA odiaui Capitis.

Omnis conuerpo efficitur per fimili^ tudinem, conuertemium fe^ ad id^ad quod conuertitur,

DEMONSTRATIO.

OMnccnim conucrtensfe,adomne;fc ^ coniungere properat, apperit com-

H4 VhilQfophi^ Vyrotechnic^

muiiionem ad illud, &: colhgantiam. Colligae aurem omnis fimiIittido,ficut Teparac dillimi- licudo , & diuidit. Conuerfio ergo,commu- snoqusedam eft,6<r conta£lus. Omnis autem communio, contadus omnis , per fimilita- dinem. Omnis ergo conuerfioper fimilitu- dinem efficietur.

PROPOSITIO TERTIA odaui Capitis.

Omne progrediens ab aliquo & con- uhfum , circularem habet a^lionem^

DEMONSTRATIO.

SI nempe ad id conuertitur,a quo progre¬ ditur, coniungic principio finem. Et eft vnus 6c continuus motus ; hic quidem a ma¬ nente, hic autem ad manens fadus. Quam- obrem etiam omnia circulo progrediuntur a caafisadeaufas. Maiores vero circuli, & mi¬ nores, fi qifidem conuerfionesad proxime fu- pra pofiti fiant: aliae vero ad fuperiora , Sc vfque ad omnium principium. Ab illo enim ©mnia, 6c ad illud. Omne ergo progrediens ab alio.

Pars fecunidl 1^5

PROPOSITIO QVARTA odaui Capitis.

Omngcau fatum ^ manet in fuicari^ progreditur ab ipfa , 0“ con ^^ Hertitur ad ipfamo

DEMONSTRATIO.

CI enim manet fblum, non diffeceta caufa, '^indiftindum ab ea cxiftcns. Simul enim cum diftitidionc, progreffio eft. Si autem progrediatur folum , incaniun(5lile erit ad ipfam , Sc afympathes, nullatenus cum caufa communicans. Si vero conuertatur folum ^ q^uorn odo quod ctrenciani ab ep non habet , fecundum ciretitiam Facit conuerfionem ad alienum ? Si vero manet & progreditur » non conuertatur autem , quomodo naturalis appetitus vnicuique ad bene elFe , Sc ,ad leo¬ num, & ad gignens intentio? Si veropiogte^ diatur quidem conuertatur , non mansae autem , quomodo quum diilet i caufa, con- iungi properat ad ipfam jinconiundile cun^ effet ante difceirum ? Si enim conmnaum clfet/ecundum illud omnino maneret. Si ve¬ ro maneat & conuertatur , non congrediatur aatem j quomodo non feparatum conusiti

166 VhilofophU PyrQtechnic£

potcft ? Conucrtcns enim omne rediens ir» illud allimilatur,i quo diuifum cfl: fecundum clTentiam. Neceireeftautena vel manere fo- lum,vel conuerti folum , vel progredi folum , vel colligare extrema ad inuicem , vel inter¬ medium inter vtraque extrema , vel /imul omnia. Relinquitur ergo & manete omneiii caufa , & progredi ab ipfa, & conuerti ad ipffam.

PROPOSITIO QVINTA

QcSaui Capicis.

Omnium cju^ fecundum conuerpo- nem fubppuntyf rima imper felitor a funt fecundis , fecunda his qu§ deinceps, f^lrimd Vero perfcHior^^

demonstratio.

SI enim conuerfiones fiunt fecundum cir¬ culum, vt demonfl:ratum fuit per tentam aBitui i e>C i quo progreflTus, in hoc etiam con- uerfio ^per prttnam oBaui. A perfedlillimQ au¬ tem progeeifus, per fextam fextL Conuerfio ergo in perfediffimum. Atque fi ad quod progceiUis jvltimum ell: ,ab hoc prima con- ^erfio. PiogrelTus autem in vItimura,i5Dpey- conuerfio ab iroperfeflillimoo

Fars fecunda. 167

Prim* ergo in ijs> quae fecundum conuerfio» nem,imperfc£^iffima. Vltima autem perfe¬ ci ITima.

PROPOSITIO SEXTA odaui Capitis.

Omneent^^cl effentialiter conmrti-^ tttr folum^Vel viulitcr^vel etiam co^ gnoftenter.

DEMONSTRATIO.

VEI enim eiPe folum i caufe poflldct , Vcl etum viuerc cum ipfo e(ie ^ vel etiam cognolccntem inderecipu potentiam. Qua-? tenus ergo cft , tantummodo cfllntialem fa¬ cit cenuerfionem. Quatenus autem viuic^ etiam vitalem. Quatenus vero cognofeit , cciam «ognofciiiuam. Vt enim progrefflina cftjita conuertitur; & menfurae conuerfionisj» diffinita: funt menfuris fecundum progref» fum. Et appetitus ergo his quidem cfl, fe¬ cundum ipfum efTe folum, apiitudo ciiftens ad participationem caufarum. His vero etiam fecundum vitam , qux eft motus ad ptsftan- tiora. His autem fecundum cognitionem a fsnfus exiftens bonitatis caufarum.

^hilojophi^ ^yyotechnic^i

PROPOSITIO SEPTIMA o£taui Capitis.

Qmm^er fefdfiflens^^dfeij^ftime/i comterftmm^ & e contra j omneU fe infum conuerfiMum fe (uhji^ Jiem ef^

DEMONSTP. ATIO.

gl enim^ feipfo progrcditur^ctiam conuer- fiofiem faciet ad reipfum. A quo enim fin- gulisprogreiTn$,5c in hoc & progiefluico- ordinata conuerdojpf^ o&aui.Si enim

jprogredicura fe ipfofolum.non autem con= tJerutur progrediens in ie , nunquam pro^

pium bonum appctiucrit, (Sc quod pocefthbi

ipCi praebere. Potcft vero omnis caufa ci quod ab ipfa e(l, largiri cnm elTentia quam dat, ^ctia^ bene effe . eifenciae quam dat coniun- gi. Itaque & iprum, /ibi. Hoc ergo proprium^ J[>er/e rubiiftenti bonum eft. Hoc vero non appetet, quod conuertitur ad fe.Non appe^ lens autem, neque etiam a/Tequetur , non ^Tequueum, imperfedum fuerit, non /uf- Sciens. Sed /i coi alij cofiuenir, etiaraper /e fobfi/Ienti.coiiueniet e/Tefufficiens ,& per¬ ferum, Eta/Tcqupturcrgo proprium, &ap

Pdrs fecunda, i6^

petet , Sc ad feipfum conuertetur. Et fi con- uerfam eft ad fe fecundam naturam 3 & eft peifedum in conucrfione ad fc , effcntiam quoque i fe ipfo habebit. Ad quod enim conuerfio fecundum naturam eft , ab hoc etiam progrefius t-fiencialis eft vnicuique, Si ergo Cbi bene cfte prasbet, etiam eife fanCjfi- bl praebebit , Sc ent fui , ipfius fubfiftenti^ princeps. Per^fe fubf ftens ergo eft id, quod i fc poteft conuerti.Qi^d fuit demonftrandu.

PROPOSITIO OCTAVA

odaiii Capitis.

Omne quod conuertitur , in- cor^oreumef.

DEMONSTRATIO.

NVilum enim corporum aptum natum eft in fe conuerci. Si enim quod verti¬ tur ad aliquid , coniungitur ilii ad quod ver¬ titur, clarum fanequod etiam partes corpo¬ ris omnes, ad omnes illius coaiungec,quod in fe vertitur. Hoc enim eft, in fe conuceti’, quando vnum , vtraque fiunt Sc id quod conuertilur , & id ad quedeonuertitur, Jtu- poffibile autem eft id in corpore, Sc omnino in partibilibus omnibus. Non «nim totum, |pci Cbi^cpuiungicuraid quod eft partibilc^

Ijo Philo fophi^ Pyyotechnic^

ob partium feparationera , «liaiutn tlibi fita- rum. Nullum crg© corpus in fe coliuerti na¬ tum cft, ica vt tocim? conuertatur a«l tocura. Siquid crgoiiifeconuerfiuum eft, incorpo¬ reum eft dc impartibile.* ^ '

PROPOSITIO NONA odlaui Capitis.

Gmne quoi in [e conuertitur^fepa^ Tdtam bahet ejjtntiam ah omni ror- porc,

DEMONSTRATIO,

SI enim infeparabilc fit ^corpore quouis,' iioti habebit aliquam adionem ^corpore feparabiiem. Feti cnini non poteft vt, fi ef- ientia fit infcpaiabilis a corporibus, adi© ab c^cotia ( manans, i eorpoiibusL) fit fepara- bilis , fic enim ipfa adio praefiantior cfiet ipfin efTcntia , contra illud quod demondratum fuit, per propolitionem quartam qttarti. Si qui¬ dem h*c quidem corporibus egent , illa vero fufificiensa per primxm fexti i fui ipfius fit, & Jxsa corporum. Si ergo aliquid, fecundum .elfeotiam eft infcparabile, fecundum adio- pem fimilitereft, vel etiam magis infepara- vero hocanpn conueaitur ia fe. Quod

Pars fecunda. I7 2

enim in fe conuertitur ^ aliud a corpore cxi- ftenSjidlioacnn habet fepatatam a corporCj, ncqac peccorpusj oeque cum corpore tit. Si quidem adio » & id ad quod adio eQ , nihil indiget corpore, ‘Separabile ergo penitus i corporibus eft , id quod in fe conuettitur.

PROPOSITIO DECIMA odaui Capitis.

O mne fe mouens primo 3 infe conuef- fmm

demonstratio.

CI enim mouetfe , etiam motrix adio cius ■ in fe eft, & vnuni (imul efl: fnouenSj& mo¬ tum. Vel cnira parte quidem mouec, parte vero mouetur, vel cotum mouct& raoueturs vel totum quidem mouec, parte vero moue- tur , vel c conuerfo. Sed fi pars alia eft mo¬ nens , pars alia^qua: mouetur, non erit fsmo- bile per fc, ex non mobilibus fubfiftens. Sed apparet quidem femobile, non cft autem fe¬ cundum eireiuiann tale. Si vero totum mo-^ nec, pars vero mouetur, vel e conuerfo sCric aliqua pars in vtrifque, fecundum vnum, fi- mul moueris & mota,& hoc primo femobile. Si autem vnum & idena mouec , & mQueturg mouendi adioncni ad fc habebit, motmum fai ipfius exiClerssa ad quod ver® agitsinid

ij 2. Philo fophU Pyrotechnica

COHUcrfum cft.Omne ergo Te raouens primo' in fc conuerfiuum eft. *

PROPOSITIO VNDECIMA odaui Capitis.

Omne ^uod fecundum aflionem ad fe eficonuerftuutn, etiam fecundum ef- fentiamconuerpuum ad fe efl.

S BEMONSTRATIO.

I enimadlionc po/Iicconuerti ad re,efTen- cia vero non coouerfiuum exiftarrprsftan' tius erit (ecundum adlionetn , quam fecun¬ dum clTentiam , illa conuerfiua exiftensj hgee veronequaquam. Sed contrarium hadenus probatum ruiCj^rr propo/ftjonem ijuartamnoar- tf. Quum tuncprodudtiuiim non cft fenaper piarftantius natura produ6li;,omDe ergo cuod fecundum aiftionem.

PROPOSITIO D VODE- cima oftani Capitk Omnefm if^pus cognofeitiuum , ad fe omnino comer jiuum efl.

DEM ONSTRATIO.

QVod enim aduad fe conuerdtur, co^ gnt^fcens fc ipfum manifeflut^

Pdfs fecundd, 175

Vnvim enim cft, cognorcens&: cognitum ; cognitio fui, ad fe elt,vc cognofcibile. Vc co~ gnofcentis adio quaedam exiftens, fui vero ad fc , quia fui ipfius cognofeitiuura eft. Sed enim quod etiam eflentia ,fic adione, de- monftiatum eft » fer prefofutomm yndectman^ hBam. Omne enim in agendo ad fe conuerfi*- uum , & eiTentiam habet ad faipfamcoiiuec^

tentem & in fe exiftentem.

Nunc autem vt finem hifce remmadiibra- tionibus imponfi, & myfticum hunc Amoris autcouerfionis fenfumijs quiin Philofophia veterum exercitati funt ,reliBquam: addam folum, coronidis loco jdodillimi Fracaftorij de PiVehes Sc Cupidinis amore Carmina , voluptate certe Si ingeniofd eruditione refer- tiffitna,tunfi noftro propofito apprime qua¬ drantia. Per Pfyches enim vanos calus , dif- criraina multa, & tandem connubia j nihil aliud repraefentare videtur Platonicus ille Philofophus Apuleius , quam animae fcu Pfychcs a mente feu Cupidine progrelPunn & peregrinationem ad f es corporeas tum de- nuo reditura per conuetfionem ad eandem mentem , celebratafquc nuptias ftatum animre menti coniundae, & a corpore fe- paratae. Quorum hiftoriam pctanc qui ve¬ lint ex 4. 5. & 6. libro Apuleij de ^fino auree. Neque mihi hocimponatingeniofus lei^lof, 6&ut credat mc,ex Poetarum aut aliorum Au- l^otUEnfabuUf velle vccitaccna

174 Philofol^hUPyrotechnicie . ftrucre. Sed xquiori lance oraniapcrpencisfs

fecumque cogicet.me viatori fimiUmjqui dum lub asftuante Sole iter longum percur¬ rens , nunc fub viridantis atbufti vmbra , iam in fufurrantis fluminis ripa , defelfus ab iti¬ nere aliquod folatium captat. Sic me non cx his veritatem, fcd veritatis inquirenda defl- deno talibus perculfum abblandimcntis ima¬ ginaberis. Amorem autem Pfyches & Cupi« dinis ita cecinit do6lilIIrnus Fracaftorius li¬ bro cuius titulus T «rm,fiue qui de Intelieda inferibitur.

PSYCHE.

Hwr ylinor S dtlcBe , ades S diUBe Cupido^ lorinofum tua te Tfych: formofa reejutnt^

Et pofdt te Dia Utum , puerumque puella.

O tibi iam fimilis^ (i te perainatque cupitque^ ElonneCr amahts illam ^ cnptefque Cupido ? Efl^ eadem nobis patria : eft calefits origo ^bhueinoj terris pariter, nos athei e^^in alto Ver famur pariter, coniunBdrjue munera obimus. Ipfa bonum pulchmnque modis in peBora miris Infstiuoitu corda feris, tu fuggeris irnes, ^ccmdtfqueardorenoHo : genus ^nde animantum Concipitur i crefeit que fua & connubia iungit. lHc mtleram,quode:sr ipfa meis in mt artsbus 'vfa ^hmmtumtencra, & pulchro mmisapta mousri^ Vt tt conffext,-ot noui pulcherrime rerum , Conttnuofacihufque tms,& Ameris amore

, iHHji kc, fmhm ignibus ^tdetl

Vars fecundat 175

ToEs f>uer ^ittds inme hmitiA fohe, Uempe Qr amabis Armr pulchram , cupefque Cu^ pido.

l^fa ubi ttmtmyeind cingas tempora^ 'vitPam Inttrtexam auro, O' woEi bombyce labore z TiBhs vbi narcijjus hiat , 'Maandtr obmatl

fitctgo te Utasterraiydtcjue alu'VoldiU nubfla tranantem fingo maria vdafecantem:

CmitU tibi imperio fubdtntemJsomine[q\f€rdf^He^ Ef piBdi rvolucres , & nant aquere monfira. Bij} quoque nec parcis ^ curru rex lupittr aure» Inuihtur ^cin&us humer oj & brachia ferro. Quos inter tudVfycbe etiam religata cathenis It meer ens, fequitdr que tuos captiua triumphotl

de SPECIEKVM SEy^

Idearum oh edmorem difirihutione per quatuor ordines pulchritudinis , nempe fAenns ^ PJatura

0* Materia.

CAPVT ix;,

QVuna ratio pofteriorum «x priortbni? pcndgjit^ooropQfitotum cxfiipplUibttj,

1 7 ^ P hilof o^hiie P ytotechnicd

mediatorum ex immediatis: hadenus’ talem ordinem progcefljm obTeiuarc conati fa» mus.vcnatiux origo, & rerum naturalium procedus incuenti vel leui negatio, imo feir-” po Isriiigatiora inueniantur. Proindevtap- paicac quafi caufarum omnium mutua corn- binatio , qualem pauci ajue me in hac arte obfcruaruntjab ipfis incunabulis ftudui to¬ tum huius mundi progreiFum, b Wtw , in- tucinibusobijcere. Primo itaque demonrtra- tucn eftjDeum per Tuam feieutiam, cogni, tionem &: voluntatem , caulare omnia entia : velle enim in Deo Sc eife idem funt.At quum Dei fcientia contraria fit noftrte^ems enim el^ fadiua , noftra vero folimi fpeculatiua i quis iiegaritjfpecicsrerum faciendarun«in men¬ te dmina non elTe quafdam fpccies , quas Pia- to ideas nominat , ita vfque coiiCinuatas,dum irt corpus Sc materiam terminantur ? Tali tamen ordine, vc quamuis ideafurn ClalFes plurimtE pro humani ingenij facultate con- ttitui poflint, videntur tamen Platonici qua- tuor potiOImum tecenfae voluille , omnium quidem circa Deum , a Deo in eundem fe fe, ordine longe pulcherrimo, refle(ftences. Cum enim Deus fit quafi quidam circulus ( vcpul- ehie Philofophus ille dicebat ) cuius cen¬ trum vbique extet, circumferentia nufqiTam appaccaticirca eundem otbes quatuor aiiiduc fefe reuoluentes concipiuntur; Mentis , Ani- ^^Nacutae,acqucMatens,vnde Sc Idearum

Claffci

Varsfecund/. iyj

ClafTes totidem emergunt. Quarum intetio- tes & Deo proximae funt i quK ab ipfo in Mentem profluunt,&: i Mente in eundem tefie(5tuntur. Secundae notionum rationa¬ lium circa ens fecundum , flue Intelle6tum»i quoin Animam vibratas Tuum fimiliterprin» cipium repetunt. Occurrunt tertio rationes Tcminariae circa ens tertium , nimirum Ani¬ mam, a qua in Naturam prorogantur : atque hinc reflexa iterum in Animam conueitun- tnr. Qiiarcus illarum ordo recenfetur, quas Naturalesappellant , circa Naturam aflidue volitantes qua demurn in materiam lapfas, hinc pro virili rurfus in Naturam attollun¬ tur. Itaque Diuinusilie radius, d Sole asterno in orbem continuum manans, a Mente per Animam in Naturam atque Materiam tcaii- fitjinqua tandem fingit extremas quafdani atque vmbratiles tantum firailitudines , vt lumen colorum imagines in obiedlo fpeculoi reprasfentat. Nam ex puris paulacim impu¬ ra fiunt, dum a contrariis inquinantur. Vnde dc ex vniiis diflipata? , ex vniuerfalibus lingu¬ lares, ex flabilibus plane inftabiles atque ca¬ duca , priflinam requirunt puritatem , atque cxhuroili in altum, raptu illius magni Dae^ moniSjfiue amorisiquantum in iplisCtum ell-^ rurfus emergunt. Propterca & mundi huius inferioris colonus animus, propter commer¬ cium Deorum partim fublimium, partim fu« corporis, ceu profugus fato » cerris iatfla-

178 Vhilofofhix Pyrotechnkx

tus & alto , airumit ipfe o^uidem pc'r fenfam has a materia pollutas rerum fimilitudincs ! deinde coi le<5las per phantafiam purgat co* latque per rationalis potentiae cribrum ; ligat poftrcmo cum viiiucrfali mentis Idea, frui- turque iam Pfyche pulchra , pulchri fui com¬ plexibus vici , creleftis fcilicet Cupidinis , vbi pota N c£l:are,N epenthe faturata atque Am- broha i menfirque paulatimairueiccns fupe- riSi

"Malta modis fimulachyd 'videi 'volitantid mitti, Ee 'Vdrtas audtt vocts , fruitutque Deorum ConJiUoatquetmts Kcherontd affatur huernisi

Harum autem Clafiium dure Tunt inuiH- bilcs & incorporeae, nempe Mens & Anima. Natura autem quum magis accedat ad cor¬ poream molem, & tamen clfentia incorporea non deftuuatur , redc vtriufque naturae ca¬ pax elle dicitur : proinde nedlit Mentem & Animam corporeis rebus , recipiendo fupe- riorum fpecies, vt 111 pellucido rpeculo,& re¬ bus inferieribus communicans. Quarta au¬ tem Materia, corporea & fenfibus obuia , fed duarum priorum Cladium quarta eft imago, vc in fpeculo per naturam tranfmida : corpo¬ ra enim funt vmbrae &c vedigia Animsc & Mentis. V mbrz autem & veftigia repraefen- tant figui ara rei cuius funt vmbrae & veftigia, non fecus vt rjgillatumjipfuin Cgillura»

Pcoinde hscquacuor red^ dicuntur circuli. Sed Mens cft cifculus ftabilis ioimobiliSp quw & operatione, 6c flibftancia femper ea¬ dem efl: , quia fempet ad idem tendit & vulc femper eadem. Neque dici poceft Mens rao« bilis, nifi vna ratione: quia^procedens i DeOj iicut extera omnia,refled:itur, vt in ipfum re¬ deat denuo. Anima mundi aut quxuis alia anima cft circulus per fc mobilis, quia fua na¬ tura non line difcurfu cognofeit, neque abfqj fpatio agit & operatur, Difeurfus enim di- uerfarum rerum 8c operatio temporalis abf. que dubio dici poceft motus. Eifi aliqua Gc Itabiiicas in animi cogitatione, cft potius be¬ neficio mentis , quam per naturam Anim^* Quum vero dicimus animam , intclIigimuS potentiam, qux in ratione & fenTu animxpo'* fita eft. Cum dicimus naturam, per ipram in- telligimus vircsanimx generationi aptas. In nobis virtutem ilUm proptie hominem ap¬ pellamus ; alteram vero idolum auE vm- bramanimx. Virtus hxc generandi vetedU citur mobilis, quia in tempore finit fuum opus , & in hoc differt ab animx proprietate. Anima enim per Te 8c in fe mouctur : per fe, inquam, qnonum eft principium motus: in fc, quia in eadem fubftantia animx manec operatio fenfus & rationis : 5c ct hoc nullum ©pus neceflkrio corpori redundare videcuc. Sed generandi poceftas,quam naturam ap- pelUmqs , pec fe quidem mouctur , quum M ij

l8 o VhilofophU Vyrotcchnicie

audiam animae per fe motx vis. Dicicuc fimi- hccr inaltero moueri^ quoniam omnis eius operatio terminatur in mole corporis, nu¬ triendo, angmcntando 3c generando corpus. Sed Materia corporis moles eft circulus mobilis ab alio & in aiio* Ab alio, quia ab anima agitatur. Dico in alio , quia in fpatio aut loco monetur. Hinc patet ratio , quare antiqui bonitatem in centro collocaucnnc * pulcliiitudinem vero in circulo, aut circum¬ ferentia. Bonitas rerum omnium eli vnus fo- ius Deus, per quem omnia fune bona. Pul¬ chritudo eft radius Diuinus.infufushisqua- tuor circulis, qui circa Deum continue ver¬ tuntur. Hiciadiusimpingii his quatuor cirt culis fpccies omnes omnium reium: & vo¬ camus iftasTpecies in Mente Angelica IdeaSj in Anima rationes, in Natura femina, & for¬ mas in Miteria. Er in his quatuor circulis quatuor fplendores apparent. In primo nem¬ pe fplendor Idearum, in fecundo fplendoc Rationum, in tertio Xplendor Seminum, in quarto fplendor Formarum Per hos qua- tuor circulos omnes fpccies ficuc a bono pro¬ ducuntur, eodem modo in ipfum redeunt; formae enim corporum redeunt ad iplorum principium per Semina, Semina pet Ratio¬ nes, Rationes per Ideas, non Iccus ac vnus radius Solis illuminat quatuor corpora Igne, Aerem, Aquam & Terram. Eodem pado irnus Divinus radias iUuminy Mcnwm >

Vdrs fecundes. 18 1

Animam, Naturam, & Materiam , vndccir- culatem rerum generationem in corporibus fluentem & refluentem , maximo naturse fi- Icntiojin dies conrpiciraus,

PROPOSITIO PRIMA noni Capitis,

Omnb intelleflus /eipfum intelligif. Sed primiftmtts quidem , feipfum foluwy o* 'vnum numero^in hoc ^/? intelleBus O* intellt^ikle. Singuli fvero [equentesjeipfoi quee

ante eos funt , dr intelligiMe efl huic partimquidemyid quod cjl^par-- tinD^ero idd quo efl.

demonstratio.

NAm velfeiprumintelligit omnisintd- ;eaus,vel quod fupra fe efl, vel quod poti Tc. Sed fi quod efl poft fc,ad deterius, conuertetur , quum intcliedlus fit , ncc etiam ita ille ideognofect ad quod conuerfus cd:. Vepote qui non cflinfc iprOiled extra fea fcd typum ab ipfo cantum , qui in fefadlus eft

abiUo. Q^d enim habet 3 Icit, &rquodpa“

M iij

SSi 'Philo fo^hU PyYoUchntcda ^

titur : & non quod non h-bet , i quo non patitur. Si vero id quod fupra Te cft tntelligic per fui ipfius cognitionem, feipfum fimul (Se illud cognofcet.Si vero illud tancum/cipfufu ignorabit quum intelledlus fit. Omninoau- tem, cogtjofcens id quo% ante fe eft , fete etiam quod caufa eft illud , & quorum caufa. Si enim hxc ignorabit,etiam illud ignorabit^ quodipfocfleproducitjquae producit, & quae producit non cognofeens. C^od veto quis pro^C*t j quorum caufa eft , eo quod quae ante recognofcitArcipfum inde procreatum cognofeet. Omnino ergo , <quac ante co« gnofeens cognofcct etiam fc ipfum. Si ergo fft aliquis intelle(51:ds intelligibilis ,ille fe ipfum fciens,& hitelligibilc nouit, iDtclli« gibilis cxiftens,quod eft pffe.Singuli vero co¬ cum qui pofl illud , id quod in fe eft intclligi- l)ile,intclligit fimul,& quod ante ipfum. Eft ergo etiam inint§lle(ftu intelligibilc » & in intcUigibili intellcftus.Scd aliter quidem in- ItlligibiU idem: aliud enim eft fimplicitcr in¬ telligibilc , & aliud intelligifeiilc in intclli-

gCOtCo

Pars fecunda.

PROPOSITIO SECVNDA: noni Capitis.

OmnU mens y omnia fimul intcUigitl Sed impartiei^alfilis quidem mens fimpliciter omniaJllarum vero men- timnyCju^pof ipfam (unt tmpanici-' ^ pahilem mentem ma qu§cjue res aliquo modo : fed non perfeBe.y ne^. jimul omnes cognofcit.

demonstratio. •

CI enim omnis mens in fempiterniut^e » , *^eilentiam forraiuic Tuam , & Emul cum ef-; , fentia a(5lioncm,omnUEmul iniclligct.Orn- nia quidem pjirticularitei:» & aliis aliud- eo» lum quae fequuitsur , non in fempiternitate. Nam quod deinceps eft,, o-mne in tempore, eft. Prius enim & pofteriu.S ^ halxrnt qu^ funt deinceps, &■ non fmiul omne. S i ergo 6,- miliccr intelligenc omnes, non different a<i invicem. Si enim fimiliccr omnia intclligunt, fimilitcr omni* funt, quum Entquae intelii- gunt. Similiter vero omnia exiftcj}tes,noa quidem hic imparticipabilis, hic vero non» quorum enim intelleiSiualcs,» caedera funt»i^

^ M iiij

|84 Philo fophU Vyrotechnic^

elTcntix. Siquidem intclledio cuiufque idem cuiufquc eilTe, & vnum quodque ambo intelledio&eire. Relinquitur ergo vcl non fimiliter omnia intelligere» vnumqiucmquc, fcd vnum , vel plura , non omnia tamen , vel omnia ligillatim. Sed dicere quidem non omnia intelligere ifitelledum,efteum facere ignorantem aliquid entium. Etenim tranfit mens alio ,&:mouctur, & aliquid cognof-r